Энтони Дайсон: Әдеби сыншы, белсенді және құқық қорғаушы.

Кіріспе

Британдық әдеби сыншы және ғалым (1928–2002)

Энтони Эдвард Дайсон, сондай-ақ Тони Дайсон (28 қараша 1928 – 30 шілде 2002) – британдық әдеби сыншы, университет оқытушысы, білім беру саласындағы белсенді және геи құқықтары үшін күрескен адам.

Өмірбаян

Кембридж университетіндегі Пемброк колледжінде білім алған Дайсон 1955 жылы академиялық мансабын бастады, ол Бангордағы Солтүстік Уэльс университетінде ағылшын әдебиетінен көмекші оқытушы болып тағайындалды. Кейін ол Шығыс Англия университетіне өтті, онда оқытушы-зерттеуші болып бекітілді. 1980-ші жылдары ерте зейнетке шықты. Дайсон 1958 жылдың мамыр айында Гомосексуалдық заң реформасы қоғамын (ГЗРҚ) құруға жеке бастама көтерді. Ол Парламент мүшелеріне және танымал тұлғаларға қолдау сұрап жүздеген хат жіберіп, Ноэл Аннан, Лорд Эттли, Альфред Айер, Исайя Берлин, Тревор Хаддлстон, Джулиан Хаксли, К. Дэй Льюис, Дж. Б. Пристли, Бертран Рассел, Дональд Сопер, А. Дж. П. Тейлор, Ангус Уилсон және Барбара Вуттон сияқты көрнекті тұлғаларды біріктірді. Науқан 1958 жылдың 7 наурызында «The Times» газетінде жарияланған, осы тұлғалардың барлығы қол қойған хатпен басталды. Онда еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынастарға қатысты заңды либерализациялауды талап ете отырып, Вольфенден комиссиясының ұсыныстарын іске асыруға шақырылды. Дайсон Солтүстік Уэльс университетінің ресми қағазына өзінің кім екенін және қайда орналасқанын батыл түрде жазды, бұл қауіпті қадам болды. «1967 жылы заң реформаланғанға дейін гомосексуал ретінде өмір сүрудің қаншалықты қауіпті екенін түсіну қиын, себебі қылмыстық қудалау немесе қарақорғау қаупі әрдайым болды. Дайсонның осы жылдардағы науқанды сақтықпен және батылдықпен жүргізуі оның ашу-ыза тудырмауына және нәтижесіз аяқталуына ықпал етті». Осы топ сол кезде ГЗРҚ-ның қайырымдылық бөлімі – Albany Trust-ты құрды, ол гейлер мен лесбияндарға кеңес беру бойынша ұлттық агенттіктердің алғашқысы болды. Дайсон ГЗРҚ вице-президенті және Albany Trust мүшесі болды. Осы кезеңде ол BP компаниясының жоғары лауазымды қызметкері, Лондондағы лейбористік партия кеңесінің мүшесі және судья Клифф Таккермен (18 желтоқсан 1912 – 21 мамыр 1993) танысты. Олар 1993 жылы Таккер қайтыс болғанға дейін 35 жыл бірге өмір сүрді. Дайсон Таккердің соңғы тілегін орындап, олардың Хэмпстед үйінен түскен кірісті Таккер бітірген Уэльс университетінің Лэмпетер қаласындағы филиалына сыйлады. Нәтижесінде қазір Таккердің есімімен аталатын стипендия және дәріс залы, сондай-ақ Дайсонның атымен аталатын поэзия бойынша ғылыми шәкіртақы бар. 1959 жылы Дайсон мен Брайан Кокс «Critical Quarterly» әдеби журналын құрды, ол «Англия әдебиетінің жаңа Пеликан нұсқаулығында» «соғыстан кейінгі онжылдықтардағы академиялық саладағы ең ықпалды ағылшын әдебиеттік сын журналы» деп сипатталды. Дайсон мен Кокс бірлесіп «Заманауи поэзия: практикалық сын зерттеулері» (1963) кітабын жазды, ол көп жылдар бойы стандартты оқулық ретінде пайдаланылды. Әдеби сыншы ретінде Дайсон Шекспир, Диккенс, Сэмюэл Тейлор Колридж және Сильвия Плат туралы еңбектер жариялады. 1969 жылы Дайсон мен Кокс «прогрессивті» білім беру әдістерін және лейбористік үкіметтің грамматикалық мектептерді жалпы білім беретін мектептерге ауыстыру саясатын сынаған бес «Қара қағаздың» біріншісін жариялады. Бұл және одан кейінгі «Қара қағаздар» саяси спектрдің оң жағынан айтарлықтай қолдау тапты. Алайда олар жалпы білім беретін мектептер қозғалысын тоқтата алмады. Дайсон 2002 жылдың шілдесінде Лондонда, бірнеше жыл бойы лейкемиядан зардап шеккеннен кейін қайтыс болды. Тони Дайсон мен оның серіктесі Клифф Таккердің құжаттары Манчестер университетінің Джон Райлендс кітапханасының арнайы коллекциясында сақталады. Оның тағы бір қораптағы еңбектері Лахор экономика мектебінің мұрағатында сақталған.

