Кіріспе
Амнияс өзенінің шайқасы б.з.д. 89 жылы Понттың Митрадат VI мен Вифинияның Никомед IV арасында Бірінші Митрида соғысы барысында өтті. Понт әскерлеріне Архелай мен Неоптолем басшылық етсе, Вифиниялықтарды патша Никомед бастап келді. Понт жеңіске жетті. Осы шайқас пен одан кейінгі оқиғалар Азия провинциясындағы Рим үстемдігінің бірнеше жылға үзілуіне әкелді.
The Battle of the River Amnias was fought in 89 BC between Mithradates VI of Pontus and Nicomedes IV of Bithynia during the First Mithridatic War. The forces of Pontus were commanded by Archelaus and Neoptolemus, while the Bithynians were led by King Nicomedes himself. Pontus was victorious. This battle and subsequent events would lead to the loss of Roman rule in the province of Asia for some years.
Қуаттар
Понт әскерінің бас қолбасшысы Митридат болды, оның құрамында 250 000 сарбаз болды, ал Никомедтің 50 000 жаяу әскері мен 6 000 атты әскері ғана болды. Бұл шайқас өткен Амния өзені маңындағы Понт алғы шебін Неоптолем мен Архелай ағайындылар басқарды. Апианның мәліметінше, Понт әскерінің жалпы санына қарамастан, олар Никомедтің әскерінен кем күшпен болды.
Шайқас
Амнияс өзенінің шайқасы жазықтағы жартасты төбе маңында басталды. Митридаттың алғы күштеріне басшылық еткен Неоптолем мен Архелай төбені басып алу үшін әскер жіберді, бірақ Никомед оларды кері тартты. Содан кейін Неоптолем төбеге тағы шабуыл жасады, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Никомед Неоптолемнің әскерін шегінуге мәжбүрледі, алайда Никомед Неоптолемді жеңіске жеткізе алмас бұрын, Архелай оған бүйірден шабуыл жасады.
Бұрылыс
Архелай басқарған скифтердің орақ тісті шабуылдық арбалары Никомед әскеріне шабуыл жасағанда шайқастың шешуші сәті келді. Апианның мәлімдемесіне сәйкес, арбалардың салған жаралары соншалықты қорқынышты болды ki, Никомед әскерінің арасында үрей мен шатастық туды, "кейбіреулерін екіге бөліп, ал басқаларын жыртып салды". Әскер әлі де тыныс алып тұрған адамдардың денесі екіге бөлініп, қиыр-қиыр дене мүшелері орақтарға ілінгенін көргенде, "жеңіліске ұшырағандарынан гөрі осы көріністің қорқыныштылығына тойып, үрей қатарын басып алды". Бұл Неоптолемге Никомед әскерінің арт жағына қайта жиналып шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Архелай мен Неоптолем енді айқын басымдыққа ие болғанына қарамастан, шайқас Никомед әскерінің көп бөлігі жойылғанша аяқталмады.
Салдары
Никомед әскерінің қалғандары Пафлагонияға қашып, Маний Аквилий басқаратын рим әскерімен бірікті. Кейін сол жылы осы біріккен әскер Понт әскерлерінен Протофахиум бекінісінде жеңіліп, римдіктерді Кіші Азиядан ығыстырып шығарды.