Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каодайлық діни қайраткер
Caodaiist religious figure
Фам Конг Тэк (1890–1959) 1926 жылы құрылған Каодай дінінің құрылуы мен дамуындағы маңызды тұлға болды. Ол Оңтүстік Вьетнамдағы Каодай дінінің ең ірі тармағы – Тэй Нинь тармағының басшысы еді.
Phạm Công Tắc (1890–1959) was a leader in the establishment and development of the Caodaism religion, founded in 1926. He was the leader of the Tây Ninh branch, the dominant branch of Caodaism in southern Vietnam.
Жеке өмір
Фам Конг Тэк 1890 жылы 21 маусымда (яғни, Жолбары жылының 5 мамырында) Тань Ан провинциясының Чау Тань ауданындағы Бинь Лап ауылында (қазіргі Лонг Ан провинциясының Тань Ан қаласында) дүниеге келді. Ол сегіз балалы отбасының жетінші баласы. Оның әкесі – Фам Конг Тхен мырза, отарлық үкімет қызметкері, Тэй Нин провинциясының Транг Банг ауданындағы Ан Хоа ауылында туған. Анасы – Ан Хоа ауылынан шыққан Ла Тхи Дуонг. 1896 жылы ол әкесі жұмыс істейтін Тань Ан қаласындағы бастауыш мектепке бармая бастады, бірақ кейін әкесі жұмысынан кетіп, бүкіл отбасын туған жеріне қайтарды. 1900 жылы Тэй Нин шіркеуінде крещениеден өтті. Екі жыл өткен соң әкесі қайтыс болды. 1906 жылы Фам Конг Тэк Сайгондағы Шаселуп Лаубат мектебінде оқуын жалғастырды. 1907 жылы ол Цитадель дипломын алды.
Phạm Công Tắc was born on June 21, 1890 (i. e., May 5 of year of the Tiger) in Binh Lap village, Chau Thanh district, Tan An province (now in Tan An city, Long An province). He is the seventh child in a family of eight children. His father is Mr. Pham Cong Thien, a colonial government official, born in An Hoa village, Trảng Bàng district, Tây Ninh province. His mother is La Thi Duong, from An Hoa village. In 1896, he started attending primary school in Tan An, where his father worked, but then his father quit his job and brought the whole family back to his hometown. He was baptized at Tay Ninh church in 1900. Two years later, his father died. In 1906, Phạm Công Tắc continued to study at Chasseloup Laubat School in Saigon. In 1907, he passed the Citadel degree.
Әлеуметтік қызмет
Жоғары мектепте оқыған кезінде Фам Конг Тэк Сайгондағы Донг Ду қозғалысына белсенді түрде қатысты, оны Гилберт Тран Чан Чьеу және Дуонг Кхак Нинь басқарды. 1908 жылы Донг Ду қозғалысын ұйымдастырған Мин Тан қауымдастығы оны шетелге жіберуге дайындады, бірақ оның бара алмайтыны белгілі болды. Ол мектептен шығып кетті. Фам Конг Тэк жалпы білімімен саудагер ретінде танылды. Осы кезеңде ол газеттермен ынтымақтастық жасады, олар ұлттық рухты көтеріп жатқан басылымдар еді. Гилберт Чиу тұтқынға алынғаннан кейін газет жабылды, ол туған жеріне қайтып келді. 1910 жылы отбасының жағдайы нашарлап, Фам Конг Тэк Сайгон сауда департаментінде жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Жұмысқа орналасқаннан кейін ол Нгуен Хуонг Маниге үйленді. Олардың 3 баласы болды (1 ұл, 2 қыз), алайда ұлы төрт жасында қайтыс болды. Фам Конг Тэк алдымен Кай Нхумға (Винь Лонг), содан кейін Куй Нхонға, Сайгонға, ал соңғы кезде Нам Ванға (Пномпень) ауыстырылды. Француз отаршылдық үкіметінде қызмет еткен кезінде ол сауда департаментінің хатшысы лауазымын, яғни төменгі дәрежедегі қызметкер болып атқарды.
