Кіріспе
Орталық Орегон – АҚШ-тың Орегон штатындағы географиялық аймақ. Дәстүрлі түрде Дешут, Джефферсон және Крук округтерінен тұрады деп есептеледі. Басқа анықтамалар көбінесе солтүстікке қарай Колумбия өзеніне, шығысқа қарай Бернс қаласына немесе оңтүстікке қарай Кламат шарлауына қарай кеңейтілген аумақтарды қамтиды. 2010 жылғы халық санауы бойынша осы үш округтің жалпы халқы 200 431 адамды құрайды, ал Дешут округі – ең ірісі, оның халқы қалған екі округтің халқынан шамамен төрт есе көп. 2015 жылғы мәліметтер бойынша аймақтағы ең халқы көп қала – Бенд, онда шамамен 87 014 тұрғын тұрады. Үш округтің анықтамасы бойынша Орталық Орегон жерді қамтиды. Орталық Орегонда 2012 жылдан бастап үш рекордтық туризм жылы тіркелді. 2012 және 2013 жылдары Орталық Орегонды 2,2 миллионнан астам адам барды. Аймақ штатының орталық бөлігінде орналасқан, батысында Каскад таулары солтүстіктен оңтүстікке қарай штатты бөліп жатыр, ал шығысында – кішігірім Очоко таулары. Аймақтың бір бөлігі Колумбия өзенінің базальт тобынан пайда болған базальт жазығының құрамына кіреді, ал қалған бөліктері Каскад тауларының етектері мен Тас және Жараңдар аймағына жатады. Аймақтың климаты негізінен құрғақ, себебі Каскад тауларының батыс жағында жаңбыр көлеңкесі әсер етеді. Сыртқы демалыс, орман шаруашылығы және мал өсіру – аймақтың негізгі экономикалық салалары.
География
Орталық Орегон аймағы шамамен 2000 км² аумақты алып жатыр және Бассейн мен Аралық, Каскадтар, Көк таулар және Колумбия өзені платосының геологиялық аймақтарының қиылысында орналасқан. Тарихи түрде вулкандық белсенді аймақ болғандықтан, лава төсектері, вулкандық төбелер, кратерлік көлдер, вулкандық түйреулер және лава түтіктері сияқты вулкандық тау жыныстары жиі кездеседі. Осының салдарынан, Дешутс Орегондағы ең көп үңгірлі аудан болып табылады, онда 500-ден астам лава түтіктері бар. Орталық Орегон арқылы ағатын негізгі өзен – Дешутс өзені. Оның бастауы ЛаПайн қаласының солтүстік-батысындағы Каскад тауларындағы Кіші Лава көлінде. Дешутс өзені оңтүстіктен солтүстікке қарай ағып, Колумбия өзеніне құяды. Оның ағысы бөгеттермен реттеледі, нәтижесінде Крейн Прери және Уикип су қоймалары пайда болды. Өзен Санривер курорты мен Бенд қаласынан өтеді. Ол Орталық Орегон суару округі үшін су көзі болып табылады, ол ауыл шаруашылығы және тұрғын үйлерді қамтамасыз етеді. Өзен солтүстікке қарай ағып, Игл Крест курорты мен Редмонд қаласынан өтеді. Редмондтың солтүстігінде Дешутс өзені 91 метр тереңдіктегі каньонды кесіп өтеді. Мадрастың батысында Раунд-Бутте бөгеті Дешутс өзенін тоқтата тұрып, Билли Чинук көлін құрайды. Дешутс өзенінің ең ірі екі саласы – Метолиус өзені және Крукт өзені. Метолиус өзені Метолиус бұлағынан басталып, солтүстік-шығысқа қарай ағып, Раунд-Бутте бөгетінен оңтүстікке қарай Дешутс өзеніне құяды. Крукт өзені Очоко таулары мен Орегонның жоғары шөліндегі бастауларынан батысқа қарай ағып, Cove Palisades мемлекеттік паркінде Дешутс өзеніне құяды. Екі өзен де Дешутс өзенімен бірігіп, Раунд-Бутте бөгеті құрған Билли Чинук су қоймасының бөлігіне айналады. Орталық Орегонның өсімдік әлемі Каскадтардың етегіндегі Пондероза ормандары мен шығыстағы кішірек Батыс Жүніс ормандарына