Кіріспе

Америкалық карикатурист және юморист (1909–1979)

Альфред Джеральд Каплин (28 қыркүйек 1909 – 5 қараша 1979), Аль Капп деген атпен әйгілі, американдық карикатурист және юморист. Ол 1934 жылы жазған сатирикалық «Ли’л Абнер» комиксімен танымал. Ол 1977 жылға дейін комикске материал жазуды және (көмекшілерінің көмегімен) сурет салуды жалғастырды. Сондай-ақ, ол «Abbie an’ Slats» (1937–45 жылдары) және «Long Sam» (1954) комикстерін жазды. 1947 жылы Ұлттық карикатурашылар қоғамының «Рубен» сыйлығын «Жыл карикатурашысы» номинациясы бойынша, ал 1979 жылы «Эльзи Сегар» сыйлығын «карикатура саласына ерекше үлес қосқаны» үшін жеңіп алды. Капптың комикстері «Ли’л Абнерді» жариялаған жылға дейін Солтүстік Америка Құрама Штаттарының қалалық өмірінен алынған оқиғаларды бейнеледі. Капп Коннектикут штатынан болса да, ол 43 жыл бойы Догпач деген қиял жемісінен туған оңтүстік қалашығы туралы жазып, 900-ден астам американдық газетте және 28 елдегі 100-ден астам газетте 60 миллион оқырманға жетті. М. Томас Инге Капптың осы комиксі арқылы зор жеке байлыққа ие болғанын және «әлемнің Американың оңтүстігін қабылдауына үлкен әсер еткенін» айтады.

Ерте өмір және білім

Кэпп Нью-Хейвенде, Коннектикут штатында, Шығыс Еуропалық еврей тегінен туған. Ол Отто Филип Каплиннің (1885–1964) және Матильда (Дэвидсон) Каплиннің (1884–1948) үлкен баласы еді. Оның інілері Эллиот пен Джером карикатурашылар, ал қарындасы Мэделин – жарнама шебері. Кэпптің ата-анасы екеуі де Латвиядан келген, олардың отбасылары 1880 жылдары Нью-Хейвенге көшіп келген. "Ана мен әкем бала кезінде Ресейден осы елге әкелінген", – деп жазды Кэпп 1978 жылы. "Олардың әкелері Американың үлкен үміті шын екенін білген еді – еврей болу қылмыс емес еді". Каплиндер өте кедей болды, Кэпп кейіннен анасының түнде көмірдің пайдалы бөліктерін іздеп, пештен шыққан күлдің арасын қазғанын еске алды. 1919 жылдың тамызында, тоғыз жасында, Кэппті трамвай қағып, сол аяғын тізеден жоғары ампутациялауға мәжбүр болды. Әкесі Оттоның жарияланбаған өмірбаян бойынша, жас Кэпп ампутацияға дайын болмаған; бірнеше күн комада жатқаннан кейін, ол кенеттен аяғының алынып тасталғанын білді. Оған кейін жасанды аяқ берілді, бірақ ол оны пайдалануды баяу жүру арқылы үйренді, ол өскен сайын қыналып жүрді. Бала кезінде аяғынан айырылудың трагедиясы Кэпптің цинизмге толы көзқарасын қалыптастырған болуы мүмкін, ол газет карикатурашыларынан қараңғырақ және сарказмға толы болды. "Мен сол аяққа қатты ашуланғанмын", – деді ол 1950 жылдың қараша айында Time журналына берген сұхбатында. "Басқалардан өзгеше болған дүниеде ренішсіз немесе ұятсыз өмір сүрудің құпиясы", – деп философиялық тұрғыдан жазды Кэпп (1960 жылдың 23 мамырында Life журналында), – "сол айырмашылыққа бейжай болу еді". Достары арасындағы басым пікір, Кэпптің Свифтиан сатирасы белгілі бір дәрежеде оның мүгедектігіне шығармашылықпен арналған, өтемақылық жауап болды. Кэпптің әкесі, сәтсіз кәсіпкер және әуесқой карикатурашы, оны терапияның бір түрі ретінде сурет салумен таныстырды. Ол өте білікті болды, көбінесе өзіндік күштерімен жетістіктерге жетті. Оның алғашқы ықпал етушілерінің арасында Punch карикатурашысы-суретші Фил Мэй және американдық комикстер карикатурашылары Тэд Дорган, Клифф Стеррет, Руб Голдберг, Рудольф Диркс, Фред Оппер, Билли Дебек, Джордж Макманус және Милт Гросс болды. Осы уақытта Кэпп ашкөз оқырманға айналды. Кэпптің інісі Эллиоттың айтуынша, Альфред 13 жасқа толғанға дейін Шекспирдің және Джордж Бернард Шоудың барлық шығармаларын оқып бітірген. Балалық шақтағы сүйіктілерінің арасында Диккенс, Смолетт, Марк Твен, Бут Таркингтон және кейінірек Роберт Бенчли және С. Дж. Перлеман болды. Кэпп Бриджпорттағы Бриджпорт орта мектебінде бес жыл оқыды, бірақ диплом алмады. Геометриядан тоғыз рет сүрегін салғанын айтып әзілдегенді ұнататын. Оның ресми білімі Жаңа Англия аймағындағы өнер мектептерінен келді. Үшін тез арада аралап, кедей Кэпп оқу ақысын төлемегені үшін әрқайсысынан – Бостон музейінің көркемсурет мектебі, Пенсильвания көркемсурет академиясы және Бостондағы дизайнерлер өнер мектебі – шығарылды. Кейп карикатурашы болуға шешім қабылдады. "Бад Фишердің (Матт пен Джеффтің авторы) аптасына 3000 доллар алатынын және француз графняларына үнемі үйленетінін естідім", – деді Кэпп. "Ол мен үшін де солай болсын" дедім. 1932 жылдың басында Кэпп Нью-Йоркке автостоппен барды. Ол Гринвич Виллидждегі "ауасыз тышқан орнында" өмір сүрді және жұмыс іздеп қалада жүргенде әрқайсысы 2 доллардан жарнамалық таспалар шығарды. Ақыры ол 23 жасында Associated Press агенттігінде жұмыс тапты. 1932 жылдың наурызында Кэпп Полковник Гилфезерді, 1930 жылы Дик Дорган жасаған AP меншігіндегі жеке меншік меншікті, суреттеп жатты. Кейп фокусты және атауын Мистер Гилфедрге өзгертті, бірақ көп ұзамай бұл функцияны жек көреді. 1932 жылдың қыркүйегінде Associated Press-тен кетті. Ол кетер алдында Милтон Каниффпен танысып, екеуі өмір бойы дос болып қалды. Кейп Бостонға көшіп барып, Кэтрин Уингейт Кэмеронға үйленді, онымен өнер сабағында кездесті. Ол 2006 жылы 96 жасында қайтыс болды. Жаңа әйеліне Амесбериде (Массачусетс штаты) ата-анасымен қалдырып, ол 1933 жылы Ұлы депрессияның ортасында Нью-Йоркке оралды. "Мен 23 жаста едім, қолымда көптеген суреттер бар еді, қалтамда 5 доллардай ақша бар еді. Сол кезде адамдар көшеде ұйықтап, кез келген жұмысты істеуге дайын еді". Сол жерде ол Хэм Фишермен танысады, ол оны Джо Палооканың арбасына жалдады. Фишердің ұзақ демалыс күндерінің бірінде Кэпптің Джо Палока сюжеті "Үлкен Левитус" деген ақымақ, қарапайым, қарапайым альпинистті таныстырды, ол – қарапайым прототип. (Левит кітабы Капптың кейінірек шыққан зұлымдары Лем мен Люк Скрэгге қарағанда жақын болды, олар Лил Эбнерге қарағанда әлдеқайда тартымды және әдемі еді.) Осы кезеңде Кэпп түндікке Лил Эбнерге айналатын жолақтың үлгілерін жасап жұмыс істеді. Ол өзінің кейіпкерлерін жасөспінім шағында Вирджинияның оңтүстік-батысындағы және Камберленд аймағында автостоппен жүргенде кездесетін тау тұрғындарының нақты бейнесіне негіздеді. (Бұл Теннесси өзені аймағының актісі аймаққа электр және су сияқты негізгі коммуналдық қызметтерді әкелгенге дейін болды.) Джо Палоокадан кеткеннен кейін Кэпп Лил Эбнерді United Feature Syndicate (кейін United Media деп аталды) компаниясына сатты. Бұл жолақ 1934 жылдың 13 тамызында сегіз Солтүстік Америкалық газетте – соның ішінде Нью-Йорк Миррор газетінде – жарық көрді және бірден сәттілікке ие болды. Альфред Г. Каплин ақырында "Ал Капп" атына ие болды, өйткені синдикат түпнұсқа атауның мультфильм кадрына сыймайтынын сезінді. Кэпп 1949 жылы заңды түрде атын өзгертті. Оның кіші інісі Эллиот Каплин де комикстер жазушысы болды, ол суретші Стан Дрейкпен бірлесіп "Жюлиет Джонстың жүрегі" опералық жолағын жасағанымен және карикатурашы Рассел Майерспен бірге "Брум Хильда" комикстер кейіпкерін ойлап тапқанымен ең танымал болды. Эллиот сонымен қатар анасына және әйгілі бауырына арналған "Пикассоға бір цент" (1981) сияқты бірнеше Бродвейден тыс пьесалардың авторы болды.

