Франц Тркман: өнертапқыш және кәсіпкердің өмірі мен шығармашылығы

Франц Тркман (1903-1978) – словенский изобретатель, предприниматель. Основал мастерскую в Любляне, автор множества запатентованных изобретений в Югославии и Европе.

Кіріспе

Франк Тркман (1903–1978) – өнертапқыш және кәсіпкер. Ол 1903 жылы Нанос қаласында дүниеге келді, ол кезде Австрия-Мажарстанның құрамында болған, қазір Словенияда орналасқан, ал 1978 жылы Люблянада қайтыс болды. Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін Люблянада оқуын жалғастырып, ағаш шебері, кейін механик болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Люблянада жеке шеберханасын ашты, онда 1968 жылы ауыр сырқатқа шалдыққанша бірнеше адамды жұмысқа алды. Бұрынғы Югославияда және Еуропаның барлық аймақтарында көптеген патенттелген өнертабыстарымен танымал болды. Олардың көпшілігін өзі өндіріп, саудаға шығарды, бірақ нарық көбірек талап еткен жағдайларда өнертабыстарын сатты немесе лицензиялады (бұрынғы коммунистік Югославияда заңмен жеті адамнан астам жұмысшыны жұмысқа алуға тыйым салынды және өндіріс кішкентай аумақпен шектелді). Барлығы Югославияда 15 өнертабысқа патент алды, сондай-ақ олардың кейбіреулері Италияда, Аргентинада және Германияда тіркелді. Осы өнертабыстардың барлығы тәжірибеде жүзеге асырылып, өз уақытында үлкен сәттілікке жетті. Оның су өткізбейтін терезелері мен жақтаулы балкон есіктері Югославияның барлық аймағындағы мәдени орталықтар мен мектептерде, сондай-ақ Сербиядағы Маршал Титоның Караджордево сарайында орнатылды. Электр плиткаларына арналған электр қосқыштарын ойлап табуы бірден танымал болды, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сұраныс соншалықты өсті, ол лицензияны сатуға мәжбүр болды. Тік және көлденең ашылатын терезелерге арналған аксессуарлар үлкен компанияларда үлкен сұранысқа байланысты жаппай өндірілді. Ол сонымен қатар жоғары сапалы кілттер жасау үшін арнайы технологиялық процесті әзірледі, оны өзі сақтап, өмір бойы өз шеберханасында қолданды. Оның ең үлкен халықаралық жетістігі 1934 жылы Лондонда өткен халықаралық қолөнер жәрмеңкесінде болды, онда оның бұрышты терезесі диплом, алтын медаль және күміс кубокты жеңіп алды. Бұрынғы Югославияда ол түрлі сыйлықтар мен наградаларға ие болды. Сонымен қатар, ол математикалық есепті шешкені үшін Чехословакияда жүлде алды.

Franc Trkman (1903–1978) was an inventor and entrepreneur. He was born in 1903 in Nanos – then in Austria Hungary, now in Slovenia – and died in 1978 in Ljubljana. After attending primary school he continued his schooling in Ljubljana and became a carpentry foreman and, later, a mechanic. By the start of the Second World War he had founded his own workshop in Ljubljana, where he employed a few people until he became seriously ill in 1968. In the former Yugoslavia and throughout Europe he was famous for a large number of patented inventions. Most of these he went on to manufacture and market himself, but where the market demanded greater quantities he sold or licensed the inventions (in the former communist Yugoslavia, legislation forbade the employment of more than seven people and production was limited to a small surface area.) Altogether he patented 15 inventions in Yugoslavia and of these some also in Italy, Argentina and Germany. All these inventions were realised in practice and in their time were great hits. His watertight windows and framed balcony doors were installed throughout Yugoslavia in representative buildings and schools, and also in the Karadjordjevo palace of Marshal Tito in Serbia. His invention of electrical switches for electrical hot plates was a hit immediately, and after the Second World War demand was so great he was forced to sell the license. The invention of accessories for vertically and horizontally opening windows was mass produced at large companies due to the huge demand for them. He also developed a special technological process for making high quality keys, which he kept to himself and used in his own workshop throughout his life. The greatest international success he enjoyed was in 1934 in London, where at an international crafts fair his wedged window won a diploma, a gold medal and a silver cup. In the former Yugoslavia he also won various awards and recognitions. He also won a prize in Czechoslovakia for solving a mathematical problem.