Кіріспе

Американдық карикатурист (1883–1970)
аталымын алған құрылғы

Рубен Гарретт Луциус Голдберг (4 шілде 1883 – 7 желтоқсан 1970), көбінесе Руб Голдберг (/'//r//uː//b/) деп танылған, американдық карикатурист, мүсінші, жазушы, инженер және өнертапқыш болған. Голдберг ең алдымен күрделі құрылғылардың қарапайым міндеттерді күрделі, тікелей емес жолмен орындайтын танымал карикатураларымен әйгілі. Осы карикатуралар нәтижесінде ұқсас құрылғылар мен процестерді сипаттау үшін "Руб Голдберг машиналары" деген сөз тіркесі пайда болды. Голдберг өмірінде көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде 1948 жылы саяси карикатура саласындағы Пулитцер сыйлығы, 1955 жылы Ұлттық карикатурашылар қоғамының Алтын Т-үлгір сыйлығы және 1959 жылы Баншилердің Күміс ханшайым сыйлығы. Ол Ұлттық карикатурашылар қоғамын құрған және алғашқы президенті болды, ол жыл сайынғы Рубен сыйлығын тартады, бұл сыйлық жылдың үздік карикатурисіне беріледі және 1967 жылы осы сыйлықты Голдберг жеңіп алған. Ол халықаралық "Руб Голдберг машинасы" жарыстарының шабыт көзі, онда қатысушылар қарапайым міндетті орындау үшін күрделі машина жасауға міндетті.

Ерте өмір және білім

Голдберг 1883 жылдың 4 шілдесінде Сан-Франциско, Калифорнияда еврей ата-анасы Макс және Ханна (қызметтік аты Кохн) Голдбергтің отбасында дүниеге келді. Ол жеті баланың үшіншісі болды, олардың үшеуі бала кезінде қайтыс болды; ағасы Гаррет, кіші інісі Уолтер және кіші қарындасы Лилиан да сақталды. Голдберг төрт жасында иллюстрацияларды көшіруді бастады және сурет салу бойынша жалғыз сабақтарын жергілікті жарнама суретшісінен алды. Голдберг 1916 жылдың 17 қазанында Ирма Симанға үйленді. Томас Джордж тегін таңдады, ал оның ағасы, сондай-ақ Джордж есімді, одан үлгі алды. Осылайша бір тегімен аталу арқылы Джордж отбасылық байланысты сақтағысы келді.

Мансап

Голдбергтің әкесі Сан-Франциско қаласының полиция және өрттен қорғау комиссары болды, ол жас Рубенді инженерлік мамандыққа ұмтылуға ынталандырды. Руб 1904 жылы Калифорния университетінің Беркли қаласындағы бөлімін инженерлік мамандық бойынша бітірді. Алты айдан кейін ол Сан-Франциско хроникасы газетіне жұмысқа орналасып, қаладағы лауазымынан кетті, онда ол спорттық карикатурист болды. «Нью-Йорк ивнинг мейл» газеті алғашқы газеттер синдикаты – МакКлюр газеттер синдикатына қосылды, бұл Голдбергтің карикатураларын кеңірек таратты, ал 1915 жылға қарай ол жылына 25 000 доллар табады және газет оны Американың ең танымал карикатурисі деп жариялады. Ол анимациялық жаңалықтар фильмін жасады. 1916 жылы осы жеті фильм мына күндері көрсетілді: 8 мамыр – «Boob Weekly»; 22 мамыр – «Leap Year»; 5 маусым – «The Fatal Pie»; 19 маусым – «From Kitchen Mechanic to Movie Star»; 3 шілде – «Nutty News»; 17 шілде – «Home Sweet Home»; 31 шілде – «Losing Weight». Голдберг 1922 жылдан 1934 жылға дейін Макнотт синдикатымен жұмыс істеді. Ол өмірі бойы 50 000-ға жуық карикатура жасаған. Оның карикатураларының арасында Майк пен Айк («Олар бір-біріне ұқсайды»), Буб МакНатт, «Ақымақ сұрақтар», «Неге соққы бересің?», «Telephonies», «Lala Palooza», «Сейсенбілік әйелдер клубының апталық жиыны» және 1933 жылдың 29 қаңтарынан бастап 10 айға созылған «Doc Wright» сериалы бар. Оған мәңгілік даңқ әкелген карикатуралар сериясы – «The Inventions of Professor Lucifer Gorgonzola Butts, A. K.», ол 1929 жылдың 26 қаңтарынан 1931 жылдың 26 желтоқсанына дейін «Collier's Weekly» журналында жарияланды. Осы серияда Голдберг оның есімін алған күлкілі және күрделі «өнертабыстардың» патенттік өтінімдері түрінде схемалар салды. Профессор Баттс кейіпі Рубтың 1901-1903 жылдары Калифорния университетінің Тау-кен және инженерлік колледжіндегі профессоры Фредерик Слейтке негізделген. Фредерик Слейт инженерлік студенттеріне жердің салмағын өлшейтін таразы жасауды тапсырды. Бұл таразы «Бародик» деп аталды. Голдберг үшін бұл оның туындыларына шабыттандырған маңыздылық пен абсурдтылықтың керемет үйлесімін білдірді. 1938 жылдан 1941 жылға дейін Голдберг «Register and Tribune Syndicate» үшін екі апталық комикстің авторы болды: «Brad and Dad» (1939–1941) және «Side Show» (1938–1941), бұл өнертабыстар суреттерінің жалғасы болды. 1938 жылдан бастап Голдберг «Нью-Йорк Сан» газетінің саяси карикатурисі болып жұмыс істеді. Ол 1948 жылы «Peace Today» атты карикатурасы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 1960 жылдары Голдберг мүсін жасаумен айналысты, негізінен бюсттер жасады.