Кішкентай Әбнер

Бұл бастапқыда ауылдық бурлеск ретінде басталған нәрсе ақырында ХХ ғасырдың ең фантастикалық, танымал және жақсы салынған комикстерінің біріне айналды. Көзге түсетін, ерекше кейіпкерлер, есімнен шығарарлық жағдайлар, сонымен қатар күдік, клоунада, ирония, сатира, қара юмор және өткір әлеуметтік сын айқын көрінетін «Лиль Абнер» жанрдың классикасы саналады. Комикстің басты кейіпкері – Лиль Абнер Йокум, қарапайым, дөңгелек, бірақ жақсы мінезді, мәңгілік түрде күнәсіз шал, ата-анасымен бірге тұрады, әлсіз, бірақ күшті Мамми Йокум және жаужүрек, балаша Паппи Йокум. «Йокум» сөзі «йөкл» және «хокум» сөздерінің қосындысы, бірақ Кэпп 1965-1970 жылдары комикстер тарихшылары Джордж Э. Тернер және Майкл Х. Прайспен болған кездесулер кезінде осы есімнің терең мағынасын анықтады: «Бұл фонетикалық еврейше – осылай, дұрыс па? Мен Йокум деген есіммен осыны білдірдім, емес, ешқандай ауылдық сөйлеуді еске түсіруге тырысқаннан гөрі. Бұл, әрине, бақытты кездейсоқтық, есімнің арғы жақтағы аңызын қамтиды. Бірақ бұл – құдайлық мақтаныш, шынымен, құдайлық есімді ойнау – Жоахим «Құдайдың шешімі» дегенді білдіреді, сондай-ақ, оған рустикалық дыбыс та бар. Йокумдар Кентукки штатының Догпач деген шағын ауылында тұрады. Авторы «орташа тас дәуіріндегі қауым» деп сипаттаған Догпач негізінен қираған қаңқа үйлерден, қарағайлардан, «карпа» егістіктерінен және «хауг» батпақтарынан тұрады. Абнердің бар күш-жігері оның тартымды, тоқ, бірақ ізгілікпен жүретін қызы Дейзи Мэй Скрагтың некелік мақсаттарынан қашуға жұмсалды, сонда Кэпп ақыры оқырмандардың қысымына беріліп, жұптың үйленуіне рұқсат берді. Бұл жаңалықтық оқиға 1952 жылдың 31 наурызында «Жан» журналының мұқабасында жарияланды. Кэпп өзінің комиксін есте қаларлық кейіпкерлердің жиынтығымен толтырды, соның ішінде Marryin’ Sam, Hairless Joe, Lonesome Polecat, Evil Eye Fleegle, General Bullmoose, Lena the Hyena, Senator Jack S. Phogbound (Кэпптің New Deal-ға қарсы Dixiecrats карикатурасы), (денесі дірілдейтін!) Скрагстар, Available Jones, Nightmare Alice, Earthquake McGoon және тағы да басқалар. Әсіресе, әскери тұрғыдан алғанда, әдемі, толық денелі әйелдер, мысалы, Дейзи Мэй, Wolf Gal, Stupefyin’ Jones және Moonbeam McSwine (оның әйелі Кэтриннің карикатурасы, кірден басқасы), олардың барлығы Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде бомбалаушы ұшақтардың мұрындарына суреттелген. Кэпптің ең танымал туындыларының бірі – Шмустар, олардың керемет пайдалылығы мен жомарттығы біздің мәдениетімізге қауіп төндірді. Тағы бір танымал кейіпкер – Джо Бтфсплк, ол сүйікті дос болғысы келеді, бірақ ол «дүниедегі ең жаман жамандық», жақын маңдағылардың бәріне жамандық әкеледі. Btfsplk (оның есімі «аспаздық» немесе Бронкстың құттықтауын өрлеу арқылы айтылады) әрқашан оның басында қара бұлт болады. Догпач тұрғындары қаладағы сұмдықтармен, бизнес магнаттарымен, үкімет қызметкерлерімен және зиялылармен үнемі үйден жасалған қарапайымдылықпен күреседі. Жағдайлар кейіпкерлерді басқа жерлерге, соның ішінде Нью-Йорк қаласына, Вашингтонға, Голливудқа, тропикалық аралдарға, Айға, Марсқа және Кэпптің ойлап тапқан кейбір фантастикалық әлемдеріне, соның ішінде Эль Пассионато, Кигмиленд, Крамбумбо Республикасы, Сканк Холлоу, Шмун алқабы, Пинкус No 2 және 7 планеталары және төменгі Слобовия деп аталатын қасіретті мұздатылған бос жер, артта қалған елдер мен шетелдік дипломатияның саяси сатирасы, ол бүгінгі күнге дейін маңызды болып табылады. Мәдениет тарихшысы Энтони Харкинстің айтуынша: «Лиль Абнер» кейіпкерлер мен идеялардың соншалықты көптігін қамтиды, оны қысқаша баяндау мүмкін емес. Кэпптің сюжеттері жиі алысқа баратын болса да, оның ауылдық ортасы орталық нәрсе болып қала берді, кең американдық қоғамның микрокосмосы және бұрмалаушы карнавалдық айнасы ретінде қызмет етті. Комикстің танымалдығы алғашқы сегіз газеттен бастап ақырында 900-ден астам газетке жетті. «Лиль Абнер» комиксі АҚШ-та күн сайын 60-70 миллион адам оқыған (сол кезде АҚШ халқының саны 180 миллион ғана болатын), ал ересек оқырмандар балалардан әлдеқайда көп болған. Көптеген қауымдар, жоғары мектептер мен колледждер Сади Хокинс билерін комикстегі осындай жыл сайынғы оқиғадан кейін ұйымдастырды. Лиль Абнердің дизайнында ондаған жылдар бойы оқырмандарды таңғалдырған бір ерекшелік бар: оның шашындағы бөлік Абнер қай бағытта қараса да көрерменге қарайды. «Абнер шашын қай жағымен бөліп алады?» деген сұраққа жауап ретінде Кэпп: «Екеуі де». деп жауап беріп отыратын. Кэпптің айтуынша, ол ақыры «Жалғыз қарағайдың жолында» (1936) Генри Фонданың кейіпкері Дейв Толливермен бірге Кішкентай Абнерге арналған «көріністі» тапты. Кейінірек Кэпп 1930 жылдары Дейзи Мэйге алғаш рет киім кигізгенде ол мини юбканы ойлап тапқанын жиі айтқан.

