Рим Республикасындағы Сицилиядағы құлдар көтерілісінің тарихы
Second Servile War
Сицилиядағы Рим Республикасына қарсы құлдардың сәтсіз көтерілісі – Екінші құл соғысы (104-100 жж. б.з.д.). Гай Марий, Битниядағы құлдық. Тарих, соғыс, Рим.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сицилия аралында Рим Республикасына қарсы сәтсіз құл көтерілісі – Екінші құл соғысы. Бұл соғыс б.з.д. 104 жылдан б.з.д. 100 жылға дейін жалғасты. Ол шамамен 30 жылдық үзілістермен өткен үш құл соғысының бірі болды.
Unsuccessful slave uprising against the Roman Republic on the island of Sicily
The Second Servile War was an unsuccessful slave uprising against the Roman Republic on the island of Sicily. The war lasted from 104 BC until 100 BC. It was one of three Servile Wars, spaced approximately 30 years apart.
Өмірбаян
Консул Гай Мариус солтүстіктегі кимбрилер мен тевтондарға қарсы соғыс үшін әскер жинап жатты. Ол Азия рим провинциясының жанында орналасқан Вифиния патшасы Никомед III-тен көмек сұрады, бірақ ол бас тартты, себебі Вифиниядағы әрбір еңбекке жарамды ер адам римдік салық жинаушылар борыштарын төлей алмағандықтан құлдыққа салынған еді. Сенат Римнің одақтастарынан құлдарды алуға тыйым салатын және барлық осындай құлдарды дереу босату керек екенін жариялайтын жарлық шығарды. Пропратор Публий Лициний Нерва жарлыққа бағынып, Сицилия провинциясындағы 800-ге жуық құлды бірден босатты; бұл басқа ұлттардан келген құлдардың наразылығын тудырғаннан бөлек, өздерінің жеке меншіктерін күштеп алып жатқандарына қынжылған сицилиялық плантация иелерін де ашуландырды. Нерва қорқып, құлдарды босату туралы шешімді кері қайтарды, бұл құлдарды көтеріліске итермеледі.
The consul Gaius Marius was recruiting soldiers for the war against the Cimbri and Teutones in the North. He requested support from King Nicomedes III of Bithynia near the Roman province of Asia, and was refused, on the grounds that every able bodied man in Bithynia had been enslaved by Roman tax gatherers for being unable to pay their dues. The Senate replied by issuing orders that no slaves were to be taken from among allies of Rome, and that all such slaves should be immediately freed. The propraetor Publius Licinius Nerva, in obedience to the edict, at once freed around 800 slaves in his province of Sicily; aside from awakening discontent among slaves from other nationalities who were not freed, this had the effect of alienating the Sicilian plantation owners who saw their human chattels unceremoniously being taken out of their hands. Alarmed, Nerva revoked the sentence of manumission (the freeing of the slaves), which provoked the slave population into revolt.
Скиртая шайқасы
Салвиус Трифон, құл патша, Лукулл келгенін естіп, Триокала ішінде римдіктерге қарсы тұруды жоспарлады. Бірақ оның генералы Афинион оны жасырынудың орнына, римдіктермен ашық шайқасқа шығуға көндірді. Лукуллға қарсы аттанған көтерілісшілер Скиртаяда, римдік лагерінен он екі шақырым жерге орналасты. Ертесі күні екі жақ шайқасқа дайындалды. Диодордың мәліметінше, Трифонның әскері шамамен 40 мың адамды құрады. Лукулл мұны өзінен кейін келетін Гай Сервилий Агурдың жұмысын қиындату үшін жасады; Лукулл өзінің ізбасарының сәтсіздігін қамтамасыз ету арқылы өзінің кінәсіз екенін көрсетуді ниеттенді.
When Salvius Tryphon, the Slave King, heard of Lucullus‘ arrival he wanted to hold out against the Romans inside Triocala. His general Athenion, however, persuaded him not to hide but instead face the Romans in open battle. Marching to meet Lucullus, the rebels encamped at Scirthaea, twelve miles distant from the Roman camp and, the next day, the two sides lined up for battle. According to Diodorus, Tryphon's host numbered around 40,000. Lucullus did this to render the task harder for his successor, Gaius Servilius the Augur; Lucullus intended, by ensuring the failure of his successor, to prove his own innocence from any alleged incompetence.
