Кіріспе

Америкалық карикатурист Фрэнсис Эдвина Дамм (1893 - 28 сәуір, 1990) – жазушы-суретші, ол «Кап Стаббс және Типпи» комикс жолағын бес онжылдыққа жуық салған. Ол сондай-ақ Американың тұңғыш толық уақытты әйел саяси карикатурисі ретінде де белгілі. Ол комиксінде өзінің екінші есімін қолданды, жай ғана Эдвина деп қол қоятын.

Өмірбаян

Ең алғашқы әйел синдикаттық карикатуристердің бірі Дэмм Огайо штатының Үстіңгі Сандуски қаласында дүниеге келді және отбасы Колумбуста қоныстанғанға дейін жастық шағында Огайо штатының Марион және Вашингтон сотында өмір сүрді. Анасы Анна Гилмор Деннис, ал әкесі Фрэнк Эдвин Дэмм драматург, кейіннен газет тілшісі болып жұмыс істеген актер еді. Дэммнің әкесінің әкесі Роберт Д. Дэмм Upper Sandusky-де газеттің иесі болды, оны кейіннен Франк Дэмм мұра етті. Оның ағасы Роберт Дэннис Дэмм Колумб Диспетчерінің тілшісі және Коул баспасының Farm & Fireside журналының көркем редакторы болды. 1911 жылы ол Огайо штатының Колумбус қаласындағы Орталық орта мектепті бітіріп, кейін Кливлендтегі Лэндон иллюстрация және карикатура мектебінде хат алмасу курсын оқыды. Кейін оның есімі Лэндонның жарнамаларында пайда болды. Хат арқылы оқуға түскен кезінде ол бизнес курсына қатысып, Колумбус білім беру кеңесінде стенограф болып жұмыс істеді. 1915 жылы Дэмм қысқа ғұмырлы республикалық газет, Колумбус Монитор, толық уақытты карикатурист ретінде жұмысқа алынды. Оның алғашқы карикатурасы 1915 жылдың 7 тамызында газеттің тұңғыш санында жарық көрді. Monitor-те жұмыс істеген жылдары ол жас еркек қыз және оның иті Лилли Джейн туралы «Минидің саяхаттары» атты комикс-стрипті, сондай-ақ толық беттік редакциялық мультфильм «Spot Light Sketches»-ті ұсынды. Ол Monitor журналының редакциялық карикатураларын алғашқы басылымынан (1915 жылдың 7 тамызы) газет жабылуына дейін (1917 жылдың шілдесі) жасады. Monitor журналында оның «Spot Light Sketches» - редакциялық карикатуралардың толық бетін құрады, олардың кейбіреулері әйелдер мәселелерін көтерді. Элизабет Исраэль Перри Элис Шепардтың «Сайлау құқығы үшін карикатура» (1994) кітабының кіріспесінде Бланш Эймс Эймс, Лу Роджерс және Эдвина Дэмм сияқты суретшілер: Американың гендерлік қатынастарындағы өзгерістерге қолайлы жағдай жасаған көрнекі риториканы жасады деп жазды. Сайлау құқығы науқаны аяқталған кезде әйелдер өнері феминизмнің жаңа құндылықтарын бейнеледі, оның мақсаттарын кеңейтті және қозғалыстың маңыздылығын қайта баяндауға тырысты. Монитор жабылып қалғаннан кейін Дэмм Нью-Йоркке көшіп барды, онда ол Өнер студенттері лигасынан өнер оқуын жалғастырды. Ол Джордж Мэтью Адамс Сервисімен Cap Stubbs and Tippie, бала Cap, оның иті Tippie, олардың отбасы және көршілерінің өмірін баяндайтын отбасылық комикс-стрип жасауға шақырылды. Каптың әжесі Сара Бейли ерекше көзге түседі және Дэммнің өзінің әжесі Сара Джейн Хендерсонға ұқсас болуы мүмкін, ол олардың отбасымен бірге өмір сүрді. Комикс-стрипке Марк Твеннің «Хаклберри Финннің оқиғалары» және Дэммнің сүйікті комиксі, Ричард Ф. Ауткоулттың «Бастер Браун» комиксі зор әсер етті. Дэмм өте жылдам жұмыс істеді; комикс тарихшысы Мартин Шериданның айтуынша, ол бір сағатта күнделікті комикс-стриптің эскизін жасай алатын. Оның иттерге деген сүйіспеншілігі оның комикстерінде, сондай-ақ кітаптар мен журналдардағы, мысалы, «Синбад» сияқты суреттерінде көрінеді, ол Life және London Tatler журналдарында жарияланған апталық иттер беті болды. Ол Александр Вулкотттың «Екі джентльмен және бір ханым» атты шығармасын суреттеді. Бурдж Джонсонның (1877–1963) «Пеккиниз бен басқа да иттерге арналған сонеттер» (Макмиллан, 1936) кітабы үшін ол «Жоғалған» және басқа да өлеңдерді суреттеді. 1931 жылдан 1960 жылға дейін ол өзінің ағасы Роберт Дэннис Дэмм жазған өлеңдерін суреттеген «Алек Ұлы» газетінің тағы бір суретін жасады. Олардың еңбектері 1946 жылы кітап болып жарық көрді. 1940 жылдардың аяғында ол өзінің досы және көршісі Хелен Томасқа жазылған ноталық музыканың мұқабаларын суреттеді, ол музыка мен сөздерді де жазған. 1940 жылдары ол түрлі комикс кітаптарына, соның ішінде All American Comics және Dell Comics-ке Tippie суреттерін қосты. 1950 жылы Дэмм, Хилда Терри және Барбара Шермунд Ұлттық карикатуристер қоғамына енген алғашқы әйелдер болды. 1965 жылы Джордж Мэтью Адамс Сервисі істен шыққанда, Дэммнің комикс-стрипі The Washington Star Syndicate-ке тапсырылды. Дэмм 1966 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін (комикс-стрипті аяқтағанға дейін) Типпиді жазуды және суреттеуді жалғастырды.

Жеке өмір

Дам ешқашан үйленбеген. Ол комикстер саласынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, акварель суреттерімен, фотосурет түсірумен және Нью-Йорктегі үйіндегі қарттарға көмектесумен айналысып, сексеннен асса да белсенді өмір сүрді.

Марапаттар

Ол 1978 жылы Ұлттық карикатурашылар қоғамының Алтын кілт сыйлығының иегері атанды және 2013 жылға дейін осы сыйлықты жеңген жалғыз әйел болып қалды.