Кіріспе

Нью-Гэмпшир штатындағы тау, АҚШ. Шокоруа тауы (/ʃ//ə/'/k//ɔːr//w//ə/) – Нью-Гэмпширдің Ақ тауларындағы 3490 фут (1064 м) биіктіктегі тау. Тау биіктігімен ерекшеленбесе де, өте тік және айналасындағы көлдердің, таулардың және орманның әдемі көрінісін ұсынады. Тау жотасының шетінде орналасқандықтан, оның жалаңаш шыңы көбінесе барлық жақтан көрінеді және Нью-Гэмпширдің орталық және Батыс Мэн аймақтарындағы көптеген жерлерден анықталады. Ол көптеген көркем туындылардың нысаны болған. Тауға көптеген жаяу жолдар жетеді. Әдемі Шокоруа көлі оңтүстікке қарай жатыр.

Атауы

Шокоруа, бұл алгонкин тілінен келген сөз, және "су жыланының тасты мекені" деген мағынаны білдіреді. 1760 жылдардағы бастапқы дереккөздерде бұл атау "Coruway" деп тіркелген, ал "Chokurua" 1791 жылғы карталарда кездеседі. "Coruway" – Колумбияға дейінгі дәуірдегі "corua" сөзінің еуропалық бұрмалануы, ол тау бұлақтарын қорғайтын жыланды атау үшін қолданылған. Бұл жыландар, жер асты әлемінің елшілері деп сенген, биік таулардағы жарықтарда мекендеген. "Шок" сөзі шығыс алгонкин тілінен алынған, "көп тозынған тастар" дегенді білдіреді (Канададағы Квебек провинциясындағы Чик-Шок тауларына қараңыз). Таудың аты "шок" және "corua" сөздерінің қосылуынан пайда болған, яғни "су жыланының тасты мекені".

География

Шокоруа тауы Олбани қаласында орналасқан және Нью-Гэмпширдің Ақ тау ұлттық орманындағы Сэндвич жотасының ең шығысқа орналасқан шыңы болып табылады. Сэндвич жотасы Көлдер аймағының солтүстігінде және Канкамагус тас жолының оңтүстігінде жатыр. Бұл жота Сако өзені бойындағы Конвейден Пемигевассет өзені бойындағы Кэмптонға дейін шамамен 30 мильге (48 км) шығыстан батысқа созылады. Шокоруаның шыңы – әдемі тас конус пішіндес, және бұл тау әлемдегі ең көп суретке түсірілген таулардың бірі деп саналады. Таудың шаңырағын көбінесе көрсететін Шокоруа көлінің көрінісі 2013 жылы АҚШ Ақша соғып шығару орталығы шығарған Нью-Гэмпшир монетасында Ақ тау ұлттық орманын бейнелеу үшін таңдалды. Шокоруа көлінің бассейні Шокоруа көлі қоры қорғауында, бұрын Шокоруа көлі қауымдастығы және Шокоруа көлі сақтау қоры болып белгілі болған.

Жаяу жүру жолдары

Chocorua тауының биіктігі 1067 метрден аспаса да, оның жалаңаш және жартасты шыңынан төңірекке керемет көрініс ашылады. Тауға көптеген жолдар салынған, бірақ жаз айларында олар тығыз болуы мүмкін. Ең танымалдары – Пайпер жолы (шығыстан бір бағытта 7 км), Шампни Фоллс жолы (солтүстіктен) және Либерти жолы (оңтүстік-батыстан). Таудың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі жолдарды, сондай-ақ Chocorua-ның батысында орналасқан Paugus тауындағы жолдарды 1908 жылдан бері еріктілерден құралған Chocorua тау клубы күтіп келеді. Жаяу жүруге арналған жолдар: Либерти жолы, Брук жолы, Боллс жолы, Би Лайн жолы, Шампни Фоллс жолы, Ортаңғы әпке жолы, Картер Ледж жолы, Никерсон Ледж жолы, Пайпер жолы, Уитэму жолы және Хаммонд жолы.

