Кіріспе

Француз-неміс композиторы Луи Теодор Гуви (3 шілде 1819 – 21 сәуір 1898) – француз-неміс композиторы.

Өмірбаян

Гуви француз тілінде сөйлейтін отбасында, Саар аймағындағы (қазіргі Саарбрюкен Шафбрюке, Германия) сол кездегі пруссиялық Гоффонтейн ауылында дүниеге келді. Отбасы бельгиялық тектен шыққан. Гувидің қарт атасы Пьер Лиеж қаласына жақын орналасқан Бельгияның Гоффонтейн ауылынан еді. 1753 жыл шамасында, Саарлуистің мэрі болып тұрғанда, ол өзінің темір зауытын "Гоффонтейн" деп атады. Бұл аймақ оның тууына дейін Пруссияның бақылауына өткендіктен, Теодор Гуви 32 жасқа дейін француз азаматтығын ала алмады. Сегіз жасында жеке репетитордан фортепиано сабақтарын бастады және Сарагеминде (Франция) білім алды, классикалық грек мәдениетіне және заманауи тілдерге қызығушылық танытты. Ол неміс және француз тілдерін ғана емес, сонымен қатар ағылшын және итальян тілдерін де білді. 1837 жылы ол заң оқу үшін Парижге кетті, пианист және композитор Анри Герцтің (1803–1888) шәкіртінен фортепиано сабақтарын жалғастырды және Адольф Адаммен жақын қарым-қатынас орнатты. Бұл Париж бен Берлинде музыкалық білімін одан әрі дамытуға әкелді. Париж консерваториясында музыкалық білім алу мүмкіншілігі болмағандықтан, ол жеке курстарға қатысты. Операдан гөрі аспаптық музыкаға бейім болған Гуви өмірінің соңғы үштен бір бөлігін Германияда өткізуді жөн көрді, онда оның еңбектері жоғары бағаланатынын сезінді. Ол толық оркестр үшін жиырма төрт шығарма жазды, оның ішінде тоғыз симфония, сондай-ақ увертюралар мен вариациялар бар. Гувидің шығармаларының үлкен бөлігін камералық музыка құрайды, оның ішінде дуэттік формадағы төрт соната, бес трио, он бір квартет, жеті квинтет, кең фортепиано репертуары, үрмелі аспаптар ансамблі үшін бірнеше ноталар, сондай-ақ көптеген әндер мен Лидерлер бар. Сонымен қатар, бес драмалық кантата бар: Aslega, Œdipe à Colone, Iphigénie en Tauride, Électre және Polyxène; екі опера: Le Cid және Mateo Falcone; және де бірнеше ірі діни шығармалар, оның ішінде Реквием, Стабат Матер, Мисса бревис және Голгофа кантатасы. Оның шығармаларының тізімін Франсуа Жозеф Фетис және Артур Пугин жасады. Оның шығармаларының маңызды бөлігі оның өмірлік кезеңінде жарияланбады. Қазір Теодор Гуви институтының басты мақсаты – оларды жариялау. Гуви 1894 жылы Антон Рубинштейннің қайтысынан кейін Париж көркем академиясына, ал 1895 жылы Берлиндегі Пруссия ғылым академиясына (König Preussische Akademie) сайланды. 1896 жылы ол "Құрмет легионының" кавалері атанды. Ол 1898 жылдың 21 сәуірінде Лейпцигте қайтыс болды.

Алғыс айту

Гуви екі мәдениеттің адамы болды, Франция мен Германия арасында бөлініп, олардан шабыт алып, өзінің ерекшеліктерін және күшін дамытты. Өмірінде белгілі бір дәрежеде танымал болғанымен, қайтыс болғаннан кейін ұмытқа кетті. Оның өміріндегі композициялары, әсіресе камералық музыкасы жоғары бағаланып, Франция емес, Германия, Австрия, Англия, Скандинавия және Ресей сияқты елдерде жиі орындалды. Гуви форманың шебері және аспаптық тембрді шебер қолдануы үшін жаһандық танылдыққа ие болды. Мендельсон мен Шуман оның үлгілері болды. Оның дерлік барлық шығармалары оның дарынды мелодист екенін көрсетеді. Гувидің музыкасын білген Иоганнес Брамс, Карл Рейнеке және Йозеф Йоахим сияқты көрнекті музыканттар оны жоғары бағалады. Гектор Берлиоз 1851 жылдың 13 сәуіріндегі Journal des débats журналында былай деп жазды: "[М. Гуви сияқты маңызды музыканттың Парижде әлі де жақсы танылмауы және көптеген масалардың тынымсыз шуымен жұртшылықты мазалауы, музыкалық дәстүріміздің ақыл-ойы мен әділдігіне сенетін қарапайым жандарды шатастырып, ашуландыруға жеткілікті]". Бірақ Берлиоздың жағымды пікірлері көп әсер етпеді, және Гувидің музыкасы 20 ғасырдың соңына дейін назарсыз қалды. 1994 жылы оның күшті "Dies irae" бөлігі бар "Реквиемі" Лотарингия филармониялық оркестрінің жетекшісімен қайта жаңғыртылды (оның жұмысын K617 лейблында жазылған CD-де шығарды). Стилистикалық тұрғыдан композиция Мендельсонға, Гуноға және Вердиге ұқсас, бірақ осы ықпалдарға қарамастан өзінің ерекшелігін сақтайды. Оның 6-шы симфониясы, сондай-ақ "Синфонетта" Op. 80 шығармасы Жак Мерсье жетекшілік еткен Deutsche Radio Philharmonie Saarbrucken Kaiserslautern оркестрімен CPO лейблында жазылды. Оның шығармалары екі жүзден астам композицияны, оның ішінде өмірінде жарық көрген 90 операны қамтиды, бірақ олардың көпшілігі әлі де назардан тыс қалып отыр.