Мозе Эллисон: Жаз бен блюздің шебері

Кіріспе

Америкалық пианист, әнші және ән жазушы

Mose John Allison Jr. (11 қараша 1927 – 15 қараша 2016) – американдық джаз және блюз пианині, әнші және ән жазушы. Ол блюз бен заманауи джаздың бірегей үйлесімін орындағанымен, ән айтумен және пианинода ойнаумен танымал болды. 1956 жылы Нью-Йоркке көшкеннен кейін ол негізінен джаз ортасында жұмыс істеді, Стэн Гетц, Ал Кохн және Зут Симс сияқты джаз музыканттарымен бірге ойнады және көптеген жазбалар жасады. Ол «20 ғасыр блюзіндегі ең ұлы ән жазушылардың бірі» деп сипатталды. Оның әндері көңіл күйін шығаруға баса назар аударды, өзіндік, «ерекше» және нәзік ирониялық юморға толы болды. Оның R&B-ге тигізген әсері оның әндерін орындаған көптеген жанкүйерлерде көрінді, соның ішінде Пит Тауншенд, ол 1970 жылы The Who тобының Live at Leeds альбомы үшін оның «Young Man Blues» әнін жазды. Джон Мейолл оның классикалық «Parchman Farm» әнін жазған ондаған музыканттың бірі болды, ал Джорджи Фейм Эллисонның көптеген әндерін пайдаланды. Оның әндерін орындағандардың қатарында Леон Рассел («I'm Smashed»), The Clash («Look Here») және Бонни Райтт («Everybody's Cryin' Mercy») де бар. 1980-ші жылдары оның танымалдығы артты, жаңа тыңдармандар оның заманауи джаздың бірегей үйлесіміне қызығушылық танытты. 1990-шы жылдары ол жазбалар жасауды жиі қайта бастады. Ван Моррисон, Джорджи Фейм және Бен Сидран онымен бірге «Tell Me Something: The Songs of Mose Allison» атты құрмет альбомы жұмысын жасады. The Pixies тобы оған құрмет ретінде «Allison» әнін жазды. Эллисонның музыкасы Джими Хендрикс, Джей Джей Кейл, The Yardbirds, The Rolling Stones, Том Уэйтс және Пит Тауншенд сияқты басқа да суретшілерге маңызды әсер етті. Ол 2006 жылы Лонг-Айленд музыкалық даңқ залына енгізілді. Ол 5 жасында пианино сабақтарын алды, мақта теріп, бастауыш мектепте пианинода, ал жоғары сыныпта трубада ойнады және 13 жасында алғашқы әнін жазды. Эллисон Миссисипи университетінде біраз уақыт оқыды, содан кейін екі жылға АҚШ армиясына қатарына қосылды. Қызметтен босатылғаннан кейін ол Луизиана мемлекеттік университетіне (LSU) түсіп, 1952 жылы ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін және философия бойынша қосымша білім алды. Эллисон 2008 жылы LSU-дан гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды.

Mose John Allison Jr. (November 11, 1927 – November 15, 2016) was an American jazz and blues pianist, singer, and songwriter. He became notable for playing a unique mix of blues and modern jazz, both singing and playing piano. After moving to New York in 1956, he worked primarily in jazz settings, playing with jazz musicians like Stan Getz, Al Cohn, and Zoot Sims, along with producing numerous recordings. He is described as having been "one of the finest songwriters in 20th century blues." His songs were strongly dependent on evoking moods, with his individualistic, "quirky", and subtle ironic humor. His writing influence on R&B had well known fans recording his songs, among them Pete Townshend, who recorded his "Young Man Blues" for the Who's Live at Leeds album in 1970. John Mayall was one of dozens who recorded his classic, "Parchman Farm", and Georgie Fame used many of Allison's songs. Others who recorded his songs included Leon Russell ("I'm Smashed"), The Clash ("Look Here"), and Bonnie Raitt ("Everybody's Cryin' Mercy"). The 1980s saw an increase in his popularity with new fans drawn to his unique blend of modern jazz. In the 1990s he began recording more consistently. Van Morrison, Georgie Fame and Ben Sidran collaborated with him on a tribute album, Tell Me Something: The Songs of Mose Allison. The Pixies wrote the song "Allison" as a tribute. Allison's music had an important influence on other artists, such as Jimi Hendrix, J. J. Cale, the Yardbirds, the Rolling Stones, Tom Waits, and Pete Townshend. He was inducted into the Long Island Music Hall of Fame in 2006. He took piano lessons at 5, picked cotton, played piano in grammar school and trumpet in high school, and wrote his first song at 13. Allison attended the University of Mississippi for a while and then enlisted in the U. S. Army for two years. Shortly after mustering out, he enrolled at Louisiana State University (LSU), from which he graduated in 1952 with a Bachelor of Arts degree in English with a minor in philosophy. Allison received an Honorary Doctorate of Humane Letters from LSU in 2008.