During high school, Phạm Công Tắc actively participated in the Đông Du movement in Saigon led by two Mr. Gilbert Tran Chanh Chieu and Duong Khac Ninh. In 1908, he was prepared to be sent abroad by Minh Tan Association, an organization that initiated the Dong Du movement; it was revealed that he couldn't go. He dropped out of school. Due to his general qualifications, Phạm Công Tắc is recognized as a merchant. During this time, he collaborated with newspapers. These are newspapers that promote national's spirit. After Mr. Gilbert Chieu was arrested, the publication was suspended, and he returned to his hometown. In 1910, the family fell into poverty, so Phạm Công Tắc had to apply for a job at the Saigon Department of Commerce. After getting a job, he married Mrs. Nguyen Huong Many. They had 3 children together (1 son, 2 girls), but the son died early when he was four years old. Phạm Công Tắc was first transferred to Cai Nhum (Vinh Long), Quy Nhon, then to Saigon, and finally to Nam Vang (Phnom Penh). During his time as a civil servant for the French colonial government, he held only a low level position as secretary of the Department of Commerce.
Чиркіні салу
1926 жылы 21 ақпанда (Айғыр жылы 9 қаңтар) Ки мырзаның үйінде планшеттерге жазу сессиясында планшеттерге жазу топтары шақырылды. 1926 жылы 17 сәуірде (Айғыр жылы 6 наурыз) Ту Лам Туда өткен рәсімде Фам Конг Тэк мырза Ле Ван Трунг, Цао Квин Чь және Нгуен Тхи Хью ханыммен бірге стандартты жоғарылауды алды. Ол Нго Ван Чио мырзаға діни киім кигізіп беру үшін тағайындалды. Алайда, Чье мырза бұл ұсынысты қабылдамай, костюм тігуге берілген ақшаны қайтарды. Осыдан кейін ол ешқандай іс-шараларға қатыспады. 1926 жылдың 22-26 сәуірінде планшеттерге жазу кездесулерінде негізгі сенушілер шіркеу құру үшін жоғары лауазымдарға бекітілді. Осы алғашқы беделді тұлғалардан бастап, шіркеу Кочинкинадағы 6 Ouija тақтасына дейін біртіндеп дамыды. 1926 жылы 29 қыркүйекте (Айғыр жылы 23 тамыз) ол 246 ізбасарларымен бірге шейіт болу туралы өтінішхат дайындады. 1926 жылдың 7 қазанында (яғни 1 қыркүйегінде) Кочинчина губернаторы Ле Полға жіберілген "Ағарту туралы декларациясында" оның есімі 28 сенушінің арасында 18-ші орында болды. Содан кейін ізбасарлар 3 топқа бөлініп, Лүк провинциясындағы Кочинчинаға жіберілді. 1927 жылы француз отаршылдық үкіметі оны Нам-Ванға көшірді. Мұнда ол полковник шенімен бірнеше сенушілерді жинап, "Шетелдік миссионерлік қызмет" ұйымын құрды. 1932 жылдың мамыр айында Француз Ұлттық Ассамблеясы бүкіл Индокитайдағы Цао Джай ізбасарларын бекітті.
On February 21, 1926 (January 9 in the year of the Tiger), in a planchette writing session at Mr. Ky's house, planchette writing groups were invited to attend. At a ceremony on April 17, 1926 (March 6 in the Year of the Tiger) at Tu Lam Tu, Phạm Công Tắc, along with Mr. Lê Văn Trung, Cao Quỳnh Cư and Mrs. Nguyen Thi Hieu, received the standard promotion. He was converted into a religious uniform to confer Mr. Ngo Van Chieu. However, Mr. Chieu refused and returned the money to sew the costume. Since then, he has not participated in any activities. From April 22 to 26, 1926, during planchette writing meetings, key believers were ordained to high positions to form the church. From these first dignitaries, the church gradually developed into 6 Ouija boards in Cochinchina. On September 29, 1926 (August 23 in the year of the Tiger), he and 246 followers set up a sheet of martyrdom. In the Declaration of Enlightenment sent to the Governor of Cochinchina Le Pol on October 7, 1926 (i. e., September 1), his name ranked 18th among 28 fellow believers who signed the declaration. Then the followers was divided into 3 groups to go to Cochinchina in Luc province. In 1927, the French colonial government moved him to Nam Vang. Here, as a Colonel, he recruited a number of believers and formed the Overseas Missionary Service. In May 1932, the French National Assembly approved Cao Đài followers throughout Indochina.
