Кіріспе

1993 жылы түсірілген Рамон Менендестің "Ешнәрсеге ақша" фильмі – 1993 жылы түсірілген американдық тамырлық комедиялық қылмыстық фильм. Фильмнің режиссері Рамон Менендес, ал сценарийін Менендес, Том Муска және Кэрол Собиски жазған. Фильм Марк Боуденнің 1986 жылы "Филадельфия Инквайер" газетінде жарияланған "Finders Keepers" мақаласына негізделген. Басты рөлде Джон Кусак ойнады, сондай-ақ Майкл Мэдсен, Деби Мазар, Бенисио дель Торо, Мори Чайкин, Майкл Рапапорт, Джеймс Гандольфини, Филип Сеймур Хоффман және Фионнула Фланаган секілді актерлер қатысқан. Фильм 1981 жылы Филадельфияда бронетранспорттан құлап қалған 1,2 миллион долларды тапқан Джоуи Койлдің (Кусак) өміріне негізделген. Фильм оқиғаларды көркемдеп бейнелейді, Койлдің бес күн бойы ақшаны сақтауға тырысуын көрсетеді. Койлдің оқиғасын киноға бейімдеу 1983 жылдың желтоқсанында басталды, бірақ өндіріс жоспарлары ұзақ уақытқа тоқтап қалды. Атқарушы продюсерлер Гордон Фридман мен Мэтт Толмах 1990 жылы оның құқықтарын сатып алды, ал жоба "Уолт Дисней Студиясында" дамуын жалғастырды. Фильм Питтсбург және Филадельфияда түсірілді, түсірілімдер 1993 жылдың ақпан айында басталып, сегіз аптадан кейін аяқталды. Фильмге кеңесші болған Койл 1993 жылдың 15 тамызында, фильм кинотеатрларда көрсетілуге үш апта қалғанда, өз-өзіне қол жұмсады. Осыған жауап ретінде "Дисней" 10 қыркүйекте "Ешнәрсеге ақша" фильмін ересектерге арналған "Hollywood Pictures" туындысымен шығарды. Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданбады, бірақ Кусак өнеріне жоғары баға берілді. Фильм 11 миллион долларлық өндіріс бюджетіне қарсы 1 миллион доллар жинап, кассада сәтсіздікке ұшырады.