Аңыздар

Шокоруа аңызы ақтар қоныстанған кезде таудың жанында өмір сүрген деген америкалық түпкіліктің пайғамбары немесе басшысы Шокоруа туралы айтады, бірақ оның өміріне қатысты нақты жазбалар жоқ. Көбінесе айтылатын оқиға – оның көп бөлігі Лидия Мария Чайлдтың қысқа әңгімесінен алынған – шамамен 1720 жылы Шокоруа қоныс аударушылармен, әсіресе қазір Тамворт деп аталатын аңғарда үйі болған Кэмпбелл отбасымен жақсы қарым-қатынаста болған. Шокоруа шақырылып, ұлын Кэмпбелл отбасының қамқорлығына қалдырған. Бала Кэмпбеллтің зиянды түлкілерді құрту үшін жасаған уын тауып ішіп қойған, ал Шокоруа келгенде ұлының қайтыс болғанын білген. Шокоруа қайғыдан қатты күйзеліп, отбасына кек алуға серт берген. Бір уақыттан соң Кэмпбелл мырза үйіне келгенде әйелі мен балаларының өлтірілгенін көрген. Кэмпбелл Шокоруадан күдікпен қарап, оны тауға дейін қуған. Шокоруа Кэмпбеллдің мылтығынан атылған оқтан жараланып, ақ қоныс аударушыларды қарғып, шыңынан өлімге секірген. Шокоруа туралы аңыздың кем дегенде үш нұсқасы бар. Біреуінде Шокоруа аң аулап жүргенде таудың биік жартасынан құлап кеткен деседі. Екінші нұсқада ақ қоныс аударушылар үндістерді қырғынға ұшыратқаннан кейін Шокоруаны тауға қуған, ол өлімге секірген. Үшінші нұсқада ақтар оны мылтық, шанышқы, машақтармен қуған. Шокоруа шыңға жеткенде, қоныс аударушылар қалған ағаштарды өртеп жіберуге шешім қабылдаған, соның салдарынан соңғы 1270 фут (387 м) жердің беткі қабатын өртеп, ашық қалдырған. От Шокоруаға жақындағанда, ол ақтарды қарғып, өлімге секіріп кеткен.

Суреттер

Шокоруа тауы, оның альпілік тіктегі, көрініс беретін көлі, кең көрікті пейзажы және романтикалық аңыздары американдық суретшілердің назарын көптен бері өзіне тартып келеді. Өнер тарихшысы Роберт Л. Макграт былай деп жазды: "Америка өнерінің жалпы тарихында ұлттық пейзажды бейнелеуде ешбір тау Шокоруа сияқты маңызды роль атқармаған. Шокоруа ең көп суреттелген тау, басқа ешбір шың одан жиі суреттелмеген."

19 ғасырдың басында Шокоруаны суреттеген суретшілердің қатарында Томас Коул болды, ол тауды өзінің Америка және адамзат тәжірибесі туралы көзқарастары дами келе, қайта-қайта суреттеді. Коул американдық суретшілердің Гудзон мектебінің негізін қалаушысы саналады, ол "Ақ тау мектебінің" суретшілерімен көп жағдайда қабаттасты. Шокоруаның суреттерін салған жүздеген суретшілердің арасында Ашер Браун Дюран, Бенджамин Шампни, Томас Доути, Аарон Дрейпер Шаттак, Дэвид Джонсон, Альберт Биерштадт, Санфорд Гиффорд, Альфред Томпсон Бричер, Джон Марин, е е Каммингс және Фрэнк Стелла бар. Ақ тауларда сурет салған ең белгілі суретшілердің бірі Джон Фредерик Кенсетт (1816–1872) болды. Гудзон мектебінің суретшісі, оның "Шокоруа тауы" (1864–1866) американдық люминизмінің үлгісі болып табылады.

Музыка

Америкалық композитор Алан Хованнесс (1911–2000), бала кезінде жиі Ақ тауларға шыққан, 1982 жылы "Шокоруа тауы" (Op. 335) атты фортепиано сонатасын жазды. Шокоруа тауы Нью-Гэмпшир штатынан шыққан Scissorfight рок тобының әндерінде маңызды орын алады, оның ішінде 1996 жылғы "Гарантиялы өлтіру" альбомындағы "Шокоруа тауының әйелі" әнінде де еске алынады.