Пародиялар, топперлер және ауыспалы тасқындар

Лиль Абнерде комикстегі комикс бар: Fearless Fosdick – Честер Гулдтың Дик Трейси пародиясы. Ол 1942 жылы алғаш рет жарық көрді және келесі 35 жыл бойы үнемі пайда болды. Гулдтың өзі сериалда «Лестер Гуч» деген карикатурашы ретінде пародияланды – Фосдиктің кішкентай, мазасыз және кейде ақылдан безген «жаратушысы». Фосдик серияларының стилі Трейсиді жақсырақ бейнелейді, оның ішінде қалалық орта, ашкөз жаулар, жоғары өлім-жітім көрсеткіші, көлеңкелердің қиылысуы және тіпті әріптердің стилі де бар. 1952 жылы Фосдик NBC телеарнасындағы өзінің қысқа ғасырлық қуыршақ шоуының жұлдызы болды, онда Мэри Чейз жасаған қуыршақтар қатысты. Дик Трейсиден басқа, Кэпп «Лиль Абнерде» көптеген басқа комикстерді пародиялады, оның ішінде Стив Каньон, Супермен (кем дегенде екі рет; 1947 жылы «Джек Жаубрекер» ретінде, ал 1966 жылы «Chickensouperman» ретінде), Мэри Уортты «Мэри Ворм» ретінде, «Астық шағын» (1968 жылы «Пиви» – Чарли Браунның пародиясы және «Крупи» – Снупидің пародиясы, «Бедли Дэмп» – Чарльз Шульцтың пародиясы), Рекс Морган, М.Д., Кішкентай Энни Руни және Кішкентай жетім Энни (Панджаб «Пунджбаг» атанды, ол майлы, жалқау адам). Fearless Fosdick және Кэпптың басқа пародиялары, мысалы «Little Fanny Gooney» (1952) және «Jack Jawbreaker» Харви Куртцманның 1952 жылы құрылған Mad Magazine журналына ертерек шабыттандырды, ол басқа комикстерді дәл осындай ерекше стильде және наразылықпен пародиялаған комикс ретінде басталды. Кэпп сонымен қатар Элвис Пресли («Хауг Макколл», 1957), Либераче («Ловербойник», 1956), The Beatles («Жаралар», 1964) сияқты сол кездегі танымал жұлдыздарды пародиялады, ал 1944 жылы Фрэнк Синатраны пародиялады. «Синатра туралы алғашқы маңызды қоғамдық тұлға жаздым», – деді Кэпп бірде. «Мен оны «Хал Фассинатра» деп атадым. Жаңалықтарды таратушы компаниясы оның реакциясынан қатты уайымдады, біз бәріміз таң қалдық, ол маған телефон соғып, оның қаншалықты қуанғанын айтты. Ол мені мейрамханада көрген сайын шампан жіберуге тырысты» (Фрэнк Синатра, Нэнси Синатраның «Мой отец», 1985). Ал Либераче Loverboynik туралы «көңілі қалды» және тіпті сотқа бермек болды, сондай-ақ Джоан Баиз 1967 жылы «Joanie Phoanie» туралы да. Кэпп өзін пародиялауға дайын болды; оның өзінің карикатурасы жиі және әзілмен «Лиль Абнерде» пайда болды. Кэпптің «жанкүйерлермен» қарым-қатынасын көрсететін 1951 жылғы жоғарыдағы сериядағы (көшірме қараңыз) немесе оның 1955 жылғы Диснейленд пародиясы «Хал Яппленд» сияқты, ол көбінесе өзінің есебінен болды. Кэпптың сатирасы үшін кез келген нәрсе нысана болуы мүмкін. Бір сюжеттік желіде Кішкентай Абнер маймыл мен адам арасындағы жоғалған буын екені анықталды. Екіншісінде, Догпачта АҚШ-тың бірінші президенті тігіп берген жоғалған шұлықтарды іздеу жүрді. «Лиль Абнерді» жасағаннан басқа, Кэпп тағы екі газеттік комиксті де жасады: 1937 жылы журнал иллюстраторы Рейберн ван Бюренмен бірге «Эбби ан Слатс», 1954 жылы мультфильмші Боб Лабберспен бірге «Лонг Сэм», сондай-ақ жексенбілік «топпер» комикстері «Washable Jones», «Small Fry» (әлде «Small Change») және «Чиллон үшін кеңестер».

Басты танылу

Комикс тарихшысы Колтон Воудың айтуынша, 1947 жылы газет оқырмандарының арасында жүргізілген сауалнамада, комикс беттерін мүлдем назарға алмайтындарын мәлімдегендердің көпшілігі, бірақ «Лиль Абнер» комиксіне қатысты бір ғана ерекшелік жасайтындарын мойындады. «Лиль Абнер» 1934 жылы тұңғыш рет жарық көрген кезде, комикстердің басым бөлігі оқырмандарды көңілді етуге немесе қызықтыруға бағытталған еді. Бірақ Кейп саяси және әлеуметтік мәселелерді «Лиль Абнер» комиксіне енгізе отырып, бұл әлемді түбінен өзгертті. Комикс тарихшысы Рик Маршаллдың жазуынша, бұл комикс – комикс кейіпкерлеріне еш қатысы жоқ жаңа тұлғалар мен оқиғаларды енгізген алғашқы туынды болды. Бұл жаңа тәсіл – өте ерекше болғанымен, жаңа серпіліс берді және кейін Уолт Келли («Пого») және Гарри Трюдо («Дунсбери») сияқты карикатуристер тарапынан қабылданып, дамытылды. Маршаллдың сөзіне қарағанда, «Лиль Абнер» адам табиғатының кең сатирасына айналды. Маршаллдың «Американың ұлы комикс суретшілері» (1989) атты кітабындағы талдауы, оның терең адамгершілікке толы екенін көрсетті. «Лиль Абнер» жылдар бойы радиода, анимациялық фильмдерде, сахналық қойылымдарда, кинода және теледидарда көрсетілді. Кейппті әр түрлі уақытта Марк Твен, Достоевский, Джонатан Свифт, Лоуренс Стерн және Рабле сияқты жазушылармен салыстырды. Романшы Джон Стейнбек 1953 жылы Кейппті «бүгінгі күнгі әлемдегі ең жақсы жазушы» деп атап, тіпті оны әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына ұсынған. Медиа сыншысы және теоретик Маршалл Маклюэн Кейппті «америкалық өмірдегі жалғыз күшті сатирикалық күш» деп есептеді. Джон Апдайк Абнерді «аймақ шелдің Кандидімен» салыстырып, комикстің «әлеуметтік және философиялық ой-пікірлердің байлығы Вольтерге жақын» екенін айтты. Чарли Чаплин, Уильям Ф. Бакли, Аль Хиршфельд, Харпо Маркс, Расс Майер, Джон Кеннет Галбрейт, Ральф Бакши, Шел Сильверштейн, Хью Даунс, Джин Шалит, Фрэнк Чо, Дэниел Клоуз және тіпті Королева Елизавета да «Лиль Абнер» комиксінің жанкүйерлері екендерін мойындады. «Лиль Абнер» американдық комикстерді зерттеуге арналған алғашқы ғылыми еңбек болды. Артур Аса Бергердің «Лиль Абнер: Американдық сатираны зерттеу» (Twayne, 1969) атты кітабында Кейпптың повестволеу тәсілі, диалогты қолдануы, өзін-өзі пародизациялауы, гротеск, «Лиль Абнер» комиксінің американдық сатирадағы орны, әлеуметтік сын мен графикалық бейнелердің маңыздылығы жан-жақты талданды. «Америкалық мәдениетті зерттейтін студенттер үшін маңызды комикстердің бірі» деп жазды профессор Бергер. «Лиль Абнер» комиксінің зерттелуге лайық болуының себебі – Кейпптың шеберлігі мен қиялы, сондай-ақ комикстің айқын әлеуметтік маңызы». Осы еңбек 1994 жылы Миссисипи университетінің баспасынан қайта басылды.

