Кіріспе

Б.з.д. II ғасырдың соңында Екінші құл көтерілісінің басшысы, осы атпен тағы басқа адамдар болған. Сальвий Трифон – ежелгі Сицилиядағы Римге қарсы Екінші құл соғысы кезінде көтерілісші құлдардың патша деп жариялаған аulos ойнаушы.

Екінші құл соғысы

104 жылға дейінгі консул Гай Мариус Галлиядағы кимбрилер мен тевтондарға қарсы соғыс үшін әскер жинады (легионерлер, итальяндық және шетелдік қосымша әскерлер). Ол Битиния патшасы Никомед III-тен көмек сұрады, бірақ одан бас тартты, себебі Битиниядағы барлық еңбекке жарамды ер адамдар Рим салық жинаушыларының құлдығына түскен, борыштарын төлей алмағандықтан. Сенат Римнің одақтастарынан құлдарды алуға тыйым салды және барлық құлдарды дереу босатуға бұйрық берді. Сицилияның римдік пропраторы Публий Лициний Нерва бұл жарлыққа бағынып, өзінің провинциясындағы 800-ге жуық құлды бірден босатты; босатылмаған басқа ұлттардан келген құлдар арасында наразылық тудырғаннан басқа, бұл құлдарын жоғалтқан бай плантация иелерін де ашуландырды. Нерва қорқып, бостандыққа шығару туралы шешімді кері қайтарды, бұл құлдарды көтеріліске итермеледі.

Моргантия

Жеңісінен кейін Салвий Моргантия қаласын қоршауға кірісті. Нерва қалаға көмектесуге тырысты, бірақ Салвидің құл әскерінен ауыр жеңіліс көрді. Моргантияны басып алғаннан соң, көтерілісшілер қатары 20 мың жаяу әскер мен 2 мың атты әскерге дейін жетті. Ал бұл уақытта, тағы бір құл – Афинион Сицилияның батысында көтеріліп, Салвийдің әскерімен бірігу үшін жорыққа шықты.

Римнің соққысы

Сенат көтерілісті басу үшін претор Пергин Лукуллды жіберді. Салвий Лукуллдың келуіне жауап ретінде Триокала бекінісіне шегініп, римдіктерге қарсы тұруды жоспарлады. Бірақ, оның генералы Афинион оны қабырғалардың артына жасырынуға емес, ашық шайқаста римдіктерге қарсы тұруға көндірді. Лукуллға кездесу үшін аттанған көтерілісшілер Скиртаяда, римдік лагерінен он екі шақырым қашықтықта орналасты. Ертесі күні екі тарап та шайқасқа дайындалды. Диодордың мәліметінше, Трифонның әскері шамамен 40 000 адамды, ал Лукуллдың әскері 14 000 адамды құрады. Ұзақ шайқастардан кейін, екі әскер де жауларынан бөлінген аралықты жауып, негізгі шайқас басталды. Бастапқыда көтерілісшілер римдіктерді кері тартуға жақын болды, Афинион мен оның атты әскері Лукуллға ауыр зиян келтірді. Бірақ, құлдардың жеңіске жететіндей болған сәтте, Афинион жараланып, жылқысынан құлады. Өзін құтқару үшін ол өлімін сақтады. Көтерілісшілер батыр генералы қаза тапты деп ойлап, көңілінен шығып, қашқа бастады. Салвий Трифон әскерінің жоғалып бара жатқанын көріп, олармен бірге Триокалаға қарай қашты. Сол түні, қараңғылықтың жамылуымен, жараланған Афинион да қашып құтылды. Диодордың есебінше, шайқаста мыңдаған құлдар қаза тауып, түскен кезде шамамен 20 000 көтерілісшінің денесі жатты, Трифон әскерінің жартысы жойылды, ал Лукулл жеңіске жетті. Көтерілісшілердің бекінісін қоршаған Лукулл шақырылып қайтарылды және, айтуынша, ашуланып жорығын қысқартты, әскерін кері шегіндіріп, ізбасар Гай Сервилийге міндетті қиындату үшін жабдықтауларын өртеп жіберді.