Кіріспе

Тржчанне () – Польшаның солтүстік-шығысындағы Подляк воеводалығындағы Моньки ауданының ауылы. Ол Гмина Тржчанне деп аталатын әкімшілік округтің (гминаның) орталығы. Моньки қаласынан шамамен оңтүстік-батысқа қарай және Белосток қаласынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бибрза ұлттық паркіне жақын жерде жатыр.

Тарих

Трццянн туралы алғашқы жазбалар 13 ғасырға дейін барады. Атауы, шамасы, ауылдан өтетін өзенді қоршаған қамыстан (trzcina) шыққан. Трццянн жерлері бастапқыда Балтық Йотвингтеріне тиесілі болды. Кейін Трццянне 14 ғасырда құрылған Визна жерінің құрамына кірді, ол Гонядз және Тикоцин округтерінің шекарасында орналасқан. Содан кейін Трццянне Литва Ұлы Герцогтігінің бөлігі болған Подляхияның бөлігі – Биельск жеріне қарады. Литваның Ұлы князі Александр Ягеллонның мәліметтері бойынша, Трццяннедегі алғашқы католик шіркеуі 1496 жылға дейін салынған және шамамен 100 жыл бойы тұрған. Қазіргі, Трццяннедегі төртінші шіркеу 1846 жылы салынды және 1860 жылы киеленді.

20 ғасыр

Алғашқы еврейлер Тржаннеге 18 ғасырда келді. 20 ғасырға қарай еврейлер Тржанне халқының көпшілігін құрады, осылайша ол штетлге айналды. 1909 жылғы халық санағында Тржанне халқының 98% еврейлерді құрады. Ауылда әлі де ескі еврей зираты сақталған, бірақ оған ешкім күтім жасамайды. 1921 жылғы Польша халық санағы бойынша ауылдың жалпы саны 1434 адамды құрады. Олардың 1401-і еврейлер еді. Қалған 33 тұрғыны католик поляктар болды. Ауылда 177 тұрғын үй болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы маусымда немістер бұл аймақты басып алған кезде, бүкіл ауылды өртеп жіберді. Содан кейін олар жақын маңдағы Зуболе ауылына 1000-нан астам жергілікті еврейді жинады. Еврейлерді шағыл кенішінде, содан кейін шамамен бір апта бойы амбарда ұстады, одан кейін жаппай өлім жазалаулар өтті. 400-ден 700-ге дейін еврейлер өлтірілді. Қалғандары босатылды. 1941 жылдың күзінде Тржаннеде гетто құрылды. Ол 1942 жылдың 2 қарашасына дейін сақталды, сол күні геттодағы еврейлер Богуше транзиттік лагеріне жіберілді. Бірнеше аптадан кейін, айналасындағы қалалар мен ауылдардан келген еврейлермен бірге олар Треблинка мен Аушвиц өлім лагерлеріне жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ауылда шамамен 2500 еврей тұрды, Холокосттан тек 25 Тржанне еврейі ғана аман қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де, содан кейін де Тржанненің көптеген тұрғындары Кеңес Одағы тарапынан Қазақстанға жер аударылды.