1940-1950 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейінгі көптеген жылдар бойы Кэпп ауруханаларға барып, науқастарды көңілді қылып, әсіресе жақында қол-аяғын кесіп алғандарды қуантып, оларға аяқ-қолдың жоғалуы бақытты және жемісті өмірдің соңы емес екенін түсіндірді. Өзінің мүгедектігін жасырмаған Кэпп өмір бойы протез аяғы туралы ашық әзілдеді. 1946 жылы Кэпп арнайы толық түсті комикс кітабын, «Лиль Абнер» арқылы Аль Кэппті шығарды, оны Қызыл Крест соғыстан оралған мыңдаған ампутацияланған ардагерлерді жігерлендіру үшін таратты. Кэпп сонымен қатар 1940 жылдары полиомиелитті емдеудің жаңа әдістерін дамытқан «Кени әпкелер» қорымен де айналысты. Құрметті төраға ретінде Кэпп жылдар бойы оның атынан көпшілік алдында сөз сөйлеп, жыл сайынғы қайырымдылық шараларына тегін суреттер салды және балалар ауруханаларындағы мүгедек және параличті балаларды шабыттандыратын сөздермен, әзіл-қалжың әңгімелермен және эскиздермен қуантты. 1940 жылы RKO киностудиясы Гранвилл Оуэннің (кейін Джефф Йорк ретінде танылған) «Кішкентай Абнер» рөлінде, Бастер Китонның «Жалғыз Полекат» рөлінде және Мильтон Берлдің сөздерімен жазылған атау әнімен фильмге бейімделді. Комикстің сәтті музыкалық комедиялық нұсқасы 1956 жылдың 15 қарашасында Бродвейдегі Сент-Джеймс театрында ашылды және 693 қойылымнан кейін бүкіл ел бойынша гастрольдік сапарға шықты. Джин де Пол мен Джонни Мерсердің музыкасы мен сөздерімен сахналық мюзикл 1959 жылы продюсер Норман Панама мен режиссер Мелвин Франкпен Paramount студиясында Technicolor түсті фильміне бейімделді, ал сазгері Нельсон Риддл болды. Бірнеше актерлер фильмде Бродвейдегі рөлдерін қайталады, ең есте қаларлықтары – Джули Ньюмар «Ступефинг Джонс» рөлінде және Стубби Кей «Мэринг Сэм» рөлінде. Сол онжылдықтың басқа да ерекшеліктері: 1942 жылы «Қорқынышты Фоскик» Абнердің «идеалы» (батыры) ретінде дебют жасады; 1946 жылы «Лена гиеналар конкурсы», онда төменгі Слобовияның қорқынышты қыз-келіншегі белгілі карикатурист Базил Вулвертон салған жеңімпаз туындысы (Фрэнк Синатра, Борис Карлофф және Сальвадор Дали бағалаған) ашылды; және Маргарет Митчеллдің ашуын және заңдық шағымдарын тудырған «Желмен кеткенге» жасалған жекшембілік пароди, нәтижесінде комиксте ресми кешірім сұрау жарияланды. 1947 жылдың қазан айында Лил Абнер Роквелл П. Сквизблудпен кездеседі, ол зорлық-зомбылық пен жемқорлыққа толы «Сквизблуд комикстер синдикатының» басшысы. Нәтижесінде «Джек Жаубрейкер қылмысқа қарсы күреседі!» атты тізбек Джерри Сигел мен Джо Шустердің DC Comics арқылы Суперменді пайдалануына жасалған өткір сатира болды. Кейін ол «Жігіт Абнердің әлемі» (1953) кітабында қайта басылды. (Сигел мен Шустер бұрын Кэппті Action Comics #55, 1942 жылғы желтоқсандағы Супермен туралы оқиғада пароди жасаған, онда «Ал Хатт» атты карикатурист «Тинни Руф» атты ауылдық комикс ойлап тапқан.) 1947 жылы Кэпп Newsweek журналының мұқабасында пайда болды. Сол жылы «Нью-Йоркер» журналының оған арналған мақаласы соншалықты ұзын болғандықтан, екі нөмірде жарияланды. 1948 жылы Кэпп Шмуолардың пайда болуымен шығармашылық шыңына жетті, олар таңғажайып жылдамдықпен көбейіп, көптеген пайда әкелді, бұл, ирониялық түрде, әлемдік экономикаға қауіп төндірді. Көптеп көшірілген сюжет – салқын соғыстың басында түрлі жолдармен түсіндірілген терең мағыналы мысал. Жақын досы Милтон Канифтің үлгісімен (Стив Каньонмен бірге) Кэпп жақында Шмуолар дебют жасағанда өзінің туындысына толық құқықты иелену үшін синдикатпен сәтті күресті. Нәтижесінде ол күтпеген (және бұрын-соңды болмаған) тауарлық құбылыстан орасан зор қаржылық пайда алды. Тасмадағыдай, 1949 және 1950 жылдары Шмуолар кенеттен барлық жерде пайда болды, соның ішінде Time журналының мұқабасында. Бастапқы тізбектің қорапшасы «Шмуоның өмірі мен уақыты» Simon & Schuster үшін бестселлер болды. Шмуо қуыршақтары, сағаттары, зергерлік бұйымдары, құлаққаптары, қабырға қағазы, балық аулау үшін жемдері, ауа тазартқыштары, сабындары, балмұздақтары, шарлары, күл сөрелері, комикстері, пластинкалары, ноталары, ойыншықтары, ойындары, Хэллоуин маскалары, тұз және бұрыш шайғыштары, нақыл сөздері, пинбектері, құмыралары, монета банкілері, сәлемдесу карточкалары, плантаторлары, галстуктері, ілгіштері, белбеулері, перделері, қаламұштары және басқа да Шмуо керек-жарақтары шығарылды. Балтимордағы киім фабрикасы «Шмуовероллар» сияқты «Шмуо» киімдерінің толық желісін шығарды. Бастапқы тізбек және оның 1959 жылғы жалғасы «Шмуоның оралуы» басылымда көптеген рет жинақталды, соңғы рет 2011 жылы, әрқашан жоғары сатылыммен. Кейін Шмуолардың жеке анимациялық телесериясы болды. Кэпп осы жетістіктен кейін басқа да метафоралық фантастикалық жаратылыстармен айналысты, соның ішінде «Кигмилер» – зорлық-зомбылықты жақсы көретін және зорлыққа ұшырауға құштар халық (бұл оқиға нәсілдік және діни қысым туралы жасырын пікір ретінде басталды), қауіпті «Ногудниктер» (немесе жаман шмуолар) және қарсы тұруға мүмкін емес «Шашты Иггл» – қайғылы көздері шындықты айтуға мәжбүрлейтін жаратылыс. Лил Абнер 1947 жылдың қыркүйегінде алғаш рет цензураланды және Скрипс Ховардтан алынып тасталды. Time журналында жарияланғандай, дау Кэпптің АҚШ Сенатын бейнелеуіне байланысты болды. Скрипс Ховардтың өкілі Эдвард Лич: «Біз Сенатты фриктер мен ұрыстардың жиынтығы ретінде бейнелеудің жақсы редакциялық саясат екенін немесе азаматтық міндет екенін ойламаймыз». Кэпп 1954 жылы сенатор Джозеф Маккартиді «ақын» деп атады. «Ол өзі қалаған жақсы және жаман жігіттердің әдемі реттелген әлемін құру үшін поэзиялық лицензияны пайдаланады», - деді Кэпп. «Ол көмексіз және наив адамдарды қорқытуға ең жақсы жағдайда көрінеді». Кэпп 1947 жылы Ұлттық карикатуристер қоғамының Билли ДеБек мемориалдық сыйлығын «Жылдың карикатурисі» ретінде алды. (Сыйлықтың атауы 1954 жылы өзгертілген кезде Кэпп ретроспективті түрде «Реубен» мүсіншесін де алды.) Ол NCS-ті әйелдер карикатуристерін қабылдау арқылы әртараптандыруды қолдайтын белсенді жақтаушы болды. Бастапқыда Қоғам әйелдер мүшелерін қабылдамады. Кэпп 1949 жылы Хильда Терридің қабылдаудан бас тартуына наразылық білдіріп, қысқа мерзімге мүшеліктен кетті, ол «Теена» комиксін жасаған. Том Робертстің айтуынша, «Алекс Реймонд: Өмірі мен өнері» (2007) авторы, Кэпп осы ережелерді өзгертуге ықпал еткен құмарлық сөз сөйледі. NCS келесі жылы әйелдер мүшелерін қабылдады. 1952 жылдың желтоқсанында Кэпп Real журналында «Америкадағы нағыз билік» атты мақала жариялады, ол күндізгі көзқарастарға қарсы шықты: «Америкадағы нағыз билік – әйелдер, ер адамдардың артында тұрған әйелдер мен жандар».