Діндарлық өмірі
1925 жылы Тэк және екі әріптесі (Као Кьонь Ць және Као Хоаи Санг) рухтармен байланыс орнатуға тырысты. Үстелге соққан арқылы, олар алдымен қайтыс болған туыстарынан, содан кейін қасиеттілерден, одан соң Құдайдан хабар алғандарын айтты. Каодаизм дінінің сенуіне сәйкес, 1926 жылдың 25 сәуірінде он сегіз медиум, оның ішінде Тэк, Құдай тарапынан оның ілімдерін тарату және оның нұсқауларын орындау үшін таңдалды. Тэк Цао Джай діни конституциясын және қазіргі каодайшылар құлшылық ететін қасиетті жазбаларды жазды. Ол діни қызметкерлердің жоғары лауазымдарының бірі – Hộ Pháp дәрежесіне көтерілді. 1927 жылы колониялық үкімет Тэкке Камбоджаға ауысуды тапсырды; содан кейін ол Цао Джай шетелдік миссияларын құрды. Ле Ван Трунгтың қайтысынан кейін ол діни басшы болып тағайындалды және бірнеше басқа діни органдарды құрды. Тэк Tây Ninh Киелі ордасының құрылысын бастауға бұйрық берді және кейіннен оның ашылуында қатысты. Оның бақылауымен басқа да ғимараттар мен үйлер салынды, олардың ішінде Интуиция ғибадатханасы, Ағарту ғибадатханасы, Лонг Хоа базары, Таным ғибадатханасы және Құдай ана ғибадатханасы бар. Мыңдаған Дхарма ғибадатханасы, Бас кіреберіс даңғылы және Цао Джай университеті сияқты басқа да жобалар жоспарланған, бірақ 2007 жылға дейін іске аспады. Тэк сонымен қатар миссионер болды; ол қасиетті мәңгілік жол және эзотерикалық практика туралы лекциялар оқыды, олар стенографтармен тіркеліп, 1970 жылы жарияланды.
In 1925, Tắc and two colleagues (Cao Quỳnh Cư and Cao Hoài Sang) tried to contact spiritual entities. Using table tapping, they supposedly got messages: from their deceased relatives first, then from saints, and then from God. Caodaism believes that on 25 April 1926, eighteen mediums, including Tắc, were chosen by God to spread his teachings and carry out his instructions. Tắc wrote the Cao Đài Religious Constitution and scriptures currently worshipped by Caodaiists. He was promoted to Hộ Pháp, one of the top ranking posts of the clergy. In 1927, Tắc was transferred to Cambodia by the colonial government; he then establish the Cao Đài Foreign Missions. After acting Pope Lê Văn Trung's death, he became the religious head and established a number of other religious organs. Tắc gave the order to begin the construction of the Tây Ninh Holy See and later officiated the inauguration. Other buildings and houses were set up under his supervision, including the Temple of Intuition, the Temple of Enlightenment, Long Hoa Market, the Temple of Acknowledgement, and the Temple of the Goddess. Others were planned, such as the Temple of Thousands of Dharma, the Main Entrance Avenue, and Cao Đài University, which have not been started as of 2007. Tắc was also a missionary; he gave speeches on the Holy Never Pathway and esoteric practice which were shorthanded by stenographers and published in 1970.