бөлінеді, ал Дешутс өзені олардың арасында шартты шекара болып табылады. Жаздың соңында жауын-шашынның аз болуы, жоғары температура және молны жайлы орман өрттерінің жиі кездесуіне себеп болады. Кішкентай өрттер маңызды, себебі олар шөптесін және өлі жапырақтарды өртеп тазартады. Еуропалықтардың қоныстанғаннан кейін өрт сөндіру кеңінен қолданыла бастады. Алайда, ондаған жылдар бойы өрт сөндіру салдарынан бірнеше ірі орман өрттері орын алып, ірі елді мекендерге қауіп төндірді. Жергілікті билік өкілдері бақылаудағы өрттерді жиірек қолдану арқасында ірі орман өрттері азайып келеді. Орегон Бадлендс жабайы табиғат аймағы шөлдің жергілікті сипаттамаларын, флорасын және фаунасын сақтайды және Бендтен шығысқа қарай 32 шақырым (20 миль) қашықтықта орналасқан. Орталық Орегондағы адамдардың таралуы негізінен өзендерге жақын жерлерде жүзеге асырылады. Көптеген қалалар өзен жағалауындағы жазықтарда және оларды қоршаған төбелер арасында салынған. Аймақтағы суарудың дамуы оның құрғақ жазықтарын кең көлемде шөп, егіс және мал шаруашылығы үшін пайдалы етті.
Тарих
Еуропалық қоныс аударушылар 19 ғасырда келгенге дейін Орталық Орегонды оңтүстік Сахаптин тайпалары мен солтүстік Пайют тайпалары мекендеген. Алайда, 19 ғасырдың ортасында Орегон жолымен келген қоныс аударушылармен қатар, екі тайпа да олармен және АҚШ армиясымен келіспеушілікке ұшырады. 1826 жылы Питер Скене Огден Хадсон шығанағы компаниясының Орталық Орегон арқылы аң аулау тобын басқарды, ол аймақты зерттеген алғашқы еуропалықтардың бірі болды. 1843 жылы капитан Джон С. Фремонт және оның армиялық экспедициясы Орталық Орегонның батыс бөлігін зерттеп, картаға түсірді. Фремонтқа Орегон аумағын Каскад тауларының шығысындағы Колумбия өзеніндегі Даллс қаласынан Калифорнияның Сакраменто қаласындағы Саттер фортына дейін картаға түсіру тапсырылды. Фремонт тобы, оның ішінде Кит Карсон мен Томас Фицпатрик, 1843 жылдың 4 желтоқсанында Бендке жақын жерде орналасты. 1855 жылы соғыс министрі Джефферсон Дэвис Калифорниядағы Сакраменто аңғарынан Орегон территориясындағы Колумбия өзеніне дейінгі теміржол жолын табу үшін Армияның топографиялық инженерлерінің экспедициясын жіберді. Бұл экспедицияға Орталық Орегонның Дешут өзені аймағын зерттеу қажет болды. Экспедицияны Роберт Стоктон Уильямсон мен Генри Ларком Аббот лейтенанттары басқарды. Ньюберри кратері экспедицияның бас ғалымы Джон Стронг Ньюберридің құрметіне аталды. 1865 жылы капитан Чарльз Лафоллетт басқаратын 1-ші Орегон ерікті жаяу әскер полкінің ротасы Полк лагерін құрды. Форт алғашқы қоныс аударушыларды үндістердің шабуылынан қорғау үшін салынды. Ол қазіргі Систерс қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 4 шақырым жерде орналасқан. Бірақ, бұл бекініс көп ұзамай тасталды. Одан кейін аймаққа қоныс аударушылар келіп, кең далаларды мал өсіруге пайдаланды. 1877 жылы Прайнвилл аймақтағы алғашқы қала болды, ал 1888 жылы Систерс қаласы құрылды. 20 ғасырдың басында аймақта бірнеше ірі тас жолдар салынды, олар оны штаттың қалған бөлігімен байланыстырды. АҚШ-тың 97-ші тас жолы аймақты Колумбия өзенімен және Портлендпен байланыстырды, ал 20, 22 және 126-шы тас жолдар Уилламет аңғарына дейін созылды. 