1950 жылдардың ерекшеліктері 1952 жылы Абнер мен Дэйзи Мэйдің тойы, 1953 жылы «Адал Абе» Йокумның дүниеге келуі және 1954 жылы Абнердің ұзақ уақыттан бері жоғалған үлкен інісі Тини Йокумның пайда болуы болды, ол Абнердің орнына жыл сайынғы Сэди Хокинс күні жарысында бакалавр ретінде қатысты. 1952 жылы Кэпп пен оның кейіпкерлері Life және TV Guide журналының мұқабасында пайда болды. 1956 жылы «Шашты Иггл» дебют жасады, кейбір Абнер жанкүйерлері оны комикстің шығармашылық шыңы деп санайды, сондай-ақ Маммидің «Төрткөз үйімен» болған ашылуы – Кэпптің нәсілдік төзімділікке жасаған сырттай шақыруы. (Бұл мысалға келтірілген оқиға «Мамми Йокум және Ұлы Догпатч құпиясы!» атты білім беру комиксіне жинақталды және сол жылы Бнай Бриттің Қарсыласу лигасы тарапынан таратылды.) Екі жылдан кейін Кэпп студиясы Мартин Лютер Кинг және Монтгомери оқиясы, Феллоушип оф Реконсилейшн тарапынан таратылған комикс кітабын шығарды. Көптеген жағдайларда Кэпп корпоративтік ашкөздікті пароди жасады – шошқа магнаты Дж. Роарингхэм Фатбэк Шмуоларды жоюда маңызды рөл атқарды. Бірақ 1952 жылы, генерал-директор Чарльз Э. Уилсон, кабинеттік лауазымға ұсынылғанда, Конгреске «ел үшін жақсы болса, General Motors үшін де жақсы және керісінше» деді, ол Кэпптің ең ұлы сатираларының бірін шабыттандырды – «Генерал Буллмус» кейіпкерін енгізу, мықты, қатыгез және өлмейтін бизнес таяушы...

Хам Фишермен араздық

1934 жылы Кэпп Хам Фишердің «Джо Палука» комиксіндегі көлеңкелі жұмысын тастап, жеке жолағын бастағаннан кейін, Фишер оны әріптестері мен редакторларға жамандап, Кэпп идеясын «ұрлаған» деп айыптады. Бірнеше жыл бойы Фишер кейіпкерлерді өз комиксіне қайта енгізіп, оларды «нағыз hillbilly кейіпкерлері» деп атап, оқырмандарға «қосымшаларға алданбауды» ескертті. (Шындығында, Фишердің Кэпп жасаған, Фишердің болмауында дүниеге келген «Биг Левитикус» атты қарапайым ауылдық кейіпкері «Лил Абнерге» ұқсамайтын еді.) 1950 жылғы қарашада «Time» журналында жарияланған мақалада: «Кэпп Фишерден (жұмсақ айтқанда) төмен жалақы алып, бағаланбағаны туралы анық әсермен кетті. Өзін-өзі бағалай білетін Фишер Кэппті алғыссыздық танытқан жас жігіт деп есептеді және оның аты шуға шығуына қорқынышпен қарады». «Фишер Левитикусты және оның туыстарын бірнеше рет қайта әкелді, олардың комикстегі алғашқы hillbilly отбасы екенін мәлімдеді, бірақ ол мәнін түсінбеді. Кэпптің комиксінің үлкен табысқа ие болуы оның орналасқан жерімен байланысты емес. Көпшілікке ұнаған нәрсе – Капптың абсурдты сезімталдығы, оның бір күлкілі жағдайды барынша пайдалану және содан кейін одан да көп күлкі алу қабілеті болды», – деп жазды (Дон Маркстейннің «Toonopedia» еңбегінен). Кэпп пен Фишердің арадағы жанжал карикатура саласында жақсы белгілі болды және Кэпптің комиксі «Джо Палукадан» танымал болғанда одан да жекеленді. Фишер Кэпптің ең жақсы көмекшісі Мо Леффті жұмысқа алды. Фишер пластикалық операциядан өткеннен кейін, Кэпп «Лил Абнерде» «Хамның мұрын Боб» атты жарысқа қатысатын атты қосты. 1950 жылы Кэпп Фишердің пародиясын жасаған «Бақытты құрт» атты карикатуралық кейіпкерді енгізді. Ол Абнерді нашар жарықтандырылған шкафта комиксін салуға жалдады (20 жылдық «уақытша» көмекшісін жұмыстан шығарғаннан кейін, ол барлық достарынан айырылды). Абинер Верминнің ескірген кейіпкерлерін пайдаланбастан, комиксті hillbillyлермен толтырды. Бір жақсы мінезді құрт өзінің құл тәрізді көмекшісіне: «Мен осы кейіпкерлерді жасағаным үшін мақтанамын! Олар маған миллиондаған ақша табуға көмектеседі! Егер олар солай істесе, саған жаңа шам сатып аламын!» Екі адамның әлеуметтік айналымы бірдей болғандықтан, 20 жыл бойы өзара өшпенділікке ұшырады. Бұл туралы 1998 жылы «New York Daily News» газеті былай деп жазды: «Олар қала орталығындағы әдеттегі орындарда және Ұлттық карикатурашылар қоғамының банкеттерінде жиі кездесті, ал қаланың шаруашылық бағаналары олардың ашулы айқастарында толы болды». 1950 жылы Кэпп «The Atlantic» журналына «Мен жәндікті еске аламын» атты жаман мақала жазды. Мақалада Кэпптің аты-жөні айтылмаған, ашкөз, шошқа сияқты мінезді «қамқоршысы» үшін жұмыс істеген күндері баяндалды, ол Кэпптің комиксі үшін жаңа, жаман кейіпкерді жасау кезінде шабыттың шексіз көзі болды деп мәлімдеді. Ашық айтылмаған басшы Хэм Фишер екені түсінілді. Фишер жауап ретінде «Лил Абнердің» фотосуреттерін өңдеп, Кэппті комиксіне ұятты суреттер енгізді деп жалған айыптады. Фишер Кэпптің синдикатына және Нью-Йорк соттарына «Лил Абнердің» мысалдарымен бірге, Фишер фондық суреттерде порнографиялық бейнелерді анықтаған құжаттарды ұсынды. Алайда, Х-қа жатқызылған материалды Фишер өзі салған. Кэпп түпнұсқа суреттерді көрсету арқылы айыптаудың жалған екенін дәлелдеді. 1954 жылы Кэпп Бостон теледидар лицензиясына өтініш берген кезде, Федералды байланыс комиссиясы (FCC) «Лил Абнердің» порнографиялық суреттерінен тұратын анонимді пакет алды. Ұлттық карикатурашылар қоғамы (NCS) этикалық тыңдау өткізді және Фишер жалғандық үшін өзі құрған ұйымнан шығарылды; Фишердің схемасы күтпеген нәтиже берді. Сол уақытта Висконсиндегі оның сарайын дауыл қиратты. 1955 жылғы 27 желтоқсанда Фишер студиясында өзін-өзі өлтірді. Фишердің жанжалы мен өзін-өзі өлтіруі Макс Аллан Коллинстің «Стрип үшін қылмыс» атты қылмыстық романының негізі болды. 1957 жылы жексенбілік комикстердің бірінде Кэпп «Мэри Уорт» комиксін «Мэри Червь» деп мазақтағанда тағы бір жанжал туды. Басты кейіпкердің кейіпкері – тым көп сөйлейтін, араласатын адам. «Мэри Уорт» комиксінің авторы Аллен Сондерс Кэппке жауап ретінде «Хал Рапп» кейіпкерін енгізді, ол ашулы, әдепсіз және (айнымалы түрде) маскүнем карикатурашы (Кэпп алкогольге қарсы болған). Кейіннен «жанжалдың» Кэпп пен оның ұзақ жылдар бойы досы болған Сондерс бірлесіп жасаған алдамшылық екені анықталды. Кэпп пен Сондерс жасаған «жанжал» редакторлар мен оқырмандарды алдады, екі комикске де көптеген тегін жарнама жасады, ал барлығы ашыққа шыққаннан кейін Кэпп пен Сондерс жақсы күлді.

