Кіріспе
Грызли (американдық теледидарда Killer Grizzly деп те аталады) – Уильям Гирдлер режиссерлік еткен 1976 жылғы американдық қорқынышты триллер. Фильмде парк күзетшісінің 5 метрлік (18 фут) адам жейтін гризли аюының ұлттық орманды қорқытып, адам етіне құмар болып, ашу-ызасын тоқтату әрекеттері көрсетіледі. Бірақ, маскүнем аңшылар тобы жағдайды одан әрі қиындатады. Басты рөлдерді Кристофер Джордж, Эндрю Прайн және Ричард Джекель сомдады. «Грызли» – «Жау» фильмінің сюжеттік желісін қайталайтын фильм деп есептеледі, ол өткен жылы кассада үлкен табысқа жеткен «Акула» фильмімен салыстырылады. Фильмдегі алып гризли аюын 3 метр (11 фут) биіктіктегі Тедди есімді Кодиак аюы сомдады.
the 2014 action film
Grizzly (also known as Killer Grizzly on U. S. television) is a 1976 American horror thriller film directed by William Girdler, about a park ranger's attempts to halt the wild rampage of an 18 feet (5 m) tall, man eating grizzly bear that terrorizes a National Forest, having developed a taste for human flesh. However, a drunken hunting party complicates matters. It stars Christopher George, Andrew Prine and Richard Jaeckel. Widely considered a Jaws rip off, Grizzly used many of the same plot devices as its shark predecessor, which had been a huge box office success during the previous year. The giant grizzly bear in the film was portrayed by a Kodiak bear named Teddy, who was 11 feet (3 m) tall.
Сюжет
Әскери тәжірибелі ұшқыш және экскурсовод Дон Стобер ұлттық парк үстінде жеке адамдарды ұшырады. Ол ормандардың түгелдей табиғи күйінде қалғанын, ал бұл жерлерде бұрынғы американдықтар өмір сүргендей еш өзгермегенін айтады. Лагерьді жинағаннан кейін екі әйел турист көзге көрінбейтін жануардың шабуылына ұшырап, қаза табады. Ұлттық парктің бас рейнджері Майкл Келли мен фотограф Эллисон Корвин туристердің жағдайын тексеру үшін рейнджермен бірге шеткергі лагерьге барады. Олар денелері қираған мәйіттерді табады, олардың бірі жартылай көмілген. Ауруханада дәрігер Келлиге қыздарды үлкен аю өлтіргенін хабарлайды. Парк бастығы Чарли Китридж шабуылдар үшін Келлиді кінәлайды, себебі аюларды туристік маусым басталар алдында Келли мен табиғатты зерттеуші Артур Скотт парктен шығарып жіберуі керек еді. Келли мен Китридж паркті жабу мәселесін талқылайды, содан кейін барлық туристерді таудан көшіруге, ал кемпингке келгендерге төменгі жазықта қалуға рұқсат береді. Келли Скоттқа қоңырау шалып, аюдың шабуылы туралы хабарлайды. Тауды іздеу кезінде әйел рейнджер шарлауық жанында демалады. Жанында аюдың жасырынғанын білмей, суға түсіп жатқанда қаза табады. Келли іздеу жұмысына көмектесу үшін ұшқыш Стоберді шақырады. Орман үстінен ұшып келе жатқанда олар Скоттты жануар терісімен әшекейленген күйде көреді, ол аюдың ізін қуады. Оларға барлық аюлар есептелінгенін және бұл аю орманға белгісіз екенін айтқан Скотт, оларға іздеп отырған жануардың плейстоцен дәуіріндегі (құрастырылған Арктодус урсус хоррибилис) гризли аюының сирек түрі екенін, оның биіктігі шамамен 15 фут (5 метр) болатынын, салмағы қалыпты аюдан әлдеқайда ауыр және ет жеуге бейім екенін мәлімдейді. Келли мен Стобер бұл ойға күлкілі қарайды. Төменгі жазықтағы кемпингте гризли тағы бір әйелді өлтіреді. Келли тағы да паркті жабуды талап етеді, бірақ Китридж әлі де бас тартады. Шабуылдар ұлттық жаңалықтарға айналады, осыған қарсы тұру үшін Китридж аңшыларға орманға кіруге рұқсат береді. Келли, Стобер және Скотт осы шешімге наразы болады. Кейін жалғыз аңшы гризлиден қашып, өзенге секіріп, аман-есен жүзіп құтылады. Сол түні үш аңшы қара аюдың баласын табады. Оны өлтіруші гризлидің баласы деп ойлап, анасын жем ретінде пайдаланады. Бірақ аңшылардың көз алдында болмай, гризли баласын тауып жейді. Скотт гризлидің еркек екенін айтады, себебі