20 ғасырдың бірінші жартысында ағаш өңдеу өнеркәсібі Орталық Орегон экономикасын басып алды. 1915 жылы екі бәсекелес компания Бендтің оңтүстігінде үлкен ағаш кесу зауыттарын салды. Шевлин Хиксон және Брукс Сканлон зауыттарының бірлескен өндірісі Бендті әлемдегі ең ірі ағаш өндіруші қалалардың біріне айналдырды. 1924 жылы Шевлин Хиксон зауыты жалғыз күніне ағаш өңдеді. Принвилл аймағында кем дегенде сегіз ағаш кесу зауыты болды. 1930 жылдардың басында Сэм Джонсон Систерсте ағаш кесу зауытын ашты, ол Джонсон отбасының иелігіндегі алғашқы алты Орталық Орегон зауытының бірі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ағашқа деген сұраныс күрт өсті және Орталық Орегонның диірмен қалалары елеулі өсу кезеңін бастан өткерді. Соғыстан кейін Джонсон Редмондта үлкен зауыт ашты. Шевлин Хиксон зауыты 1950 жылдардың басында жабылды, ал Систерстегі соңғы зауыт сол жылы жабылды. 1967 жылы Джонсон өзінің соңғы зауытын Уорм-Спрингске сатты және тайпаға Уорм-Спрингс орман өнімдері өндірісін құруға көмектесу үшін қосымша фанера және фанера жасау жабдықтарын ұсынды. Брукс Сканлон ағаш компаниясы 1980 жылдары қалған ағаш алқаптарын сатты. Сонымен қатар, қара сальвия және жаңқа сияқты өсімдіктер аймақта жиі кездеседі, әсіресе батыс жаңғақтың қысқа бөлігінде. Жапайы гүлдердің де көптеген түрлері бар. Орталық Орегондағы кең таралған ірі сүтқоректілерге американдық қара аю, пума, бобкат, койот, сұр түлкі, қызыл түлкі, қашар, қара құйрықты бұлан, Роки таулық шырша, пронхорн және бигхорн қойлары жатады. Кіші сүтқоректілерге мысал ретінде бобра, ендік, қарақұйрық, семіргіш, винк, балықшы, мартен, жолақлы скунк, қара құйрықты джек-қоян, таудың мақта құйрығы, пигмей қоян, алтын шапанды жер шаян және ең аз шымкент жатады. Орталық Орегонда 12 түрлі бүркіт және сұңқар кездеседі. Сонымен қатар, 5 түрлі соқыр бар. Бұл жыртқыш құстарға аққабақ бүркіт, алтын бүркіт, солтүстік қазқаз, солтүстік қазқаз, қызыл құйрықты қазқаз, американдық қазқаз, далалық соқыр және қазқаз жатады. 13 түрлі сұрқай бар, оның ішінде үй сұрқайы, жолақты сұрқай, бореаль сұрқайы, жер сұрқайы, ақ қанатты сұрқай және үлкен мүйізді сұрқай. Түркиялық қарғалар да кең таралған. Орталық Орегонда 7 түрлі тоқылдақ бар, оның ішінде қара тоқылдақ, қызыл тоқылдақ және Льюис тоқылдағы. Солтүстік фликерлер Орталық Орегон ормандарында кездеседі. Кішірек құстар да бар. Оларға әр түрлі торғайлар, танагерлер, лақтар, қарғалар, сұңқарлар, диірменшілер, су құстар, жаңғақтар, торғайлар, бұлбұлдар және қарлығаштар жатады. Орталық Орегонда 9 түрлі жылан бар. Оларға батыс сілкінді жылан, тышқан жылан, резеңке жылан, солтүстік-батыс гадтер жыланы және жалпы гадтер жыланы жатады. Аймаққа тән көптеген тасбақалар, кесірткелер және бақалар да бар. Оларға батыс көл тасбақасы, жалпы мойынды кесіртке, солтүстік аллигатор кесірткесі, сальвия кесірткесі, қысқа мүйізді кесіртке, батыс қоршау кесірткесі, батыс сілкінді және бұқа бақасы, Каскад бақасы жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, жергілікті өзендерде Тынық мұхитының лосось балықтарының бірнеше түрлері де болған. Алайда, Колумбиядағы көптеген су электр станцияларының салдарынан мұхитқа қатысты балық түрлерінің саны азайды.