Тұлға

Кейп, Милтон Кэнифф («Терри және Пираты», «Стив Каньон») және Уолт Келли («Пого») ересек өмірі бойы жақын дос және кәсіби серіктестер болды, кейде өздерінің комикстерінде бір-біріне сілтеме жасады. Бір әңгімеге сәйкес («Аль Кэпп Есте қалған», 1994), Кэпп пен оның інісі Эллиот Кэпптің үйіндегі жалықтырған кештен шығып кетті, Уолт Келлиді ағылшын тілін білмейтін аргентиналық елшілер тобын көңілдіру үшін жалғыз қалдырды. Келли Кэпптің үлкен роялін сыйлап, кек алды. Кэпптің айтуынша, ол оқиғаны баяндауға құштар болған, Келлидің екі нақты себебі: а. Аргентина мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қатынастарды нығайту және б. «Сен тіпті пианинода ойнай алмайсың ғой!» («Beetle Bailey» авторы Морт Уокер оқиғаны растады, өзінің автобиографиясында, «Морт Уокердің жеке альбомдарында» (2001) сәл кеңейтілген нұсқасын баяндады.) Милтон Кэнифф тағы бір әңгіме айтты («Фи Бета Пого», 1989), онда Капп пен Уолт Келли, «Бриджпорт, Коннектикуттан келген екі жігіт, мұрынға мұрынға», алпысыншы жылдары Газет комикстері кеңесінің отырысында сахнада болды. «Уолт Алға: «Әрине, Ал, Дейзи Мейді осылай салуың керек, мен мұны тек сенің пайдаң үшін көрсетіп отырмын» деді. Содан кейін Уолт эскиз жасады. Әрине, Кэпптің ашуы келді, көріп тұрсыңдар! Сондықтан ол «Пого» комиксінің өзіндік нұсқасын жасады. Өкінішке орай, суреттер жоғалып кетті, жазба да жасалмады. Қандай өкініш! Екеуінің арасында осылай тартыс болатынын ешкім күтпеген еді».

Ол көбінесе қиын адам деп есептелсе де, Кэпппен танысқандардың кейбіреуі карикатуристтің де сезімтал жағы бар екенін айтты. 1973 жылы, өзінің саяси қарсыласы Тед Кеннедидің 12 жасар ұлы Тед Кеннедидің оң аяғы ампутацияланғанын білгеннен кейін, Кэпп балаға жігерлендіретін хат жазып, аяғын жоғалту туралы ашық кеңес берді, оны Кэпп өзі бала кезінде бастан өткерген. Кэпптің немересінің бірі Джонстаун қырғыны туралы деректі фильмді көріп жатқанда, оның бетінен жас ағып жатқанын еске алады. Кэпп өмірінің әртүрлі кезеңдерінде қайырымдылық қорларына және «мұқтаж адамдарға» жасырын түрде ақша берді. Екі автобиография, біреуі Голди Хоун туралы, екіншісі Грейс Келли туралы, Кэпптің Келлиді өзімен жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүрлеуге тырысқанын, кейіннен ол Хоунмен де солай етуге тырысқанын сипаттайды. 1971 жылы тергеуші журналист Джек Андерсон Кэпптің Алабама университетінің төрт студентіне өзінің жыныс мүшелерін көрсеткені туралы жазды. 1972 жылы Висконсин университетінде (Эу-Клэр) болған оқиғадан кейін Кэпп тұтқындалды. Ол неке адалдығын бұзуға тырысуды мойындады, ал әдепсіздік көрсету және содомия айыптары алынып тасталды. Оған 500 АҚШ доллары айыппұл салынды (1972 жылы 500 доллар қазіргі уақытта шамамен <есептелген сомаға> тең). 2019 жылы Жан Килборн MeToo қозғалысынан шабыттанып, «Хоган аллеясында» 1967 жылы тұрақты жұмысқа орналасу үшін Аль Кэпппен еркін жазу және зерттеу жұмыстарын жүргізген кезде өзін қолға ұстап, жыныстық қатынасқа түсу туралы өзінің тәжірибесін жариялады.

Өндіріс әдістері

Көптеген карикатуристер сияқты, Кэпп көмекшілерді кеңінен пайдаланды (әсіресе Энди Амато, Харви Кертис, Уолтер Джонсон және Франк Фразетта). Стриптің өрбу кезеңінде жұмыс жүктемесі аптасына алты күнделікті және бір жексенбілік комикстен өзге, жарнама, тауар таратпасы, жарнамалық шаралар, әлеуметтік маңызы бар комикстер және басқа да арнайы тапсырыстарды қамтыды. 1940-жылдардың басынан 1950-жылдардың соңына дейін Cream of Wheat өнімдеріне Абернер кейіпкерлерін пайдаланған көптеген жексенбілік журналдық жарнамалар жарық көрді. 1950-жылдары Fearless Fosdick Wildroot Cream Oil шаш тонигінің жарнамашысы болды, ол күнделікті комикстер стиліндегі баспа жарнамаларында пайда болды. Кейіпкерлер сонымен қатар тізбекті аралар, іш киім, галстуктер, жуғыш заттар, тәттілер, сусындар – тіпті Капптың айқын туындысы Кикапу Джой Джусының лицензиялық нұсқасы, сондай-ақ General Electric және Procter & Gamble өнімдерін сатты, бәріне де арнайы суреттер қажет болды. Кэпп қанша көмек алса да, кейіпкерлердің, әсіресе Абнер мен Дейзи Мейдің, бет-әлпеттері мен қолының суретін өзі салып, бояуын қадағалады – оның ерекше стильдік ерекшеліктері көрінеді. "Оның таланты бар еді", - деді Фразетта 2008 жылы Кэпп туралы. "Ол қарапайым суретті алып, оны шынымен керемет ете білді. Оның талантын ешқашан жоққа шығармаймын". Комикстердегі бірлескен жұмыстардағы дәстүр бойынша, оның есімі ғана көрсетілді, бірақ Джо Палоокамен жұмыс істеген тәжірибесіне орай, Кэпп әдетте сұхбаттары мен жарнамалық материалдарында көмекшілеріне назар аударды. 1950 жылы Time журналында оның екі қызметкерінің суреттері жарияланды, олардың өндірістегі рөлдерін Кэпп егжей-тегжейлі сипаттады. Алайда, бұл ерекше саясат (сондай-ақ Франк Фразеттаның кейінгі даңқы) оның комиксін басқалар "жасады" деген жаңылыс пікірге әкелді. Бірақ "Лиль Абнер" комиксінің өндірісі жақсы құжатталған. Шын мәнінде, Кэпп комикстің барлық кезеңінде шығармашылық бақылауды сақтап қалды. Ол оқиғаларды ойлап тапты, диалогтарды жазды, басты кейіпкерлерді жобалады, әрбір кадрдың алдын ала сахналануын және іс-қимылын қаламмен сызып, дайын қаламдарды қадағалады, кейіпкерлердің қолы мен бетін салып, бояды. Фразетта сардары Дэвид Виньевич Li'l Abner Dailies: 1954 том 20 (Kitchen Sink, 1994) кітабында күнделікті жұмыс режимін былай сипаттады: text=Фразетта комиксте жұмыс істей бастаған кезде, Li'l Abner-ді шығару бір адамға тым ауыр болды. Кэпп өзінің ерекше стилін қайта жаңғыртуға үйреткен көмекшілер тобын ұстады, олар оның тікелей бақылауында жұмыс істеді. Комикстің нақты өндірісі Ал Капп жасаған қарындашпен сызылған эскизбен басталды, ол Кэпптың немесе бірлескен сценарийінен жасалған, содан кейін бет Энди Амато мен Уолтер Джонсонға берілді. Амато кейіпкерлерді бояды, ал Джонсон фон мен механикалық нысандарды қосты. Харви Кертис әріптерге жауапты болды және Аматомен бірге бояу жұмыстарын бөлісті. Жұмыстың стиліне адал болуын қамтамасыз ету үшін соңғы ретушьтарды Кэпп өзі жасады. Ол кейіпкердің көзіне ерекше жарқындық қосуды немесе бетіне ерекше қимыл-қозғалыс беруді ұнататын. Аяқталған комикс – бұл шынымен де таланттардың шеберлікпен үйлескен, ұжымдық еңбегі. Сондай-ақ, Каплин отбасының меншігіндегі Тоби Пресс баспасынан Shmoo Comics сияқты комикстер жеке басылымдармен шығарылды. Картинист Мелл Лазарус, Мисс Персик пен Момманың авторы, 1963 жылы "Босс та ақылдан адасқан" атты комикстік роман жазды, ол Кэпп пен оның ағасы Эллиотпен Тобиде жұмыс істеген шәкірттік күндерінен шабыттанды. 2008 жылғы 8 қарашада Шарль Шульц мұражайында өткен семинарда Лазарус Тобидегі тәжірибесін "өмірімдегі ең қызықты бес жыл" деп атады. Лазарус Кэппті Уолт Келли, Чарльз Шульц және Милтон Каниффпен бірге газет карикатурашыларының "төрт қадамы" деп атады. Кэпп өзінің оқиғаларды жазу және сурет салу тәсілдерін 1956 жылы басталған Famous Artists School оқулығында егжей-тегжейлі сипаттады. 1959 жылы Кэпп Folkways Records (қазір Смитсоновтың меншігінде) үшін альбом жазып, шығарды, онда ол "Комикстің механикасы" деп атап, сипаттады. Кейінірек фантастикалық суретші ретінде танымал болған Фразетта 1954 жылдан 1961 жылдың желтоқсанына дейін комиксте көмектесті. Фразеттаның қабілеттеріне таң қалған Кэпп бастапқыда оған күнделікті комикстерде кең ауқымды тәжірибе жасауға мүмкіндік берді (Фразеттаның карикатурасы "Франки" атты мотоциклші туралы). Редакторлар стильдік өзгерістерге наразылық білдіргеннен кейін, комикстің бұрынғы түрі қайта жаңартылды. Кэпппен жұмыс істеген көптеген жылдары Фразеттаның басты міндеті – әртүрлі арнайы суреттермен қатар, студиялық эскиздерден жексенбілік беттерді қаламмен сызу болды. Бұл жұмыс Dark Horse Comics баспасынан Al Capp's Li'l Abner: The Frazetta Years атты төрт томдық қатты мұқабалы сериясымен жинақталды. 1961 жылы Кэпп кірісінің төмендеуіне шағымданып, Фразеттаның жалақысын 50%-ға төмендетуді қалады. "[Кэпп] жалақыны екі есеге төмендеттім. Сау бол. Сонымен аяқталды. Мен сау болдым", - деді (Фразетта: Painting with Fire кітабынан). Алайда, Фразетта бірнеше жылдан кейін 1965 жылы Job Corps тарапынан таратылған Li'l Abner and the Creatures from Drop Outer Space атты әлеуметтік маңызы бар комикстің суретін салу үшін қысқа мерзімге қайта оралды.

