Рим мен Митридат арасындағы соғыс: б.з.д. 83-81 жылдар

Кіріспе

Рим мен Митридат арасындағы соғыс, б.з.д. 83–81 жж.

Екінші Митридат соғысы (б.з.д. 83–81 жж.) – Понт пен Рим Республикасы арасында болған үш соғыстың бірі. Бұл соғыс Понт патшасы Митридат VI мен римдік генерал Луций Лициний Мурена арасында өтті.

Тарих

Бірінші Митридат соғысының соңында Луций Корнелий Сулла Митридатпен асығыс келісімге келді, себебі Сулла саяси қарсыластарымен күресу үшін Римге оралуға мәжбүр болды. Келісім Митридатқа Понт патшалығын басқаруға мүмкіндік берді, бірақ ол Кіші Азияға деген талаптарынан бас тартып, соғысқа дейінгі шекараларды сақтауға міндетті болды. Мурена, Сулланың легаты ретінде, Азияда орналасты, бұрын Гай Флавий Фимбрияның басқаруындағы екі легионның қолбасшысы болып қызмет етті. Аппианның осы соғыс туралы еңбегінен («Митридат соғыстары») біз оның 188 жылы Атталид патшалығына қосылған Фригияға және, мүмкін, Римнің одақтасы Каппадокияға қолбасшылық еткенін білеміз. Аппиан Муренаның Каппадокия арқылы өтіп, Митридатқа тиесілі Комана қаласына шабуыл жасағанын жазды, себебі Митридат римдіктерге қарсы соғысқа дайындалып жатыр деген күдік болды. Митридат Колхия және Кимер Босфоры (Керчь бұғазы) маңындағы тайпалардың көтерілісін басу үшін флот құрып, әскер жинады. Осы дайындықтардың масштабы және Митридаттың Римнің одақтасы Ариобарзан I-ге Каппадокияның барлық бөлігін қайтармауы осы пікірге әкелді. Митридат бейбіт келісімді жаңарту үшін елшілерді жіберді. Мурена Сулла келісімді жазбаға түсірмегендіктен, ол ешқандай келісімді көрмегенін айтты, өйткені ол Грекияға қайтып келгенге дейін бұл жұмыс жасалмаған. Содан кейін ол Қападокияға қыстауға оралды. Митридат Римге наразылық білдіру үшін елшілерді жіберді. 82 жылы Мурена Митридатқа тиесілі 400 ауылды басып алды, бірақ Митридат оған қарсы тұруға тырыспады, елшілердің оралуын күтті. Мурена Фригия мен Галатияға толы олжамен оралды. Оған сенаттың хабаршысы келді, ол сенаттың Митридатқа тиіспеуді бұйырғанын айтты, өйткені ол келісімді бұзған жоқ. Бірақ ол жарлық әкелмеді және Муренамен жеке сөйлескен көрінді. Мурена Митридаттың аумағына басып кірді. Митридат бұл Римнің бұйрығымен жасалған деп ойлап, өзінің қолбасшысы Гордийді римдік ауылдарға қарсы шабуыл жасау үшін жіберді. Гордий көптеген мал мен мүлікті тартып алып, Муренаға қарсы жорыққа шықты. Митридат келген кезде қатаң шайқас болды және Мурена жеңілді. Мурена жаудың қысымымен Фригияға қашты. Бұл Кіші Азиядағы Рим жақтастарының көптеген мемлекеттерінің адалдығын өзгертуіне себеп болды. Митридат Рим гарнизондарын Каппадокиядан қуып шықты. Сулла Митридатпен соғысқа қарсы болды, өйткені ол келісімді бұзған жоқ. Аул Габиний Муренаға Митридатпен соғыспау бұйрығын қатаң сақтау керектігін айту үшін жіберілді. Габиний содан кейін Митридат пен Ариобарзан I арасында келіссөздер ұйымдастырды. Митридат өзінің төрт жасар қызын Ариобарзанға берді және Ариобарзанның сол кездегі Каппадокияның бөлігін сақтап қалуын және тағы бір бөлігін алуын шарты етті. Мурена Римге қайта шақырылды. Меннонның айтуынша, Митридат Муренаға елшілерді жібергенде, оларды елемеді, өйткені олар негізінен Митридатты сынаған грек философтары еді. Ол Ариобарзанды Каппадокияның патшасы етіп тағайындады және Понт шекарасына жақын Ликиния қаласын құрды. Осы уақытта Мурена мен Митридат екі жақ та Гераклеяға одақтастық сұрап елшілерді жіберді. Олар: «Бізді өзімізді қорғай алмаймыз, сондай-ақ басқаларға көмектесе алмаймыз», - деп жауап берді. Муренаның кейбір кеңесшілері оның Синопаға шабуыл жасап, содан кейін Понт астанасына аттануын ұсынды. Егер ол оны басып алса, басқа қалаларды да өз жағына тарта алатын еді. Митридат Синопаны үлкен күшпен қорғады және соғысқа дайындалды. Алғашында ол басымдыққа ие болды, бірақ содан кейін шайқас тең болды. Бұл екі тараптың да соғысқа деген ықыласын басып тастады. Митридат шығысқа қарай жылжыды, ал Мурена Азияға оралды. Бұл соғыстан кейін үшінші Митридат соғысы болды.

