Кіріспе
Витольд Лутославскийдің оркестрлік шығармасы. Польша композиторы Витольд Лутославскийдің оркестрге арналған концерті 1950-1954 жылдары Варшава филармониясының көркемдік директоры Витольд Ровицкийдің бастамасымен жазылды, оған да арналған. Ол үш бөлімнен тұрады, шамамен 30 минутқа созылады және Лутославскийдің фольклорлық стильдегі соңғы кезеңі мен шыңы болып табылады. Бұл стиль Курпие аймағының музыкасынан шабыттанды, 1939 жылға дейінгі дәуірге дейін саяхаттайды. Әртүрлі аспаптар мен олардың комбинациялары үшін (фортепиано, фортепианомен кларнет, камералық ансамбль, оркестр, оркестрмен вокал) бірқатар шағын фольклорлық шығармалар жазғаннан кейін, Лутославский поляк фольклорын стильдеу тәжірибесін ірі жұмыста қолдануға шешім қабылдады. Дегенмен, оркестрге арналған концерт Лутославскийдің бұрынғы фольклорлық шығармаларынан ғана емес, сонымен қатар фольклордан сақталған нәрсе тек мелодиялық тақырыптар болып табылатындығымен де ерекшеленеді. Композитор оларды жаңа шындыққа айналдырып, жаңа гармониямен байытады, атональды контрапункттар қосады және необарокколық формаларға ұшыратады.
Polish composer Witold Lutosławski's Concerto for Orchestra was written in the years 1950–54, on the initiative of the artistic director of the Warsaw Philharmonic, Witold Rowicki, to whom it is dedicated. It is written in three movements, lasts about 30 minutes, and constitutes the last stage and a crowning achievement of the folkloristic style in Lutosławski's work. That style, inspired by the music of the Kurpie region, went back in time to the pre 1939 years. Having written a series of small folkloristic pieces for various instruments and their combinations (piano, clarinet with piano, chamber ensemble, orchestra, voice with orchestra), Lutosławski decided to use his experience of stylisation of Polish folklore in a bigger work. However, the Concerto for Orchestra differs from Lutosławski's earlier folkloristic pieces not only in that it is more extended, but also in that what is retained from folklore is only melodic themes. The composer moulds them into a different reality, lending them new harmony, adding atonal counterpoints, and turning them into neo baroque forms.
Оркестрлеу
Бұл музыка үш флейтадан (екісі пикколоны екі еселендіреді), үш гобойдан (біреуі кор англез), үш кларнеттен (біреуі бас кларнет), үш фагоннан (біреуі контрабас), төрт мүйізден, төрт кернейден, төрт тромбоннан, тубадан, тимпаннан, үзіліс барабанынан, тенор және бас барабанынан, цимбалдан, тамбуринден, там-тамнан, ксилофоннан, қоңыраулардан, селестадан, екі арфадан, фортепианодан және скрипкалар тобынан тұратын үлкен оркестрді талап етеді.
Өнер тарихы
Бұл туынды алғаш рет 1954 жылғы 26 қарашада Варшавада орындалды және Лутославскийдің есімін Батысқа таныстырды. Бірақ, Лутославский 1960 жылдардың басында айқын алеаторизммен сипатталатын стильге көшкеннен кейін, оркестрге арналған концерттен қашықтауға тырысты. Дегенмен, ол 1967 жылғы тамызда Копенгагенде Дания қорынан 10 000 доллар сыйлық алған соң, осы концертті дирижерлік етті.