Қоғамдық қайраткер

Америкалық комикстердің алтын ғасырында сәтті карикатуристерге көп көңіл бөлінетін; олардың кәсіби және жеке өмірі баспасөз беттерінде жарысалы жүрді, ал олардың танымалдығы кейде олардың өзінің туындыларымен бәсекелесуге жеткілікті болатын. Ли’л Абнер өзінің шыңына жеткен жылдары, «Шмуо» және оның басқа да сәтті туындыларынан кейін Аль Капп өзінің мамандығында бұрын-соңды болмаған жариялылыққа ие болды, тіпті оның комиксінен де артық танымал болды. «Капп – өз дәуірінің ең танымал, ең ықпалды және ең даулы карикатурисі болды», – деп жазады баспагер (және жетекші «Шмуо» коллекционері) Денис Китчен. «Оның жеке танымалдығы комикстерден асып, көпшілікке жетіп, мәдениетке түрлі ақпарат құралдары арқылы әсер етті. Ол көп жыл бойы күнделікті комикстерді, апталық синдикаттық газет бағанын және 500 радиостанциясының хабарларын бірдей шығарды. Ол «Фантом» авторы Ли Фолкпен бірге Бостон жазғы театрын басқарды, тікелей эфирдегі қойылымдарына Мэй Уэст, Мелвин Дуглас және Клод Рейнс сияқты Голливуд актерлерін шақырды. Ол тіпті Массачусетс штатының сенатына үміткер болуды да ойлады. 1970 жылы вице-президент Спиро Агню Каппты Тед Кеннедиге қарсы Массачусетс штатындағы Демократиялық партияның алғарақаматтағы сайлауына қатысуға шақырды, бірақ Капп ақырында бас тартты. (Дегенмен ол республикалық конгрессмен Джек Кемптің 100 долларлық қайырымдылық кешінде сөз сөйлеу қызметін тегін орындады.) Өзінің пікірлерін білдіру және әзіл-қалжыңын көрсету үшін комикстерді пайдаланудан басқа, Капп университеттерде, радио мен теледидарда танымал қонақ спикер болды. Ол теледидарда танылған жалғыз карикатурист болып қала береді; бүгінгі күнге дейін басқа ешбір комик суретші Капптың теледидардағы көрінісіне жақындаған жоқ. Капп 1948–1954 жылдары «The Author Meets the Critics» телешоуында тұрақты қатысушы болды және 1953 жылы «Today» бағдарламасында апта сайын пайда болды. Ол сондай-ақ ABC және NBC телеарналарының «Who Said That?» бағдарламаларында тұрақты қатысушы болды (1948–1955) және Дюмонттың «Сөздің мәні неде?» (1953) бағдарламасын жүргізді. 1952 мен 1972 жылдар аралығында ол кем дегенде бес телешоу жүргізді: «The Al Capp Show» (1952 және 1968 жж.) және «Al Capp» (1971–1972 жж.) деп аталатын үш түрлі ток-шоу, «Al Capp’s America» (тікелей «шаға әңгіме», Капп мультфильмдер сызу кезінде өткір пікірлер айтты, 1954 ж.) және CBS ойын шоуы «Anyone Can Win» (1953). Ол радиода да осындай бағдарламаларды жүргізді және NBC радиосының әйгілі «Monitor» бағдарламасында «Барлығы туралы пікір білдіретін ештеңеге қатысты сарапшы» атанды. Оның NBC-нің «The Tonight Show» бағдарламасында жиі пайда болуы 1950–1970 жылдар аралығында үш жүргізушіні (Стив Аллен, Джек Пар және Джонни Карсон) қамтыды. Джонни Карсонға айтқан бір есте қаларлық оқиғасы – сол кездегі президент Дуайт Д. Эйзенхауэрмен кездесуі туралы. Каппты Овалдық кабинетке кіргізген кезде, оның жасанды аяғы кенеттен едендегі бөлшектер мен иірімдерге айналды. Президент бірден көмекшісіне бұрылып: «Уолтер Ридке (ауруханаға) немесе Бетездаға хабарласыңыз», – деді, ал Капп: «Жоқ, жақсы жергілікті механик шақырыңыз!» – деп жауап берді. (Капп 1970 жылы «Томми Холесом Шоу» деп аталатын эпизодта Карсонды өзінің комиксінде пародизациялады.) Капп Боб Хоуптың «That Certain Feeling» фильмінде камео рөлінде өзін бейнеледі және фильмге жарнамалық суреттер жасады. 1959 жылдың 27 қарашасында «Person to Person» бағдарламасында Чарльз Коллингвуд оны тікелей сұхбатқа алды. Ол сондай-ақ «Эд Салливан Шоуында», «Сид Цезардың шоуындағы шоуында», «Ред Скелтон Шоуында», «Мерв Гриффин Шоуында», «Майк Дуглас Шоуында» және «Ральф Эдвардстың» «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасында (1961 жылдың 12 ақпанында, Paramount фильміндегі Ли’л Абнерді ойнаған актер Питер Палмердің құрметіне) қонақ ретінде пайда болды. Капп сонымен қатар «Life», «Show», «Pageant», «The Atlantic», «Esquire», «Coronet» және «The Saturday Evening Post» сияқты көптеген басылымдарда журнал жазушысы және газет бағаншысы ретінде де өте сәтті жұмыс істеді. Капптың кейіпкерлерін комедиандар Рич Литтл мен Дэвид Фрай ойнады. Капптың жарнамалық әрекеттері ешқашан Ли’л Абнердің немесе Қорқытпас Фосдиктың танымалдылығына жете алмаса да, ол Sheaffer Snorkel қаламұштарының жарнамаларында (әріптестері Милтон Канифф пен Уолт Келлимен бірге) және кейінірек ирониялық болған темекі брендінің (Chesterfield) жарнамасында пайда болды. Капп Корея және Вьетнам соғыстары кезінде соғыста мүшесінен айырылған жауынгерлерді қайта-қайта бақылап тұрды. Ол Вьетнамға АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірге саяхаттап, әскерилерге көңіл көтерді, сондай-ақ Арт Бухвальд пен Джордж Плимптон да қатысты. 1954 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің «Адамдар арасындағы қарым-қатынас» бағдарламасындағы Карикатуристер комитетінің төрағасы болды (дегенмен Капп 1952 және 1956 жылдары Адлай Стивенсонды президенттікке қолдаған), ол АҚШ Қаржы министрлігі үшін үнемдеу облигацияларын насихаттау мақсатында ұйымдастырылды. Капп 1949 жылы балаларға арналған арнайы үнемдеу облигациясы үшін «Шмуо» суретін жасады, президент Гарри С. Трумен облигацияның ашылу салтанатына қатысты. 1948 жылы Совет Одағының Батыс Берлинге қатысты блокадасы кезінде Берлин көтермелі әуе жолының командирлері Каппқа «Operation: Little Vittles» аясында үрленетін «Шмуо» сұранысын жіберді. АҚШ-тың 17-ші әскери әуежай эскадрильясы гуманитарлық көмек барысында Берлин тұрғындарына қант толтырылған «Шмуо» таратты. «Қанттан тұншығып қалған «Шмуо» тасталғанда, жақын маңдағы тәртіпсіздіктер орын алды» (Newsweek журналында хабарланды – 1948 жылдың 11 қазаны). Капп мүгедектерге көмектесетін қайырымдылық ұйымдарымен қоса, Ұлттық оқу кеңесінде де жұмыс істеді, ол сауатсыздықпен күресу мақсатында құрылған. Ол «Sesame Street-ке қате жолмен бұрылу» деген баған жариялады, онда федералдық қаржыландырылатын мемлекеттік теледидарға қарсы шығып, оның орнына білім беру комикстерін қолдауды ұсынды, «ол салықтан бір тиын да тұрмайды және ешқашан тұрмаған. Мен баланың «Sesame Street» көру арқылы оқуды үйренбегенін, бірақ комикстерді оқу үшін оқуды білуі керектігін атап көрсеттім; және балаларға оқуға үйрету үшін білім беру материалдарын ұсыну арқылы кішігірім инвестициялар жасаудың дұрыс болуы мүмкін». Капптың академиялық қызығушылықтарына 1939 жылы құрылған Массачусетс штатының Прайдс Кроссинг (Беверли) қаласында орналасқан «Endicott, Young Woman-ға арналған кіші колледждің» алғашқы он тоғыз «Труст және кеңесшілерінің» бірі болуы кірді. Аль Капп 1942 жылғы Mingotide Жылнамасында, қазіргі 4 жылдық колледж болып табылатын Endicott College-тің бірінші түлектерінің бірі ретінде тізілген. Жылнамада оның «United Feature Syndicate үшін карикатурист» екендігі және Нью-Йорк қаласының тұрғыны екендігі туралы мәліметтер бар. «Комикстер», – деп жазды Капп 1970 жылы, «өнер мен мәтіннің ең жоғары сапасының үйлесімі болуы мүмкін, және олардың көптегені сондай». Капп көптеген жылдар бойы Қызыл Крест, Азаматтық қорғаныс департаменті, Әскери-теңіз күштері департаменті, АҚШ Армиясы, Қарсы жалдамалау лигасы, Еңбек департаменті, Community Chest (United Way-дің алдағысы) және Job Corps үшін көптеген сыйлыққа берілетін білім беру комикстерін және қоғамдық қызметтерге арналған буклеттерді жасады. Капптың студиясы түрлі азаматтық топтар мен коммерциялық емес ұйымдар үшін арнайы суреттерді де жасады. Dogpatch кейіпкерлері қатерлі ісіктер қоры, March of Dimes, Ұлттық жүрек қоры, Американың бойскауттары, Миннесота туберкулезі және денсаулық сақтау қауымдастығы, Ұлттық ампутация қоры және Мүгедек американдық жауынгерлері үшін ұлттық науқандарда пайдаланылды. Бұл тізбек Баезді «лимузин либералы» деп атады, ол оның 1987 жылғы «And A Voice To Sing With: A Memoir» автобиографиясында егжей-тегжейлі сипатталғандай, жүрегіне жақын болды. Тағы бір нысана – сенатор Тед Кеннеди, «Senator O. Noble McGesture» деп пародизацияланды, «Hyideelsport» тұрғыны. Қаланың аты Массачусетс штатындағы Кеннеди әулетінің көптеген мүшелері тұратын Hyannisport қаласының атауымен байланысты. Капп университет кампустарында танымал лектор болды, онда ол, хабарланғандай, қарсыластарды ұнататын. Ол жеке сөздерінде де, комиксінде де радикалды соғысқа қарсы наразылықтарды сынады. Ол сонымен қатар студенттік саяси топтарды сатиралады. Йо...