Вьетнамның 1940-1950 жылдардағы діни қайраткері
Фуок Тхен агенттігінің құрылуы – 1938 жылдың 10 желтоқсанында ол Папа Ли Тай Бахпен бірге №48/PT жарлық шығарып, Фуок Тхен агенттігін құру туралы заң қабылдады. Агенттік құрамында “Құдайдың он екі елшісі” деп аталатын 12 абдал болды. 1941 жылы вьетнамдықтар француз отаршылдарына қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Француз билеушілері өз билігіне қарсы шыққандарды түрмеге қамады. Хо Фа Фам Конг Тэк және кем дегенде төрт басқа Цао Джай абдалы Мадагаскарға жер аударылды. Осы кезеңде француз әскері Тьи Нинь Киелі Орталығын және басқа да діни кеңселерді басып алып, діни қызметке уақытша тыйым салды. Цао Джай қарулы күштерін генерал Трен Куан Винь Вьетнамның оңтүстігінде құрды, мақсаты – Цао Джай сенушілерін қорғау және жапон әскери көмегімен француз үкіметін құлату еді. Бірақ 1945 жылы жапондық қарулы күштер жеңіліске ұшырап, шегінді. Вьетнамдықтар өз елдеріне қайта оралды. 1946 жылы оңтүстікте коммунистер басқарған Вьетминдік қозғалыстың қатеріне тап болған француздар Хо Фа Фам Конг Текті жер аударылудан қайтаруға және оның ынтымақтастығын сұрауға шешім қабылдады. Фам Конг Тэк келісті, бірақ барлық Цао Джай басшылары оның үлгісін ұстанбады. 1946 жылдың 9 маусымында генерал Трен Куан Винь мен француз отаршылдары арасында келісімге қол қойылды. Содан кейін Хо Фа Фам Конг Тэк Цао Джайдың Тьи Нинь бөлімшесінің басшысы қызметін қайта бастады. 3 сарай, 3 үңгір салу – Ол сондай-ақ 3 сарай мен 3 үңгір салдырды. 1947 жылы ол әйелдерге арналған қасиетті орын – Три Хуэ Цунг – Тхен Хай үңгірін салып, 1951 жылдың 22 қаңтарында аяқтады. 1954 жылдың 29 желтоқсанында ол №285/VP HP нұсқау шығарып, Три Джак сарайын – Диа Линхты ерлер мен әйелдердің де демалуына арналған орын ретінде салуға бұйрық берді. 1954 жылдың 23 қарашасында ол жеке өзі Ба Ден тауына барып, Ван Фаб Цунг – Нхон Хоа Донг деп аталатын жеке бөлме салу үшін жер таңдады, ол ерлерге арналған желіхана ретінде пайдаланылды. 1955 жылдың наурыз айында құрылыс ресми түрде басталды. Лонг Хоа базары – 1947 жылдан бастап Вьетминдік тәуелсіздік соғысы француз армиясына қарсы Цао Джай жақтастарын Тьи Нинь Киелі Орталығына көптеп ағылуға себеп болды. 12 қарашада Нхам Тин жылы (1952 жылдың 28 желтоқсаны) ол өзінің таңдаған жеріне Лонг Хоа базарын салуды бастады. Кейін ол Лонг Хоа сауда орталығы болып қайта аталды. Базар Хуа Чан қаласында, Тьи Нинь Киелі Орталығынан шамамен 1 км қашықтықта орналасқан. Ол сонымен қатар монах та еді. 1954 жылы Вьетнам мемлекетінің басшысы Бао Даи Хо Фа Фам Конг Текті Швейцарияның Женева қаласындағы вьетнамдық делегациялардың кеңесшісі болуын сұрады. Ол Парижге барып, Вьетнамның бөлінуіне жол бермеуге тырысты. Бірақ оның әрекеттері сәтсіз аяқталды. Содан кейін ол Тайвань мен Оңтүстік Корея басшыларымен кездесті. 1955 жылы генерал Нгуен Тхань Фонг, Нго Джин Нхудың бейресми ықпалымен, Тьи Нинь Киелі Орталығын қоршап алды, ішкі тазалау талап етті. Бұл, шындығында, Нго Джин Дием режиміне қарсы шыққандарға жасалған шабуыл еді. Хо Фа Фам Конг Тэк елден қашып, Камбоджада саяси баспана іздеді. Ол 1959 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Ол 1936 жылы Киелі Орталықтың құрылысын бастады және 1955 жылы Тьи Нинь Киелі Орталығының ашылу салтанатын өткізді. Бүгінгі күнге дейін бұл нысандардың құрылысы басталған жоқ. Олардың ішінде Ван Фаб сарайы, Ана Будданың ресми ғибадатханасы; Трихуй сарайының әуежайы бар. Ол Цао Джай дінінің алғашқы таза үйін – Три Хуэ Цунгты құрды. Ол Жоғарғы Биліктің билігін иеленді: Қауымдастықтардың жалпы заңдары; Нхон Санх қауымдастығының ішкі заңы; Чиркөженің ішкі заңы; 03 Ван Линх қауымдастығы. Әсіресе, “1938” жолбарыс жылы туралы заң Цао Джай діни басқаруының төрт тірегін орнатты: Әкімшілік, Фуок Тхен, Фо Те және Тоа Дао. “Вегетариандық сияқты – мейірімділікпен әрекет ету” діни практикасы енгізілді.