Educated at Pembroke College, Cambridge, Dyson began his academic career in 1955, when he was appointed Assistant Lecturer in English Literature at the University of North Wales, Bangor. From there, he went to the University of East Anglia, where he was later appointed Reader. He took early retirement in the 1980s. Dyson single handedly took the initiative in forming the Homosexual Law Reform Society (HLRS) in May 1958. He had sent hundreds of letters to Members of Parliament and celebrities asking for their support, successfully bringing together an impressive collection of distinguished names, including Noel Annan, Lord Attlee, Alfred Ayer, Isaiah Berlin, Trevor Huddleston, Julian Huxley, C. Day Lewis, J. B. Priestley, Bertrand Russell, Donald Soper, A. J. P. Taylor, Angus Wilson and Barbara Wootton. The campaign began with a letter, signed by all these figures, published in The Times on 7 March 1958, calling for the implementation of the Wolfenden Committee's recommendations that the law in relation to male homosexual relations be liberalised. Dyson had written on the University of North Wales headed paper making a bold statement of exactly who and where he was, which was a risky move. "It is difficult to comprehend the danger of living as a homosexual before the law was reformed in 1967, with the ever present threat of criminal proceeding or blackmail. Dyson's careful and courageous handling of the campaign during these years was instrumental in ensuring that it did not arouse animosity and become counter productive." The same group of people simultaneously founded the Albany Trust, the charitable arm of the HLRS, which became the pioneer national counselling agency for gay men and lesbians. Dyson was Vice Chairman of the HLRS and a Trustee of the Albany Trust. During this time, he met Cliff Tucker (18 December 1912 – 21 May 1993), a senior executive at BP, a Labour Party councillor in inner London and a magistrate. They lived together for 35 years until Tucker's death in 1993. Dyson followed Tucker's final wishes and bequeathed the proceeds of their Hampstead home to Tucker's alma mater, the University of Wales, Lampeter. As a result, there is now a scholarship and lecture theatre bearing Tucker's name, and a Fellowship in Poetry named for Dyson. In 1959, Dyson, together with Brian Cox, founded the literary journal Critical Quarterly, described in New Pelican Guide to English Literature as "probably the most influential English literary critical journal in the academic field over the post war decades". Together, Dyson and Cox wrote Modern Poetry: Studies in Practical Criticism (1963), which became a standard text book for many years. As a literary critic, Dyson published works on Shakespeare, Dickens, Samuel Taylor Coleridge and Sylvia Plath, among others. In 1969, Dyson and Cox published the first of what became a series of five Black Papers criticising "progressive" educational methods and the Labour government's policy of replacing grammar schools with comprehensive schools. This and subsequent Black Papers attracted considerable support, especially on the right of the political spectrum. However, they failed to stop the comprehensive schools movement. Dyson died in London in July 2002, after suffering from leukaemia for several years. The Papers of Tony Dyson and of his partner, Cliff Tucker, are housed at the University of Manchester John Rylands Library Special Collections. A further box of his papers is held at Lahore School of Economics archives.