Борис Аронсон: Америкалық сахна суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Борис Аронсон (15 қазан 1898 – 16 қараша 1980) – Бродвей және идиш театрының американдық көрініс суретшісі. Ол өмірінде сахна безендіруі үшін алты рет «Тони» сыйлығына ие болды.

Өмірбаян

Раввиннің ұлы Аронсон Ресей империясының Киев қаласында (қазіргі Украина) дүниеге келді. Жастық шағында сурет мектебінде оқыды. Аронсон дизайнер Александра Экстердің шәкірті болды, ол оны режиссерлер Всеволод Мейерхольд пен Александр Таировпен таныстырды, олар оған үлкен әсер етті. Бұл үш театр және өнер шебері Россиядағы конструктивизм мектебінің жақтаушылары болды, олар Станиславскийдің реализмінен өзгеше еді, және Аронсонды конструктивистік стильді қабылдауға көндірді. Аронсон бірнеше жыл Мәскеуде және Германияда жұмыс істеді. Берлинде ол Ван Димен галереясында өткен "Орыс өнерінің бірінші көрмесінде" конструктивистер Эль Лиссицкий және Наум Габомен бірге өнер туындыларын көрсетті, бұл конструктивизмді Батысқа таныстырды. Ол Берлинде Марк Шагал және еврей графикасы туралы екі кітап жазды, содан кейін 1923 жылы Америкаға иммигрант визасын алды. Ол Нью-Йорк қаласының Төменгі Шығыс бөлігіне көшіп, қаланың эксперименталды идиш театрлары үшін, соның ішінде "Унсер Театр", "Шилдкраут Театр" және ең бастысы Морис Шварцтың "Идиш өнер театры" үшін декорациялар мен костюмдерді жобалай бастады. Ол 1926 жылы Шварцтың Абрахам Голдфаденнің "Оныншы заң" пьесасын қайта қоюына арналған декорацияларын жасағанда Нью-Йорктегі еврей қауымдастығында танымал болды. Саясаттан қашысқанмен, Аронсон коммунистік ARTEF (Arbeiter Teater Farband, Жұмысшылар Театры Одағы) үшін 1930 жылы "Lag Boymer" және "Jim Kooperkop" сияқты қойылымдарға декорация жасады. Бірақ ол көп ұзамай өзінің жұмысының "геттоға тоғысуын" болдырмау үшін идиш театрын тастап, 1932 жылы Бродвейде дебют жасады. 1930 жылдары ол Group Theatre қойылымдарында, соның ішінде Клиффорд Одетс пен Ирвин Шоудың пьесаларында жұмыс істеді. 1934 жылдан 1952 жылға дейін Аронсон Бродвейдегі отыз төрт пьеса мен үш мюзиклдің декорацияларын, костюмдерін және жарықтандыруын жасады (оның ішінде алғашқы "концептуалды мюзикл" деп есептелетін Курт Вайль мен Алан Джей Лернердің "Махаббат өмірі"), бірақ бұл жетістіктері 1953 жылғы "Круцибл" және 1955 жылғы "Анна Франк күнделігі" (Франсис Гудрич пен Альберт Хакетттің "Анна Франк: Жас қыздың күнделігі" пьесасы) қойылымдарынан кейін көлеңкеде қалды. Ол 1960 және 1970 жылдарға дейін Бродвейде "Do Re Mi", "Fiddler on the Roof" (Аронсон еврей театрымен бұрынғы тәжірибесіне оралды), "Cabaret", "Zorba", "Company", "Follies", "A Little Night Music" және "Pacific Overtures" сияқты мюзиклдерде жұмыс істеді. Ол үш рет "үздік декорация дизайны" үшін Drama Desk сыйлығын жеңіп алды. 1945 жылы ол музыкалық дирижер Генрих Жаловецтің қызы, дизайнер Лиза Жаловец Аронсонға (1920–2013) үйленді. Ол Бориске көптеген қойылымдарының дизайнында көмектесті.