Сюжет

Филадельфияда Федералдық резервтік банктен шыққан кезде броньды фургоннан 100 долларлық банкноттар салынған 1,2 миллион долларлық арба құлап түседі. Жои Койл, күйзеліске түскен портовик, арбаны жол жиегінде тауып алып, ақша салынған қаптарды өзіне қалдыруға шешім қабылдайды. Ол бұл жайлы досы Кенни Козловскиге айтады, ол әкесінің машинасымен келе жатқан еді. Кенни кінәлаудан бас тартқан соң, Джои ақшаны өзіне қалдыруға бейімділік танытады. Үйге келген соң, Джои ақшаның көп бөлігін шкафқа жасырып, анасынан, бауырлары Билли мен Элеонорадан және қызы Кейтиден жасыруға тырысады. Филадельфия полициясының детективі Пат Лоурензиге тергеу тапсырылады, ол фургонның бұзылған құлпының ақшаның түсуіне кінәлі екенін анықтайды. Ақшаның жоғалуы туралы жаңалықтар жергілікті тұрғындардың қызығушылығын тудырады. Джои бұрынғы қарындасы, инвестициялық банкир Моника Руссомен кездесіп, ішкі кірістер қызметіне тартылмай, үлкен соманы қалай сақтауға болатынын сұрайды. Моника бастапқыда оның мұндай үлкен ақша сомасының болуына күлкілі қарайды, бірақ соңында ол жоғалған деп хабарланған ақшаны тапқанын түсінеді. Содан кейін Джои өзінің сүйікті барына барып, меймандарға ішімдік ұсынады, ат жарысынан үлкен жеңіс алғанын айтады. Ол шындықты букмекер Дино Палладиноға айтады, ол ақшаны ақтап тастауға көмектесуге келіседі. Джои ақшаны қалай ақтау схемасы жұмыс істейтінін түсінмесе де, Диноның бастығы Винсенте Голдони ұсынған шарттарға келіседі. Лоурензи баспанасыз бала табады, ол біреудің ақшаны алып кеткенін көргенін және Кеннидің әкесіне тиесілі машинаның маркасын және моделін анықтайды. Барда кейбір меймандар Джоидің ақшаны қалай алғанын сұрастыра бастайды, ал Лоурензи кіріп, сұрақтар қойғанда олардың күдіктері күшейеді. Кеннидің машинасы детективке түсіп кетпесін деп уайымдап, Джои көлікті өзенге ағызып жібереді. Анасы мен бауырлары оның не істегенін білгенде, ол ақшаны бөлісуді ұсынады, бірақ олар өздеріне тиесілі емес нәрсені сақтауға қарсылық білдіреді. Мониканың кеңсесіне ақшаны жасырғаннан кейін, Джои Голдонидің кеңсесіне қарумен барып, Диноны ақшаның алғашқы партиясын қайтаруға мәжбүрлейді. Ол Голдони ақшаны бес және жиырма бес центтік монеталарға ауыстырғанын білгенде ашуға булығады. Көлікті өзеннен шығарғаннан кейін, Лоурензи Кеннимен сөйлеседі, ал Кеннидің әкесі оны белбеумен ұрып, Джоидің ақшаны тапқанын растайды. Джои барға оралып, оны ұры деп таныған жаңалықтарды көреді. Басқа меймандар оны батыр деп атайды және оның жеке басын қорғауға ант етеді, бұл Биллидің наразылығын тудырады. Дино Джоиді дәретханада атып өлтіруге тырысады, бірақ оны Билли тоқтатып, ағасын қаладан кетуге шақырады. Моника қалған ақшамен және билеттермен келеді. Олар бір түнді қонақ үйде өткізеді, онда Моника Джоидің шашын бояп, ақшаны есептеп шығады. Барда Лоурензи Диноны сұраққа алады, ол айыпталудан сақтану үшін Джои ақтап тастауға тырысқан ақшаны қайтаруды ұйымдастырады. Джои мен Моника әуежайға барады, бірақ оларды терминалдарды аралап жатқан Лоурензи қуалайды. Ақшасы бар чемоданын ұшаққа алып кіруге болмайтынын естіген Джои сыйлық дүкенінен шұбар сатып алып, ақшаны ішіне тығып алады. Қауіпсіздік тексерісінен өткен соң, ол дәретханаға барып, ақшаны кішкентай сумкаға салып қояды. Джои мен Моника ұшаққа отыруға тырысқанда, Лоурензи олардың кезекте тұрғанын көріп, қаруын көтереді. Джои қашып кетеді, бірақ олар екеуін де басқа полиция қызметкерлері қоршап алып, тұтқындайды. Эпилогта броньды фургон компаниясы ұрланған ақшаның шамамен 196 000 долларынан басқасын қайтарып алғаны айтылады. Джои ұрлық, сөз байласу және ұрланған мүлікті алу үшін айыпталды, бірақ уақытша ақылсыздық салдарынан барлық айыптардан ақталды.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, Джоуи Койл фильмнің бастапқы сахнасында есімдер тізіміне енбеген док жұмысшысы рөлінде пайда болады. Фильм 1993 жылдың 15 тамызында қайтыс болған Койлге арналған.

Тарихи контекст

1981 жылғы 26 ақпанда Филадельфияда, Пенсильвания штатында, жұмыссыз докер Джоуи Койл достары және әріптестері Джон Бехлау мен Джед Пеннокпен бірге саяхаттап келе жатқанда, жол жиегінде екі кенептен тігілген сөмке тапты. Екі сөмке де Филадельфиядағы Федералдық резерв банкінен алынған еді және ішінде 100 долларлық банкноттармен 1,2 миллион доллар бар еді. Олар Оңтүстік Филадельфиядағы Суонсон және Портер көшелерінде, Purolator бронетранспортерінің бірінен, жүргізуші жылдамдық кедергісіне соғылғаннан кейін түсіп қалған. Сол түні Филадельфия полициясының детективі Пэт Лоурензи екі куәгер Бехлаудың 1971 жылғы Chevrolet Malibu көлігінің маркасы мен моделін және көлік кетіп бара жатқанда, қолында заттары бар бір адамның көлікке кіргенін хабарлағаннан кейін, ауданды іздеуді бастады. 500-ден астам хабарламадан кейін Лоурензи Глостер қаласында Бехлаудың көлігі туралы полиция есебін алды. Сантосқа қосымша айып тағылды, бірақ ол кейіннен алынып тасталды. Сотта Койлдің адвокаты Гарольд Кейн клиентінің ақшаны тапқаннан кейін жасаған әрекеттері ашкөздік емес, ақылсыздықтан туындағанын айтты. 1982 жылғы 5 наурызда қазылар алқасы Койлді уақытша ақылсыздық салдарынан кінәсіз деп таныды. 1983 жылғы сәуірде Койл компанияның ақшаны тиісінше сақтамауы салдарынан ақылсыздыққа ұшырағанын айтып, Purolator компаниясына қарсы сотқа шағымданып, 20 000 доллар өтемақы талап етті. Филадельфиядағы жалпы сотқа берілген талап арыз бойынша, 20 000 долларлық зиянды өтеу сұралды. 1986 жылы журналист Марк Боуден Койлмен, сондай-ақ оның отбасы мен жақын достарымен олардың басынан өткен оқиғалар туралы сұхбаттасты. Оның "Табылды – өзіңдікі" деген мақаласы 1986 жылғы желтоқсанда "Филадельфия инкуайер" газетінде үш бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. Кейін Боуден осы мақаланы 2002 жылы "Finders Keepers: The Story of a Man who Found $1 Million" атты кітапқа айналдырды. Койл өмірінің көп бөлігінде есірткіге тәуелділікпен күресіп, 1981 жылы анасының қазасына байланысты күйзеліске түсті. 1993 жылғы 15 тамызда Койл Оңтүстік Филадельфиядағы үйінде асылып өлген күйде табылды, бұл өзіне-өзі қол жұмсау салдарынан болған деп есептеледі. Койл мен оның адвокаты Гарольд Кейнге көптеген кино және теледидар продюсерлері жүгінді, бірақ жобалар даму кезеңінде тоқтап қалды. Режиссер бұл оқиғаның "осындай бала үшін ақша табудың қандай екенін" көрсетуді мақсат еткенін айтты. Фильмге киім-кешек идеяларын жасау кезінде Себра Койлмен, оның достарымен және ұрланған ақшаны тергеген полиция детективі Пэт Лоурензимен кездесті.