Establishment of Phuoc Thien Agency – On December 10, 1938, he and Pope Ly Thai Bach issued Decree No. 48/PT to establish the Phuoc Thien agency with 12 dignitaries called the Divine Twelve. In 1941, Vietnamese rebellions against French colonists broke out. French rulers imprisoned those who challenged their power. Hộ Pháp Phạm Công Tắc and at least four other Cao Đài dignitaries were sent into exile in Madagascar. During this period, French soldiers seized the Tây Ninh Holy See and the other religious offices, temporarily prohibiting all religious activities. The Cao Đài Armed Forces were founded by General Trần Quang Vinh in southern Vietnam so as to protect Cao Đài believers as well as to overthrow the French government with Japanese military aid. However, the Japanese Armed Forces were defeated in 1945 and withdrew. The Vietnamese people return to Vietnam. In 1946, faced with the threat of the communist led Việt Minh in the south, the French decided to bring back Hộ Pháp Phạm Công Tắc from exile and to ask for his cooperation. Phạm Công Tắc agreed, but not all Cao Đài leaders followed his lead. A treaty was signed between General Trần Quang Vinh and the French colonists on 9 June 1946. From then on, Hộ Pháp Phạm Công Tắc resumed his post as leader of the Tây Ninh branch of the Cao Đài. Build 3 Palaces 3 Caves – He also built the 3 Palaces and 3 Caves. In 1947, he built Tri Hue Cung – Thien Hy cave, as a sanctuary for women and completed it on January 22, 1951. On December 29, 1954, he issued Instruction No. 285/VP HP, building Tri Giac palace – Dia Linh, as a retreat for both men and women. On November 23, 1954, he personally went to Ba Den mountain to set up a place to build a private room named Van Phap Cung – Nhon Hoa Dong, used as a net room for men. In March 1955, construction officially started. Store Long Hoa Market – From 1947 onward, the Viet Minh's war of independence against the French army causes Cao Đài followers to flock to Tay Ninh Holy Land. In November 12, Nham Thin year (December 28, 1952), he started construction of Long Hoa market according to his location. This was renamed Long Hoa Trade Center. The market is located in Hòa Thành town, about 1 km from Tây Ninh Holy See. He is also a monk. In 1954, Vietnamese Head of State Bảo Đại asked Hộ Pháp Phạm Công Tắc to be one of the advisors for the Vietnamese delegates in Geneva, Switzerland. He went to Paris and tried to prevent Vietnam from being partitioned. His persuasion failed. After that, he paid visits to Taiwanese and South Korean leaders. In 1955, General Nguyễn Thành Phương, unofficially instigated by Ngô Đình Nhu, surrounded Tây Ninh Holy See, demanding an internal purification; this was actually a raid on those who opposed Ngô Đình Diệm's regime. Hộ Pháp Phạm Công Tắc fled the country, seeking political asylum in Cambodia. He lived there until his death in 1959. It was he who started the construction of the Holy See in 1936 and held the inauguration ceremony of the Tây Ninh Holy See in 1955. To date, these facilities have not yet commenced construction. Among these can be mentioned Van Phap Palace, the official Temple of the Mother Buddha; Trihui Palace airport. He founded the first Pure House of Cao Đài religion, Tri Hue Cung. He held the power of the Supreme Being: General Laws of Associations; Internal Law of Nhon Sanh Association; Internal Law of the Church; in 03 Van Linh Association. Especially, the Law of the Year of the Tiger "1938" established the four pillars of Cao Đài religious administration: Administrative, Phuoc Thien, Pho Te and Toa Dao. The religious practice "like vegetarianism – practicing benevolence" was brought in.