At the conclusion of the First Mithridatic War, Lucius Cornelius Sulla had come to a hasty agreement with Mithridates because Sulla had to return to Rome to deal with his political enemies. The peace treaty allowed Mithridates to remain in control of his Kingdom of Pontus, but he had to relinquish his claim to Asia Minor and respect pre war borders. Murena, as Sulla's legate, was stationed in Asia as commander of the two legions formerly under the command of Gaius Flavius Fimbria. From Appian's work on this war (The Mithridatic Wars), we can deduce that it was put in command over Phrygia, which had been annexed to the Attalid kingdom in 188 BC, and, possibly, Cappadocia, which was an ally of Rome. Appian wrote that Murena marched across Cappadocia and attacked Comana, a town which belonged to Mithridates, because of suspicions that the latter was preparing for war against the Romans. Mithridates was fitting a fleet and raising an army to deal with a rebellion by the Colchians and the tribes around the Cimmerian Bosphorus (the Kerch Strait). It was the scale of these preparations and the fact that Mithridates had not restored the whole of Cappadocia to their king, Ariobarzanes I, who was a Roman ally, which led to this impression. Mithridates sent envoys to invoke the peace treaty. Murena replied that he did not see any treaties because Sulla had not written it down before he returned to Greece. He then began looting and then returned to Cappadocia to winter there. Mithridates sent envoys to Rome to complain. In 82 BC Murena seized 400 villages which belonged to Mithridates, who did not try to counter this, preferring to wait for the return of the ambassadors. Murena returned to Phrygia and Galatia loaded with plunder. He was reached by a messenger of the senate who told him that the senate ordered him to leave Mithridates alone as he had not broken the treaty. However, he did not bring a decree and he was seen talking to Murena alone. Murena invaded Mithridates’ territory. The latter thought that this was done under the orders of Rome and sent Gordius, his commander, to retaliate on Roman villages. Gordius seized a large number of animals and property and advanced against Murena. When Mithridates arrived there, a tough battle was fought and Murena was defeated. Murena fled to Phrygia, harassed by the enemy. This led many states in Asia Minor which had sided with Rome to switch allegiance. Mithridates drove all the Roman garrisons out of Cappadocia. Sulla disapproved of a war against Mithridates because he had not broken the treaty. Aulus Gabinius was sent to tell Murena that the order not to fight Mithridates was to be taken seriously. Gabinius then arranged a conference with Mithridates and Ariobarzanes I to reconcile them. Mithridates betrothed his four year old daughter to Ariobarzanes and stipulated that Ariobarzanes was to retain the part of Cappadocia he held at the time and also have another part. Murena was recalled to Rome. Mennon wrote that when Mithridates sent his envoys to Murena, he ignored them because they were mostly Greek philosophers who disparaged Mithridates. He installed Ariobarzanes as king of Cappadocia and founded the city of Licinia near the border with Pontus. Meanwhile, Murena and Mithridates both sent envoys to the Heracleians to bid for their alliance. These replied that they could hardly protect themselves and could not help others. Some of Murena's advisers said that he should attack Sinope and then march on the capital of Pontus. If he seized it, other towns could be won over. Mithridates protected Sinope with a large force and prepared for war. At first he had the advantage, but then the battle was even. This blunted the two sides' appetite for war. Mithridates went further east and Murena returned to Asia. This war was followed by the Third Mithridatic War.