Түсірілім

Негізгі түсірілім 1993 жылдың 1 ақпанында «Joey Coyle» жұмыс атауымен басталды. Бастапқы көріне Филадельфия портындағы 80-ші келімеде түсірілді. Бюджет шектеулеріне байланысты түсірілімнің қалған бөлігі Питтсбург, Пенсильванияда өтті. Джойдің ауданындағы көріністер Лоуренсвиллде түсірілді. Mill Creek Entertainment компаниясы 2011 жылдың 10 мамырында Blu-ray нұсқасын шығарды. Mill Creek оны «Үш фильдік жинақ» пакетінің бір бөлігі ретінде, тағы екі комедиямен бірге – «Дезорганизациялық қылмыс» (1989) және «Another Stakeout» (1993) фильмдерімен бірге DVD форматында да шығарды. 2019 жылдың 4 маусымында Kino Lorber фильмді Blu-ray форматында қайта шығарды.

Сыни жауап

Таратылғаннан кейін фильм негізгі сыншылардың көбінесе жағымсыз пікірлерін алды. «Вашингтон пост» газетінің Меган Розенфельд киноны «әдемі заманауи ертегіге жақын, бірақ көбінесе арзан комедияға бойұсынып алады» деп бағалады. «Variety» журналының Брайан Лоури фильм жасаушылардың «бұл туындыға көп өмір сыймағанын, себебі Джоуидің әрекеттері бастапқыда-ақ дұрыс емес және жаңылыс бағытталған» деп есептеді. «Чикаго трибьюн» газетінің Джон Петракис Кусақтың «тамаша ойынын» жоғары бағалап, «Ақша үшін ештеңе» фильмі «Мелвин мен Говард» сияқты бола алатын еді. Бірақ фильм жасаушылардың алғыдағысы аздықтан [басты кейіпкерді] сусыздандырып, осылайша оның танымын әлсіздетіп, фильмнің күшін кемсітті. Міне, олар айтқандай, өте жаман жағдай» деген қорытынды жасады. «Entertainment Weekly» басылымының Гленн Кенни Кусақтың Койл рөліндегі бейнесін «өте түсініксіз, сондықтан «Ақша үшін ештеңе» фильмін тіпті жеке баспанада, экранда көрудің өзі де қиын» деп сипаттады. «The Austin Chronicle» басылымының Эли Курис «жұлдызды актерлік құрам фильмді толық сәтсіздікке ұшыратудан сақтап қалғанымен, баяу дамытын сюжеті мен күрделі мазмұны көрерменді соңында мүңкіп отыр» деп жазды. Бір оң пікір «Sun Sentinel» газетінің Кэндис Расселден келді, ол «шын оқиғаға негізделген драмада көңілді юмордың көптеген сәттері бар. Бірақ оның мәні – шындыққа адалдық, оны мақтауға болады. Фильм жасаушылар оңай жолға түспеген» деді. «Los Angeles Times» газетінің Кевин Томас Кусақтың ойынын жоғары бағалап, фильмнің «Кусақтың жан-жақтылығын одан әрі растайтынын, ол Оңтүстік Филадельфияда туып өскендей жұмысшы сыныбының ирланд-американдық бейнесін сомдайды, және ең бастысы, Джоуиді жай ғана ақымақ және ашкөз емес, ақымақ және бақытсыз деп көрсетеді» деп жазды.