Кіріспе

Эставайер-ле-Лак (ɛstavaje l(ə) lak; жергілікті Тавали-ле-Ле) – Швейцарияның Фрибург кантонының бұрынғы муниципалитеті, Нойшатель көлінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Эставайер-ле-Лак Ивердон мен Берн қалаларының арасында жатыр. Бұл Брой округінің орталығы. Фонт муниципалитеті 2012 жылдың 1 қаңтарында Эставайер-ле-Лак муниципалитетіне қосылды. 2017 жылдың 1 қаңтарында Бусси, Моренс, Мурист, Руйерс-ле-Пре, Верней және Вуйсенс муниципалитеттері бірігіп, жаңа Эставайер муниципалитетін құрады.

География

2009 жылы Еставейр-ле-Лактың аумағы құрады. Оның ішінде, ауыл шаруашылығына 55,9%-ы, ал орманға 6,1%-ы пайдаланылады. Қалған жердің 33,5%-ы құрылыс (ғимараттар немесе жолдар), 0,3%-ы өзендер мен көлдер, ал 4,7%-ы өнімсіз жерлерді құрайды. 2012 жылы Font коммунасымен біріккеннен кейін жалпы аумақ артты.

Салынған аумақтың 4,7%-ын өнеркәсіптік ғимараттар, 16,0%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 7,8%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Саябақтар, жасыл аймақтар мен спорт алаңдары 4,4%-ды құрайды. Орманды жерлердің 4,5%-ы тығыз орманмен, ал 1,6%-ы жеміс бақшаларымен немесе шағын ағаш тоғайларымен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 46,9%-ы егістіктерге, ал 8,1%-ы жайылымдарға арналған. Муниципалитеттегі барлық су көлдерде орналасқан.

Демография

Эставейр-ле-Лактың 2008 жылғы халық саны бойынша, 25,9% -ы шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдар) халық саны 19,5% өсті. Бұл өсімнің 14,7% көші-қон есебінен, ал 2,5% туу және өлім көрсеткіштерінен туындады. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) француз тілінде сөйлейді (3602 адам немесе 81,2%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (256 адам немесе 5,8%), ал үшінші – албан тілі (165 адам немесе 3,7%). 46 адам итальян тілінде, 2 адам романш тілінде сөйлейді. Муниципалитеттегі халықтың 1289 адамы немесе шамамен 29,1% Эставейр-ле-Лак қаласында туып, 2000 жылы сол жерде тұрған. Олардың 983 адамы немесе 22,2% сол кантонда, 893 адамы немесе 20,1% Швейцарияның басқа аймақтарында, ал 1029 адамы немесе 23,2% Швейцариядан тыс жерде дүниеге келген. 2000 жылы муниципалитетте 1737 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үйде 2,3 адам тұрды. 2009 жылы 1000 тұрғынға шаққанда 8,5 жаңа тұрғын үй салынды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Де Риваз капелласы, Сакре-Кёр капелласы, Шено қамалы, Сен-Лоран колледж шіркеуі, Доминикан қатындары монастыры, қаланың қорғаныс қабырғалары, Де-ла-Диме үйі және Эставейердің Сирлер үйі – Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұрасы ретінде тізілген. Эставейер-ле-Лак қаласының барлық аумағы Швейцария мұрасы тізіміне енгізілген. 2012 жылы Фонт қаласы Эставейер-ле-Лакқа қосылғаннан кейін, Ла-Вуардастағы Галло-рим вилласы және Фонт аймағының барлығы (Шаблес және Фонт арасында ортақ) қосылды.

Саясат

2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия CVP болды, ол дауыс берушілердің 29,7%-ын құрады. Келесі үш ең танымал партиялар: SP (25,0%), SVP (18,5%) және FDP (12,8%). CVP 2007 жылғы федералды сайлаудағыдай шамамен бірдей пайыз дауыс алды (2007 жылы 31,7%, 2011 жылы 29,7%). SP 2007 жылы үшінші орыннан (20,5%) 2011 жылы екінші орынға көтерілді, SVP 2007 жылы екінші орыннан (23,6%) үшінші орынға түсті, ал FDP үлкен танымалдылыққа ие болды (2007 жылы 13,5%). Бұл сайлауда барлығы 1372 дауыс берілді, оның ішінде 16 дауыс немесе 1,2% жарамсыз деп танылды.

Экономика

2010 жылы Эставейер-ле-Лактағы жұмыссыздық деңгейі 3,9% құрады. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 28 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 10 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 1343 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 62 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1537 адам жұмыс істеді, оның ішінде осы секторда 187 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 1495 жұмысшы келді, ал 812 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшы күшінің таза импортері болып табылады, әрбір кеткен адамға шаққанда 1,8 жұмысшы муниципалитетке келеді. Жұмыс істейтін халықтың 6%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 58%-ы жеке көлікпен барады. 2010–2011 оқу жылында Эставейер-ле-Лакта 72 сыныпта барлығы 1276 оқушы оқыды. Барлығы 895 оқушы муниципалитеттен кез келген мектепке, муниципалитет ішінде немесе одан тысқары мектепке барды. Муниципалитетте 6 балабақша сыныбында барлығы 110 оқушы оқыды. Муниципалитетте 18 бастауыш сынып және 377 оқушы бар. Сол жылы 33 төменгі орта сыныпта барлығы 683 оқушы оқыды. 2 жоғары орта сыныбында 33 жоғары орта сынып оқушысы бар. Муниципалитетте 13 арнайы жоғары сынып, 73 мамандандырылған жоғары сынып оқушысы бар. 2000 жылы Эставейер-ле-Лакта басқа муниципалитеттен 440 оқушы келді, ал 145 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барды.