Мәдени мұра

Голдбергтің мультфильмдерінің танымалдылығы соншалық болды, 1915 жылы «Голдбергиан» термині басылымдарда қолданыла бастады, ал 1928 жылы — «Руб Голдберг» термині. «Руб Голдберг» 1966 жылы «Random House Dictionary of the English Language» сөздігінде «өте күрделі және қиын импровизацияланған» немесе «алая күрделі және тиімсіз» деген мағынада келтірілді. Руб Голдберг машинасы конкурсы 1949 жылы Пердью университетінде екі студенттік ұйым арасындағы жарыс ретінде басталды. Ол 1956 жылға дейін жалғасты, содан кейін 1983 жылы университеттер арасындағы конкурс ретінде қайта жандандырылды. 1989 жылы ол ұлттық деңгейдегі конкурсқа айналды, ал 1996 жылы орта мектептер бөлімі қосылды. Құрылғылар Голдберг стилінде кемінде жиырма, ең көп дегенде жетпіс бес қадамнан тұратын қарапайым міндетті орындауы керек. Конкурс бүкіл ел бойынша Rube Goldberg Inc. ұйымы тарапынан ұйымдастырылады, ол Рубтың ұлы Джордж В. Джордж құрған, коммерциялық емес 501(c)(3) ұйымы, және қазіргі уақытта Рубтың немересі Дженнифер Джордж басқарады. 1998 жылы судья Скалия хабеас ісі бойынша дауыс білдірген келіспеушілігінде «Руб Голдберг сот жасаған схемаға қызғанышпен қарар еді» деп мәлімдеді.

Кино және теледидар

Руб Голдберг 1930 жылы жарық көрген және Тед Хилидің қатысуымен түсірілген "Үш дос" фильмінің Керли Ховардтан бұрынғы нұсқасы үшін алғашқы көркем фильм жазды. Фильмде оның машиналары көрсетілген, тіпті Рубтың өзі де камео ретінде түскен. 1962 жылы Джон Уэйннің "Хатари!" фильмінде, маймылдарды ұстауға арналған Pockets кейіпкерінің (оны Ред Баттонс ойнаған) өнертабысы "Руб Голдберг машинасы" деп сипатталды. 1960 жылдардың соңы мен 70-жылдардың басында "Сезам көшесі", "Vision On" және "Электр компаниясы" сияқты білім беру шоулары Руб Голдберг құрылғыларын, соның ішінде Руб Голдберг әліпбиін және "Бұдан кейін не болады?" машинасы бар эпизодтарды үнемі көрсетті. Түрлі фильмдер мен мультфильмдерде де қарапайым міндеттерді орындайтын өте күрделі машиналар пайда болды. Олардың қатарында Flåklypa Grand Prix, Looney Tunes, Том және Джерри, Уоллес пен Громит, Pee wee's Big Adventure, The Way Things Go, Эдвард Сайдхендс, "Келешекке саяхат", "Honey, I Shrunk the Kids", "The Goonies", "Gremlins", "Saw" фильмдер сериясы, "Chitty Chitty Bang Bang", "The Cat from Outer Space", "Malcolm", "Hotel for Dogs", "Home Alone" фильмдер сериясы, "Family Guy", "American Dad!", "Casper" және "Күту" фильмдері бар.