тек еркек аюлар ғана жеміс жейді. Келли Томды тау үстіндегі өртке қарсы бақылау мұнарасына тағайындайды. Бірақ гризли мұнараны қиратып, келесі күні Томды өлтіреді. Келли мен Китридж Китридждің саяси мақтанышы туралы қызу дауға түседі. Ұлттық парктің шетінде ана мен оның кішкентай баласына гризли шабуыл жасайды. Анасы қаза табады, ал баласы аман қалады, бірақ ауыр жарақат алады. Осы оқиғадан қорқып қалған Китридж Келлиге паркті жабуға және барлық аңшыларды тыйым салуға рұқсат береді. Стобер мен Келли енді жалғыз қашып бара жатқан гризлиді іздейді, ағашқа еленнің мәйітін іліп тұзақ құрады. Бірақ жоспар сәтсіз аяқталады, өйткені гризли тұзаққа түспей, жемді жейді. Келесі күні Скотт атпен жүріп, еленнің мәйітін тауып, радио арқылы Стобер мен Келлиге хабарлайды. Ол еленнің мәйітін атының артына байлап, гризлиді оларға қарай жетелеп, тұзақ құруды жоспарлайды. Бірақ гризли Скоттқа шабуыл жасап, оның атын өлтіріп, Скотты есінен айырады. Ол оянғанда өзінің жартылай жерге көмілгенін көреді. Қазбадан шығып бітіспей, гризли қайта оралып, оны өлтіреді. Келли мен Стобер Скотттың қираған денесін тауып, үмітсіздікке ұшырап, тікұшаққа оралып, гризлиді әуеден іздейді. Көп ұзамай олар гризлиді ашық алаңда көреді. Гризли тікұшаққа шабуыл жасап, Стоберді лақтырып жібереді. Гризли Стоберді өлтіріп, содан кейін Келлиге бұрылады, ол тікұшақтан базуканы алып шығарады. Гризли оған жетер алмай, Келли оқ атып, үлкен жарылыста гризлиді өлтіреді. Бірнеше секунд бойы Келли күйіп жатқан гризлидің қалдықтарына қарап тұрып, Стобердің мәйітіне қарай басады.
Өндіріс
"Гризли" фильмі туралы идея фильмнің продюсері және сценарийшісі Харви Флэксмен отбасылық демалыс кезінде аюға кездескеннен кейін туды. Ко-продюсер және ко-сценарийші Дэвид Шелдон "Жау" фильмінің сәттілігінен кейін бұл идеядан жақсы фильм шығатынын ойлады. Гирдлер Шелдонның үстеліндегі сценарийді тауып алып, егер фильмді өзі түсірсе, қаржыландыруға уәде берді. Бір апта ішінде Гирдлер Эдвард Л. Монтороның Film Ventures International кинопрокат компаниясынан 750 000 доллар қаржы тартты. "Гризли" Клейтон, Джорджияда түсірілді, көптеген жергілікті тұрғындар эпизодтық рөлдерде ойнады. Бірінші құрбан болған Кэтрин Рикман шын мәнінде Клейтонның тау адамы Фрэнк Рикманның қызы еді. Екі рет осы үш актер – Джордж, Прайн және Джекель бір фильмде бірге түскендігі бұл кездейсоқ оқиға болды. Олар бұрын Джон Уэйннің басты рөлде ойнаған "Чизум" (1970) вестернінде эпизодтық рөлдерді сомдаған. Қастандық жасаған гризли рөлін Тедди есімді Кодиак аюы орындады. Теддидің бойы 3,35 метр болатын және сол кезде тұтқындағы ең ірі аю еді. Аюды Вашингтон штатының Секим қаласындағы Олимпиада ойындарының аңдар шаруашылығынан жалға алды, оны электр тогы бар қоршаудың артында ұстады. Съемочная топ аюдан қорғану үшін түсіру алаңында жасыл жіп тартып, сонымен қатар секундтық таймер қойды. Бұл аюға электр тогы бар қоршау сияқты көрінді. Актерлер мен түсіру тобы жіптің камера жағында қалуын ескертілді. Аю ыңғырмады, сондықтан оны аузына бірнеше зефир лақтырып, соңғы зефирді бетіне ұстап, бірақ лақтырмай ыңғырғандай қимыл жасауға итермеледі. Аю оған жете алу үшін созылатын. Дыбыс жасанды түрде жасалды. "Гризли" фильмінің түпнұсқа постерін танымал комикс суретшісі Нил Адамс салған. Фильмде Виктория Линн Джонсон ойнаған әйел парк рейнджерінің рөлі болды. Ол 1976 жылдың тамызында Penthouse журналының "Айдың сұлуы" және 1977 жылдың "Жыл сұлуы" атағын алды, сондай-ақ "Smokey and The Bandit" фильмінде түсті, ал Брайан Де Пальманың 1980 жылғы "Dressed To Kill" триллерінде Энжи Дикинсонның жалаңаш денесінің дублері болды. Уилл Коллинз (Эдвин Корлидің псевдонимі) жазған фильмге арналған роман 1976 жылы Pyramid Books баспасынан шықты және фильмнің шығуымен бірге жарық көрді.
