Кіріспе

Аморбах аббаттығы (Kloster Amorbach) – Аморбахта орналасқан қасиетті Рим империясының императорлық бенедикт аббаттығы. Кейін ол, қысқа ғұмырлы Лейнинген княздығының билеушілерінің резиденциясы болды, ал бұл княздық Бавария Корольдігінің құрамына кірген соң, аббаттың тарихи ғимараттары әлі күнге дейін княздық отбасының меншігінде. Аббаттық қазір Германияның Бавария жеріндегі Төменгі Франкония аймағындағы Милтенберг ауданында орналасқан.

Тарих

Аббатхана Одвенвальд аймағында христиан дінін орнатуға арналған төрт каролингтік негіздің бірі болды, қалғандары Лорш, Фулда және Мосбах монастырлары еді. Аңыз бойынша, Рутард есімді Гауграф франк епископы Санкт-Пирминды осы аймаққа шақырып, қазіргі қаланың батысында, Оттербахталдың кіреберісінде монастырлық елді мекен құруға шақырды. Пирминнің шәкірті, аквитандық "Амор" 734 жылы монастырды қазіргі орнына көшіргені хабарланады. Қамқоршылары - Құдай ана, әулиелер Симплиций, Фаустин және Беатрикс. 800 жылға қарай ол Рейхсабтейге айналды, абаты тікелей Карл Ұлыға есеп беретін. Пипин оны Вюрцбург епископтығына қосты, бірақ оны басқару құқығы үшін Майнц епископтарымен көптеген даулар болды. Аббатхана орманды кең аумақтарды тазалау және қоныстандыруда, сондай-ақ басқа аймақтарды, әсіресе Саксонияны дінге келтіруде маңызды рөл атқарды: Вердендегі миссионерлік орталықтың көптеген аббаттары, кейін Верден епископтары болған, бұрын Аморбахта монах болған. 10 ғасырда венгрлердің шапқындары кезінде ол қатты зақымдалды. 1446 жылы діни қызметкер Йоханнес Кек Маастрихт маңындағы Мюнстербильсеннен "Әулие Амор" және "Әулие Ландрада" реликвияларын Аморбрунн шіркеуіне әкелді, бұл паломниктерді тарта бастады. Әсіресе 1648 жылы Отыз жылдық соғыс аяқталғаннан кейін, баласыздықтан көмек іздеп келгендер көп болды. 1806 жылға дейін Аморбахта Мосбах, Бухен, Остбуркен, Кенигсхайм және Грунфельд әмірліктерімен бірге Лейнген княздығы (Fürstentum Leiningen) орналасқан. Князьдер аббат шіркеуін (протестанттық) приходқа қалдырып, қалған монастырлық ғимараттарды Резиденцияға айналдырды. 1816 жылы аббатхана мен оның аумақтарына билік Бавария Корольдігінің үкіметіне өтті.

Аббат шіркеуі

Велш роман стиліндегі мұнаралардың алдына Бунтсандштейннен жасалған үлкен қасбет орнатты, ал фронтонға ол әулие Бенедикт мүсінін қойды. Биік орналасқан басты порталға Иса, Мариям, Зәкәрия, Елизавета, Иоахим және Анна мүсіндерімен әшекейленген қоршаулары бар екі үлкен баспалдақпен жетуге болады. Қабырғадағы нишада әулие Беатрикс бейнесі орналасқан. Ішкі кеңістікте Вессобруннер мектебінің мүшелері жасаған кешкі барокко/ерте рококо стиліндегі штукатурка және фрескалар бар. Басты суретші – Маттеус Гюнтер. Фрескаларда әулие Бенедикттің тарихы басты орынды иеленеді. Бүйірлік бөлімдерде әулие Жозеф, Магдалина, Агнес және басқаларға арналған алтарьлар орналасқан. Олардың бірі Верден епископтары Суитберт, Патто және Иссингерге арналған, Верден жылнамаларында айтылғандай, олар Аморбахтан келген монахтар болған. Бас алтарьда алты қызыл мәрмәр бағана қара сәулелерді тіреп тұр, олардың үстінде Әулие Үштік бейнеленген. Гюнтердің бас алтарьдағы суреті Мариямның жұмаққа көтерілуін бейнелейді, оның екі жағында оның ата-анасы Иоахим мен Аннаның тірідей мүсіндері тұр. 1747 жылы төбе жұмыстарын жасаған штукатуршылар солтүстік және оңтүстік трансепттердегі алтарьларды да қосты. 1748-1750 жылдары Вюрцбургтен келген Маркс Гаттингер жасаған темірден жасалған хор экраны, Вюрцбург резиденциясының алдындағы қоршауды жасауда Оггпен бірге жұмыс істеген. 1749 жылы Иоганн Вольфганг ван дер Аувера жасаған алтын жалатылған мінбар бароккодан гөрі рококо стиліне жақын.

Ағза

Шіркеудің маңызды ерекшелігі – оның Stumm органы. Ол 1776–82 жылдары орган салушы Штумм отбасының өкілдері Иоганн Филипп Штумм (1705–1776) және Иоганн Генрих Штумм (1715–1788) салып шыққан. Аморбахтағы жұмыстарында осы стиль және «дыбыс идеалы» (Klangideal) – Оңтүстік неміс және француз орган құрылысының синтезі толыққанды жүзеге асырылды. Бұл туындының бастапқы дыбыс шығару механизмі екі ғасырдан астам уақыт бойы өзгеріссіз сақталды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында сол заманғы талғамға сәйкес бірнеше қосымша орган тізілімі (стоп) қосылды. Органның 16 бөліктен тұратын, 124 дыбыс шығаратын және жеті метрге дейін биіктігі бар фасадының артында бастапқы құрамындағы бірнеше құбыр қатарлары және 1982 жылы қайта жаңартылған слайдерлік сандықтағы құбырлар орналасқан. Оның артында барлық 14 педальдік тізілім (ранг) жеке тұр. Сонымен қатар, үш деңгейлі, 1982 жылы қосылған және оған байланысты механизмдерімен бірге, үрлемелі қорап (swell box) орналасқан. Оның құрамында 1868 жылдан кейін қосылған тізілімдер жинағы бар, олардың бірі француз романтикалық орган музыкасының дыбысын беруге арналған. Орган 5116 құбырдан, 30 соққы құрылғысынан тұрады және 66 тізілімге (стоп) бөлінеді, оны төрт мануал мен бір педаль тақтасы арқылы ойнауға болады.

Тұрғын үй ғимараттары

Тұрғын үйдің бөлмелеріне неоклассикалық стильдегі Жасыл зал кіреді, ол концерт залы ретінде қолданылады. Кітапхана – галереясы бар екі қабатты бөлме. Онда 1790 жылғы аббат кітапханасымен қатар Лейнинген князьдерінің кітап жинағы да бар. Ж. Б. Берг 1797/98 жылдары сатыбалды және галерея қоршауларын жасаған. Конрад Губердің (1798) төбе фрескасында даналық, жақсылық және ғылымның аллегориялары бейнеленген.