Афинион
102 жылы Сальвий қайтыс болғаннан кейін құл патшасы болған Афинион (ол бұрынғы шайқаста қаза тапқан) Гай Сервилийдің лагеріне күтпеген шабуыл жасады; Сервилийдің әскері жеңіліп, шашырап кетті, Лукуллдың барлық алдыңғы жетістіктерін жойды.
In 102 BC Athenion, who had succeeded as slave king after Salvius' death (he had passed after the earlier battle) was able to take Gaius Servilius's camp by surprise; Servilius' army was routed and dispersed, undoing all of Lucullus' previous success.
Көтеріліс басылды
Ақырында, б.з.б. 101 жылы римдік консул Маний Аквилийге Сицилиядағы көтерілісшілерге қарсы қолбасшылық берілді. Ересек консул Гай Мариус Галлиядағы әскерінен бірнеше когортаны Аквилийге берді. Осы және ол жол жүрісінде жинаған, жарақтандырған және даярлаған әскерімен ол Афинионның құл әскерін жеңіп шықты. Ол Афинионды өзі өлтірген деген қауесет бар. Көтеріліс басылды, ал 1000 құл Римдегі аренада жабайы аңдармен күресу үшін жіберілді, бұл халыққа көңіл көтеру үшін жасалды. Римдіктерге наразылық білдіргендер, күреске түсуден бас тартып, бірін-бірі тыныш түрде қылыштарымен өлтірді, соңғысы өз қылышына ұшты. Бұл Рим республикасындағы құлдардың үш көтерілісінің екіншісі болды, олардың себебі Сицилия мен Оңтүстік Италиядағы ұқсас зұлматтар еді.
Finally, in 101 BC, the Roman consul Manius Aquillius was given the command against the insurgents in Sicily. The Senior Consul, Gaius Marius, donated several cohorts from his army in Gaul to Aquillius. With these and the troops he recruited, equipped and trained en route he succeeded in defeating Athenion's slave army upon arrival. He supposedly killed Athenion by his own hand. The revolt was quelled, and 1,000 slaves who surrendered were sent to fight against beasts in the arena back at Rome for the amusement of the populace. To spite the Romans, they refused to fight and killed each other quietly with their swords, until the last flung himself on his own blade. It was the second of a series of three slave revolts in the Roman Republic fueled by the same abuses in Sicily and Southern Italy.
Екінші құл соғысы әдебиетте
Ф. Л. Лукастың "Қабан" (Афинеум, 1920 жылғы 10 қыркүйек) атты әңгімесі құл соғысынан кейінгі Сицилияда орын алады. Стивен Сейлордың "Немезистің қарулары" романында (оның "Рома Суб Роза" сериясының екінші кітабы) Екінші құл соғысы (Қызметшіл соғысы) үшінші құл соғысында Спартақтың көтерілісші құлдарына қарсы жорыққа дайындалып жатқан Маркус Лициний Красспен бірге кешкі ас дастарқанында егжей-тегжейлі айтылады. Колин Маккалоудың "Римдегі алғашқы адам" романында (оның "Рим шеберлері" сериясының бірінші кітабы) Екінші құл соғысы бірнеше рет еске алынады. Бұл Луций Аппулей Сатурнин туралы оқиғаның тұсы болып табылады.
F. L. Lucas's short story "The Boar" (Athenaeum, 10 September 1920 ) is set in Sicily in the aftermath of the Slave War. In Steven Saylor’s novel Arms of Nemesis (the second book in his Roma Sub Rosa series) the Second Slave War (Servile War) is mentioned in detail during a dinner party with Marcus Licinius Crassus who is about to campaign against the rebel slaves of Spartacus in the Third Slave War. In Colleen McCullough‘s novel The First Man in Rome (the first book in her Masters of Rome series) the Second Servile War is mentioned several times. It figures as the background for the story line about Lucius Appuleius Saturninus.