Мұра

Кестенің саяси көзқарастарының өзгеруі де, соңғы жылдарығы құлдырауы да оның классика мәртебесіне ешқандай әсер етпеді; 1995 жылы АҚШ пошта қызметі оны осылай мойындады, – деп хабарлайды Toonopedia. Ли’л Абнер – USPS еске алу маркаларының «Comic Strip Classics» сериясына енген 20 американдық комикстердің бірі. Ал Капп Ұлттық карикатура мұражайына (бұрынғы Халықаралық карикатура өнері мұражайы) енгізілген және оның Даңқ залына сайланған 31 суретшінің бірі. Капп сондай-ақ 2004 жылы Уилл Эйснер сыйлығының Даңқ залына қабылданды. Сейди Хокинс күні және қос соққы – бұл Аль Каппқа байланысты ағылшын тіліне енген екі термин. Басқа, сирек қолданылатын «каппизмдер» қатарында «skunk works» және «Төменгі Слобовия» бар. «Шмуо» термині де лексикаға енді, ғылымның кемінде төрт саласындағы жоғары техникалық ұғымдарды анықтайды, соның ішінде «shmooing» (ашытқы көбеюіндегі «жанару» процесін білдіретін микробиологиялық термин) және «shmoo plot» (электротехника саласындағы техникалық термин) жатады. Әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан алғанда, «шмуо» – өзін-өзі көбейтетін кез келген жалпы тауар (ресурстар мен белсенді өндіріс қажет болатын «виджеттерден» айырмашылығы). Бөлшектер физикасында «шмуо» – Лос-Аламос Ұлттық зертханасында Цигнус X 3 шоқжұлдызынан шығатын субатомдық ғарыш сәулелерінің бөлшектерін ұстау үшін қолданылатын жоғары энергиялы зерттеу құралы. Капп сонымен қатар «druthers», «schmooze» және «nogoodnik», «neatnik» сияқты сирек кездесетін терминдерді танымал етуге бейім болды. «Америка тілі» атты кітабында Х.Л. Менкен, сөздердің соңына «ник» қосып, есімдер жасауға арналған соғыстан кейінгі құштарлықты «битник» немесе «Спутник» емес, «Ли’л Абнер» беттерінде ертерек басталғанын айтады. Аль Капптың өмірі мен мансабы оның туғанына 100 жыл толуына арналған жаңа, толық өлшемді қабырғалық суреттің тақырыбы болды. Суретші Джон П. Мурс салған бұл сурет 2010 жылдың 15 мамырында Аймсбери қаласының орталығында ашылды. Boston Globe газетінің 2010 жылғы 18 мамырдағы хабарламасына сәйкес, қала суретшінің құрметіне амфитеатрын қайта атады және Аль Капп мұражайын ашуды жоспарлап отыр. Капп сонымен қатар оның немересі, тәуелсіз режиссер Кейтлин Мэннинг түсірген WNET TV «Американдық шеберлер» жобасының аясындағы «The Life and Times of Al Capp» атты деректі фильмінің тақырыбы болып табылады. Аль Капп 1979 жылы қайтыс болғаннан бері оның өмірі мен шығармаларына арналған 40-тан астам кітап жарық көрді, оның ішінде үш өмірбаян. Underground карикатурисі және Ли’л Абнер сарапшысы Денис Китчен олардың көпшілігін жариялады, бірлесіп жариялады, редакциялады немесе кеңесші ретінде жұмыс істеді. Китчен қазір Аль Каппқа арналған тағы бір монографиялық зерттеме жасап жатыр. 2009 жылдың шілдесінде Сан-Диего комикс-конында IDW өзінің «Америка комикс кітапханасы» сериясының бөлігі ретінде Аль Капптың «Ли’л Абнер: толық күнделіктер және түсті жексенбілер» кітабын жариялайтынын хабарлады. Ли’л Абнердің 43 жылдық тарихын қамтитын, 20 томдық кешенді серия 2010 жылдың 7 сәуірінде басталды.