The son of a Rabbi, Aronson was born in Kiev, in the Russian Empire (in present day Ukraine), and enrolled in art school during his youth. Aronson became an apprentice to the designer Aleksandra Ekster, who introduced him to the directors Vsevolod Meyerhold and Alexander Tairov, who influenced him. These three theatre and art veterans were advocates of the Constructivist school in Russia, as opposed to Stanislavski's form of Realism, and they convinced Aronson to embrace the Constructivist style. Aronson worked for some years in Moscow and Germany. In Berlin he exhibited at the seminal Van Diemen Gallery "First Exhibition of Russian Art", alongside the Constructivists El Lissitzky and Naum Gabo, which introduced Constructivism to the West. He wrote two books in Berlin, on Marc Chagall and Jewish graphic art, before he obtained an Immigrant Visa for America in 1923. He moved to the Lower East Side in New York City and began designing sets and costumes for the more experimental of the city's Yiddish theatres, including the Unser Theater, the Schildkraut Theatre, and most notably Maurice Schwartz's Yiddish Art Theatre. He achieved fame in New York's Jewish community when he designed Schwartz's 1926 revival of Abraham Goldfaden's play The Tenth Commandment. Although he shunned politics, Aronson produced sets for the Communist affiliated ARTEF (Arbeiter Teater Farband, Workers' Theatre Union), such as Lag Boymer and Jim Kooperkop in 1930. However, he soon after left the Yiddish Theatre to prevent his work's "ghettoization", and debuted on Broadway, in 1932, with a revival of Vernon Duke and Yip Harburg's Walk a Little Faster. During the 1930s, he worked on productions by the Group Theatre, including works by Clifford Odets and Irwin Shaw. From 1934 to 1952, Aronson designed scenes, costumes, and lighting for thirty four plays and three musicals on Broadway (including his design for what is considered to be the first "concept musical", Kurt Weill and Alan Jay Lerner's Love Life), but those successes were overshadowed by his work for the original 1953 production of The Crucible and the 1955 The Diary of Anne Frank (a play by Frances Goodrich and Albert Hackett based on Anne Frank: The Diary of a Young Girl). He continued work on Broadway into the 1960s and 1970s with musicals including Do Re Mi, Fiddler on the Roof (for which Aronson returned to his earlier experience with Jewish theatre), Cabaret, Zorba, Company, Follies, A Little Night Music, and Pacific Overtures. He won the Drama Desk Award for Outstanding Set Design three times. In 1945, he married designer Lisa Jalowetz Aronson (1920–2013), the daughter of music conductor Heinrich Jalowetz. She helped Boris with the design of many of his productions.

Директорлар мен дизайнерлердің пікірлері

Компания журналында Харольд Принс пен Аронсон Фрэнсис Бэконның болат және шыны кофе үстелінің артындағы қозғалыстағы тұлғаның суретін* ұзақ талқылады. Олар бұл сурет қала өмірінің "ұсынып тұратын, алаңдатар, жетелеуге ұмтылатын" сипатын көрсетеді деп шешті, сосын Аронсон Принске сол әйгілі хром және шыны фонды ұсынды. Аронсон Нью-Йорк қаласындағы адам күніне қанша батырманы басатынын зерттеді. Принс Аронсонның ойнау үшін екі жұмыс істейтін лифт бергенін білгенде қуанды. Майкл Беннетт Аронсонның көп дизайнерлер сияқты бірден үш жобамен айналыспағанына таң қалды, оның орнына "әр түні әрбір жолдың өзгеруін қадағалады". Төзімді жарық дизайнері Тарон Муссер өзінің ұзақ мансабында басқа ешбір декоратордан Аронсоннан көбірек үйренгенін сезінді. "Оның дизайн идеялары соншалықты күшті болғандықтан, егер біреу оған қарсы шықса, қойылым сәтсіздікке ұшырайтын еді".