Мансап

1956 жылы Эллисон Нью-Йорк қаласына көшіп, джаздық мансабын бастады, Стан Гетц, Джерри Маллиган, Аль Кохн, Зут Симс және Фил Вудс сияқты музыканттармен бірге өнер көрсетті. Ол сондай-ақ, "Миссисипи дельтасына барсаңыз, онда мақта жинауға арналған қаптар жоқ. Ол жерде тек машиналар мен химиялық заттар ғана бар" деді. "Prestige" Эллисонды поп-жұлдыз ретінде насияттауға тырысты, бірақ "Columbia" және кейін "Atlantic" оны блюз әртісі ретінде насияттауға ұмтылды. Ол блюз орындағандықтан, "Jet" журналы оның қара нәсілді деп ойлап, оны сұхбатқа алуды қалады. 2010 жылдың наурыз айында жарық көрген "The Way of the World" альбомы, оның 12 жылдық үзілістен кейінгі алғашқы альбомы болды. 2012 жылы Эллисон туған қаласы Типподағы Миссисипи блюз жолындағы ескерткішпен құрметтелді. 2013 жылдың 14 қаңтарында Нью-Йорктегі Линкольн орталығында өткен салтанатта Ұлттық өнер кеңесі оны джаздың шебері деп мойындады – бұл елдегі джаз өнеріндегі ең жоғары награда. Эллисон шамамен 150 ән жазды.

Табысы мен мұрасы

Аллисон Боб Диланнан бұрын әлеуметтік сыншы, ал Рэнди Ньюменнен бұрын музыкалық сатирик болған. Оның музыкасы көптеген блюз және рок әртістеріне әсер етті, соның ішінде Джими Хендрикс, Rolling Stones, Том Уэйтс, Yardbirds, Джон Мейолл, Дж. Дж. Кейл, The Who (олар "Young Man Blues" әнін концерттік өнернамаларының тұрақты бөлігіне айналдырды) және Джорджи Фейм, ол оны "Боб Диланнан да маңыздырақ" деп сипаттады. Blue Cheer және Cactus топтары өздерінің дебюттік альбомдарына оның "Parchman Farm" әнінің нұсқасын жазды. Yardbirds және The Misunderstood екеуі де оның "I'm Not Talking" әнінің нұсқаларын жазды. Manfred Mann да BBC үшін оның әнінің нұсқасын жазды. Jethro Tull тобының клавишшісі Джон Эванс, Эллисонның фортепианода ойнауынан әсер алды, ол оны "сырттай қарағанда өте қарапайым, бірақ әсерлі" деп сипаттады. Аллисон "блюз жанрындағы нәсілдік кедергіні жоюға көмектесті, Миссисипидің ауылдық аймағынан шыққан ақ адамның дәстүрлі түрде қараларға тән жанрда өзін көрсетуге қабілетті екенін дәлелдеді". "The Whole Nine Yards" фильмі Эллисонның "I Don't Worry About a Thing" әнімен басталады. Американа жанрындағы әнші-күйші Грег Браун 1997 жылғы "Slant 6 Mind" альбомы үшін "Mose Allison Played Here" әнін жазып, орындады. Голланд музыканты Герман Брод Эллисонның бірнеше әнін жазды, соның ішінде "Going to the City", "Stop This World", "Back on the Corner" және "Swinging Machine". Бродтың Wild Romance тобының аты 1951 жылы Перси Мейфилдтің "Lost Mind" әнін Mose Allison (1957 жылғы "Local Color" альбомында) орындағанын естігеннен кейін, осы әннен алынған "Мен бір жалған романста ақыл-ойымды жоғалттым" деген сөздерден шабыттанды. Эллисон 3 рет "Грэмми" жүлдесіне ие болды: 1983 және 1988 жылдары "Ең үздік джаз вокалы (еркек)" номинациясы бойынша, ал 2001 жылы "Ең үздік джаз вокалдық альбомы" номинациясы бойынша. 2013 жылы ол Линкольн орталығында NEA Jazzmasters сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір және өлім

1949 жылы Мозе әйелі Одреге үйленді. Олар Лонг-Айлендтегі Смиттаун қаласында (Нью-Йорк штаты) тұрды, онда төрт бала тәрбиеледі, соның ішінде музыкант қызы Эми де бар. Одри Эллисон Моземен алғаш танысқанда: "Ол өзінің қуанышын өзінен тудыратын адам екенін бірден сезіндім" деді. Ол сондай-ақ: "Мозе әлемде болып жатқан жаңалықтарға әрқашан назар аударады және өткен мен қазіргі тарихты қызығушылықпен оқиды" деді.

Саяси және мәдени көзқарастар

Аллисонның "ақшаның барлық нәрсеге басымдығы, биліктегілердің халыққа деген эмпатияның азаюы, соғыстардың көбеюі және қоғамдағы жасырын жекіншілік" және Американы отарлағандардың мақтандығы туралы қатаң пікірлері бар екені хабарланды.