Климат
Каскад тауларының жаңбырдан қорғалған аймағында орналасқандықтан, климаты құрғақ және күннөлді. Орта Орегон аймағындағы климат әртүрлі болуы мүмкін, бірақ жылына шамамен 300 күн күн шығып тұрады, бұл аймақтың басты тартымдылығы. Жазғы температуралар аралығында, ал қыс айларының орташа температурасы аралығында болады. Жауын-шашын көбінесе қыс мезгілінде қар түрінде жауады, оның мөлшері 8-ден 22 дюймға дейін жетеді. Қысқы қар жауулары да қауіпті. Қаңтар және ақпан айларында қар еріп, күнделікті қайта қатып, мұз қабаттарының қалыңдауына себеп болады. Бұл қардың ауырлығы мен тығыздығын арттырып, қарды тазалауды қиындатады.
Экономика
Орталық Орегон экономикасы ағаш өңдеу, мал шаруашылығы және табиғатта демалуға тікелей байланысты. Орталық Орегонның көп бөлігі орманмен жабылған, және соңғы жылдары ағаш кесу көлемі азайғанмен, ол әлі де аймақтық экономиканың маңызды бір бөлігі болып табылады. Бұл және басқа да аумақтар мал өсіру және жайылым үшін пайдаланылады. Аймақта кең ауқымды табиғатта демалу мүмкіндіктері де бар. Deschutes ұлттық орман Каскад тауларының шығыс беткейінде орналасқан. Deschutes ұлттық орман жерлері Deschutes және Jefferson округтерінің көп бөлігін қамтиды, сондай-ақ Klamath және Lake округтерінің солтүстік бөліктеріне дейін созылады. Ochoco ұлттық орман Prineville қаласының солтүстігінде және шығысында орналасқан. Ол Ochoco таулары мен айналасындағы аумақты қамтиды. Бұл екі ұлттық орманның ағаш ресурстары мен демалыс мүмкіндіктері Орталық Орегон айманы үшін зор байлық. Екі орман да бірлесіп көптеген жергілікті кәсіпорындарды қолдап, аймақтағы 50 000-нан астам адамның экономикалық әл-ауқамын қамтамасыз етеді. Орталық Орегон демалыс шараларына да өте бай. Жазғы және қысқы демалыс аймақтың спортшыларын және туристерін қызықтырады. Қысқы маусымда шаңғы тебу, сноуборд, жарыс шаңғысы және қар мотоциклімен жүру танымал, ал жазда су шаңғысымен сырғанау, қайықпен жүзу, балық аулау, жаяу серуендеу, тауға өрмелеу және басқа да көптеген іс-шаралар табиғатты жақсы көретін адамдарды қызықтырады. Орталық Орегондағы көптеген өзендер мен көлдердің, сондай-ақ биік Каскад тауларының арқасында бұл аймақ "табиғаттың ойын алаңы" деп аталды. Орталық Орегон Oregon жерді сақтау және дамыту департаменті анықтаған бес демалыс орнына ие: Bend қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Brasada Ranch; оңтүстігінде Sunriver; солтүстік-шығысында Pronghorn; Redmond қаласының батысында Eagle Crest Resort; және Sisters қаласының батысында Black Butte Ranch. Бұл курорттар аймақтағы ірі жұмыс берушілердің қатарында. Сонымен қатар, Mount Bachelor шаңғы кешені қысқы және көктемгі шаңғы маусымдарында креслолы көтерулерді пайдаланады. Mount Bachelor шаңғы кешені Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы ең ірі шаңғы кешендерінің бірі болып табылады, оның ауданы 3365 фут (1026 м) тік биіктікте жатыр.