Қабылдау
1976 жылы «Гризли» фильміне сыншылардың пікірі өте теріс болды, көптеген сыншылар фильмді Стивен Спилбергтің «Жау» триллеріне тым ұқсас деп сынады. «Нью-Йорк Таймс» газетінен Винсент Канби фильмнің нашар сюжетін, түсірілім жұмысын және монтаждауын сынап жазды. Ол былай деп жазды: «Кеше «Риволи» және басқа театрларда көрсетілімге шыққан «Гризли» фильмі – «Жау» фильмінің айқын еліктеуі, сондықтан оның мақтанышпен айтуға тұрарлық тереңдігіне таңғалуға болады, бірақ оған жұмсалған таланттың жетіспеушілігіне емес». AllMovie-ден Дональд Гуариско фильмге теріс баға беріп, сценарийін, арзан қанды көріністерін және клишелерді тым көп пайдалануын сынады. Ол: «Бұл қарқынды, бірақ ұқыпсыз қорқыныш фильмі көрермендердің көпшілігі үшін пайдалы болу үшін тым қиын және нашар жасалған» деді. Киносыншы Леонард Мальтин фильмге төрт жұлдыздың екеуін беріп, оны «Жаудың жақсы еліктеуі» деп атады. Теріс пікірлерге қарамастан, «Гризли» 1976 жылғы ең табысты тәуелсіз фильм болды, ол бүкіл әлем бойынша 38 миллион долларға жуық табыс тапты және екі жылдан кейін, 1978 жылы «Хэллоуин» шыққанша рекордты сақтап тұрды. Фильмнің атқарушы продюсері, Film Ventures International компаниясының президенті Эдвард Л. Монторо фильмті АҚШ және Канадада таратты және оның бүкіл әлемдік тарату құқығын Columbia Pictures компаниясына 1,5 миллион долларға сатты. Кейін Монторо фильмнің режиссері Уильям Гирдлер және продюсерлер/сценаристтер Дэвид Шелдон мен Харви Флэксманға ақы төлеудің орнына пайданы өзіне қалдыруға тырысты. Үшеуі Монтороны сотқа берді, соңында Лос-Анджелес округінің жоғарғы соты Монтороны Гирдлерге, Шелдонға және Флэксманға фильмді таратудан түскен пайданың үлесін төлеуге міндеттеді. Роберт О. Рагландтың түпнұсқа музыкалық қосымшасы кейіннен жақсы қабылданып, бағаланды. Рагланд фильмнің тақырыбы үшін Ұлттық филармониялық оркестріне тапсырыс берді. Оригиналды саундтрек 2018 жылдың қыркүйегінде CD және MP3 форматтарында жарық көрді. Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге берілген рейтинг 44% құрайды, ол тоғыз сынға негізделген, ал орташа бағасы 10-нан 4,6.
Үй медиасы
Grizzly фильмі Media Home Entertainment компаниясы арқылы VHS форматында жарық көрді. 1984 жылы RCA/Columbia Pictures Home Video компаниясы оны LaserDisc форматында шығарды, бірақ ол тек Жапонияда ғана қолжетімді болды. Grizzly фильмінің DVD нұсқасы алғаш рет 1998 жылдың 2 желтоқсанында Shriek Show компаниясымен, ал қайта шығарылымы 2014 жылдың 5 тамызында Scorpion Releasing компаниясымен жарық көрді. Scorpion Releasing 2015 жылдың қыркүйек айында Screen Archives Entertainment арқылы шектеулі санда Blu-ray нұсқасын шығарды. 2017 жылдың 21 сәуірінде RiffTrax фильмеге Майкл Дж. Нельсон, Кевин Мерфи және Билл Корбеттің комедиялық түсіндірмелерімен видео нұсқасын ұсынды. 2021 жылы Severin Films компаниясы фильмді Region Free аймақтық кодымен DVD және Blu-ray форматтарында қайта шығарды.
Жалғасы
1983 жылы Венгрияда түсірілген жалғасы шықты. Оны Дэвид Шелдон мен оның әйелі Джоан Макколл жазған сценарий бойынша Андре Сзёц режиссерлік етті, атқарушы продюсері – Сюзанна С. Нагги. Фильмде браконьерлер өлтiрген баласынан кейін кек алуға тырысатын алып аналық гризли аю туралы айтылады. Стив Инвуд, Луиза Флетчер, Джон Рис-Дэвис, Дебора Раффин және Дебора Форман рөлдерде ойнады, ал Джордж Клуни, Лора Дерн, Чарли Шин және Тимоти Сполл эпизодтық рөлдерде қатысты. Фильм 2020 жылға дейін ресми түрде жарық көрмеді, содан кейін түрлі кинофестивальдарда көрсетілді. Ресми шығарылымға дейін фильмге түсірілген материалдардың кейде дұрыс емес жиналған нұсқасы VHS және DVD арқылы таралды. 2021 жылдың қаңтар айында фильм DVD және Blu-ray форматтарында, сондай-ақ видео бойынша сұранысқа және үйге арналған видео нұсқасында жарық көрді.