Матьяш патшасы – славян халықтарының аңыздағы адал және халықты қорғаған билеушісі. Мажар королі Матьяш Корвинмен байланысты, ерлік туралы жырлар мен әңгімелерде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Матиас патшасы (Матиас король) – Словения, Венгрия, Хорватия және тағы басқа елдердегі аңызға айналған патша. Ол христиандыққа дейінгі дәстүрлерге, әсіресе Карантания дәстүріне негізделген және ғасырлар бойында 15 ғасырдың екінші жартысында өмір сүрген Матиас Корвин патшасымен байланыстырылған. Сонымен қатар, ол 1478 жылғы шілдеде Коково шайқасында түріктерге қарсы күрескен шаруалар әскерінің басшысы ретінде де танылады. Матиас патша туралы көптеген халық поэзиясы мен әңгімелер бар, олардың ең ертелері 16 ғасырда Толминнің батыс словен аймағынан тараған. Ол көбінесе әділ патша, халқының қорғаушысы және өркендеудің алтын ғарына бастап жетекші ретінде суреттеледі.
King Matjaž/Mátyás/Matijaš (, Mátyás király, ) is a legendary king in Slovenia, Hungary, Croatia and in some other countries, based on pre Christian traditions of Carantania and in course of centuries gradually linked to a real life king, Matthias Corvinus of Hungary, who lived in the second half of the 15th century. He has also been linked to the leader of the peasant's army that fought against the Turks in the Battle of Kokovo in July 1478. A number of folk poems and stories about King Matjaž are known, the earliest ones originating in the western Slovene area of Tolmin from the 16th century. He is mainly represented as the king who is just and a defender of his people, and the bringer of the golden age of prosperity.
Өлеңдер мен әңгімелер мазмұны
Халық жырларында Матьяж патшаның түріктермен соғысы, әйелі Аленчицаның қашқындауы немесе түрік түрмесінен құтқарылуы туралы айтылады. Матьяж патша туралы әңгімелер жырлардың өңделуі немесе басқа мазмұнға ие болуы мүмкін. Осы орайда, олар патшаның Құдайға қарсы бүлік көтеруі және оның әскерінің таудың астына көмілуі туралы баяндайды. Оның жобасын 1958 жылы мүсінші және альпинист Марян Кершич жасаған, мүсінші Франс Ротар оны қолаға құйған, ал 1962 жылы үңгірге орналастырған. 1990 жылдардың ортасында король Матьяж словен Таросының Алмаз патшасы картасында бейнеленген. Бейнелеу этнолог Янез Богатж басқарған зерттеуге негізделген, ал картаны академиялық білімі бар суретші және иллюстратор Матяж Шмидт салған. 2006 жылы словен ел музыканты Милан Печовник Пиджи Пека тауының жартастарында қашалған Матьяж патшаның суретін тапты. Түрік ақыны М. Бахадирхан Динкасланның "Күзгунлар кралы" (Қара қарғалар патшасы) атты поэмасы Матиас Корвинусты ұйықтаған патша ретінде бейнелейді, оның мүсіні әр түнде жанданып, белгісіз қалада саяхаттайды.
The folk poems tell about King Matjaž's fights with the Turks, about the kidnapping of his wife Alenčica, or his rescue from the Turkish jail. The stories about King Matjaž are arrangements of the poems or may have a different content. In this case, they tell about the King's rebellion against God and about his army, buried under a mountain. It was designed by the sculptor and mountaineer Marjan Keršič in 1958, put to bronze by the sculptor France Rotar, and placed in the cave in 1962. In the mid 1990s, King Matjaž has been depicted on the King of Diamonds card of the Slovene Tarock. The depiction was based on a study led by the ethnologist Janez Bogataj, and the card was drawn by the academy trained painter and illustrator Matjaž Schmidt. In the year 2006 Slovenian country musician Milan Pečovnik Pidži spotted the image of King Matjaž carved into the rocks of mount Peca. Turkish poet M. Bahadirhan Dincaslan's narrative poem "Kuzgunların Kralı" (The King of Ravens) depicts Matthias Corvinus as a Sleeping King whose sculpture is animated every night and wanders an unknown town.