Туризм
Орталық Орегонда дамыған ауа туризмі индустриясы бар және ол иттерге қолайлы демалыс орны ретінде жақсы танымал. Жануарларды қабылдайтын қонақ үйлер мен мейрамханалар жыл бойы Орталық Орегонға жануарларыңызбен саяхаттауды ыңғайлы етеді. Орталық Орегонда 26 сыра қайнату зауыты бар, олар Орегонның қолөнер сыра индустриясының өсуіне үлес қосады. Басқа да танымал көрікті жерлер мен іс-шаралар: Орегонның көркем велосипед жолдары, Смит Рок мемлекеттік паркінде тау шаңғысы, 700 мильден астам (1127 км) тау велосипеді жолдары, Каскад көлдерінде, Дешутс өзені, Метолиус өзені, Үш бауырлас, Брокен Топ кратері және басқа да жерлерде жаяу серуендеу, Бакалавр тауында қар спорты, жүздеген көлдерде, өзендерде рафтинг, каяқпен жүзу, қайықпен жүзу, тюбинг, паддлбординг және жүзу сияқты су спорты, салықсыз дизайнерлік бутиктерде, антикварлық дүкендерде және сауда орталықтарында сауда жасау, сондай-ақ Уорм Спрингс мұражайына, Жоғары шөл мұражайына және Дешутс тарихи мұражайына бару, әртүрлі өнер студиялары ұйымдастырған көрмелерді тамашалау. Орталық Орегон аймағында жыл бойы өткізілетін іс-шаралар да келушілерді қызықтырады. Қазіргі уақытта Орталық Орегонда 10 жылдық қолөнер сыра фестивалі өтеді: ақпан айында Winterfest, Орталық Орегон сыра апталығы, Mt. Бакалаврдың Brewski және мамыр айында Sunriver Brewfest, маусым айында Sisters Brewfest және Ферментация мерекесі, тамыз айында Bend Brewfest және Little Woody Barrel Aged Brew Fest, қыркүйек айында Bend Oktoberfest және Sisters Fresh Hop фестивалі. Дешутс өзені ұрмекті және болат балық аулауға ең қолайлы орындардың бірі және қатаң реттелетіндердің қатарында. Бенд АҚШ балықшылары үшін танымал бағыт және спортшылар үшін бірінші қала атанды. Аймақта ұш балық аулауға танымал көлдер: Шевлин көлі, Bend Pine Nursery көлі, Рейнольдс көлі, Prineville Youth көлі, Walton көлі, Fireman's көлі, Sprague көлі және Century көлі.
Инкорпорированные қалалар
Қала халқы (2014) Жыл DEM GOP Басқалар202048.6% 74,15648.6% 74,1222.8% 4,317201640.0% 48,06149.7% 59,68610.4% 12,441201243.2% 43,36653.7% 53,8953.0% 3,044200846.9% 46,13350.6% 49,8372.5% 2,482200440.6% 37,44657.9% 53,3491.5% 1,419200037.3% 27,21656.6% 41,3336.2% 4,510199638.2% 22,31346.2% 27,01915.6% 9,134199235.7% 20,36235.6% 20,32028.7% 16,413198845.8% 19,32952.0% 21,9832.2% 931198437.5% 15,85962.3% 26,3790.3% 108198034.2% 13,45753.0% 20,82212.8% 5,035197649.3% 13,78546.4% 12,9574.3% 1,194197241.9% 9,29152.9% 11,7305.2% 1,142196842.7% 7,63050.4% 8,9956.9% 1,232196466.8% 11,10533.1% 5,5060.0% 8196049.0% 7,99550.8% 8,2900.2% 25
Орталық Орегон президент сайлауларында көбінесе жақын нәтижелерді көрсетеді. 1984 жылы Рональд Рейганнан бері ешбір кандидат Орталық Орегонда 60%-дан астам дауыспен жеңіске жеткен жоқ. Тарихи тұрғыдан алғанда, республикашылар бұл аймақта көбінесе жеңіске жеткен, алайда 2020 жылы демократ Джо Байден бар болғаны 34 дауыс айырмасымен жеңіске жетті.
Central Oregon is typically close in presidential elections. No presidential candidate has won Central Oregon with more than 60% of the vote since Ronald Reagan in 1984. Historically, Republicans have most often won the region, however, in 2020, Democrat Joe Biden won it by just 34 votes.