"Соңғы бағыт" фильмдер сериясында кейіпкерлер көбінесе Руб Голдберг машинасына ұқсас жағдайларда қаза табады. "Ұлы тышқан детективі" фильмінде зұлым Ратиган фильмнің батырларын – Бейкер-стриттің Базилін және Дэвид К. Доусонды Руб Голдберг стиліндегі құрылғымен өлтіруге тырысады. Бұл жанрдағы классикалық видеоны 1987 жылы Питер Фишли мен Дэвид Вайс дуэті "Der Lauf der Dinge" немесе "The Way Things Go" атты 30 минуттық видеосымен жасады. Honda 1987 жылы Фишли мен Вайс жасаған қағидаларды пайдаланып, 2003 жылы "The Cog" атты видеороликті шығарды. 2005 жылы американдық альтернативті рок/инди-топ The Bravery өзінің дебюттік синглы "An Honest Mistake" үшін бейнеклип түсірді, онда топтың өзі Руб Голдберг машинасының ортасында ән орындайды. 1999 жылы "The X Files" сериалының бір эпизоды "Голдберг вариациясы" деп аталды. Эпизодта ФБР агенттері Малдер мен Скалли, қарапайым үй иесі Генри Уимс (Уилли Гарсон) және ауырып қалған жас бала Ричи Лупоне (Шиа Лабаф) Руб Голдберг машинасымен байланыстырылды. 2010 жылы рок-топ OK Go "This Too Shall Pass – RGM Version" атты музыкалық видеосын ұсынды, онда төрт минуттық кинетикалық әрекеттен кейін топ мүшелерінің бетіне бояу шашыратылады. "RGM" әріптері Руб Голдберг машинасының аббревиатурасы болып табылады. 2012 жылы CBS телеарнасының "Elementary" сериалының ашылу тізбегінде машина көрсетілген. 2012 жылы Discovery Channel арнасындағы "Unchained Reaction" шоуы екі команданы күрделі Руб Голдберг машинасы құруға шақырды. Байқауды және жасайтын жұмыстың басшылығын "MythBusters" ғылыми-танымдық шоуының жүргізушілері Адам Савидж және Джейми Хайнман жүзеге асырды. 2014 жылы Hulu платформасындағы "Deadbeat" веб-сериалы "The Ghost in the Machine" атты эпизодты ұсынды, онда басты кейіпкер Кевин Руб Голдбергтің рухына құрылғыны аяқтауға көмектеседі. Ол оның немерелерін біріктіруге көмектеседі, олар кездейсоқ заттардан машина жасап, екі немересіне жүйелі түрде жарақат келтіреді, нәтижесінде олар бір ауруханаға түсіп, соңында кездеседі.

Ойындар

Кеңес ойындары мен бейне ойындары Голдбергтің туындыларынан шабыт алды, мысалы, 60-шы жылдардағы "Mouse Trap", 1990-шы жылдардағы "The Incredible Machine" ойындарының сериясы және "Crazy Machines". Humongous Entertainment компаниясының "Freddi Fish 2: The Case of the Haunted Schoolhouse" ойынында ойынды аяқтау үшін Руб Голдберг машинасының жоғалған бөліктерін іздеу көрініс тапқан. 1909 жылы Голдберг өзінің сол аттас, сәтті мультфильмі негізінде "Ақымақ сұрақтар" ойынын ойлап тапты. Ойын 1909 жылдан 1934 жылға дейін көптеген нұсқаларда жарияланды. "Rube Works: The Official Rube Goldberg Invention Game" – Руб Голдбергтің мұрагерлерімен ресми түрде мақұлданған алғашқы ойын, ол 2013 жылдың қараша айында Unity Games (Unity Technologies баспа бөлімшесі) компаниясымен шығарылды.