Хью Гласс: Американ шекарасының батыры және аңызға айналған өмір жолы
Hugh Glass
Хью Гласс (1783-1833) – американдық шекарашы, аңшы, саудагер. Аюдың шабуылынан кейін өлімге тасталғаннан аман қалғанымен танымал. «The Revenant» фильміне арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық тері аулаушы және шекарашы (1783–1833) австралиялық мал өсіруші.
American fur trapper and frontiersman (1783–1833)
the Australian pastoralist
Хью Гласс (1783 – 1833) – американдық шекарашы, тері аулаушы, саудагер, аңшы және зерттеуші болған. Ол ең белгілісі, қасқыр аюдың шабуылынан кейін жолдастары өлімге тастап кеткеннен кейін аман қалу және кешірім туралы әңгімесімен танымал. Оның тегі туралы нақты мәліметтер жоқ, бірақ ол Шотландия-Ирландиялық ата-аналарынан Пенсильванияда туған деген кең пікір бар. Гласс қазіргі Монтана, Дакота және Небраска штатының Платт өзені аймағындағы Жоғарғы Миссури өзенінің суайдынын зерттеуші болды. Оның өмірбаяны екі толық метражды фильмнің негізі болды: «Жабайыдағы адам» (1971) және «Көшпенді» (2015). Екеуі де Гласс өмірге таласу үшін күрескенін көрсетеді, ол (тарихи деректерде) 1823 жылғы генерал Эшли экспедициясы кезінде серіктері мен тері саудагерлері тарапынан жабдықсыз және қарусыз қалдырылғаннан кейін Оңтүстік Дакотадағы Форт Киоваға дейін 322 шақырым (200 миль) сүрініп, теңселіп жеткенін көрсетеді. Оқиғаның тағы бір нұсқасы 1966 жылы «Өлім аңғарының күндері» телесериалының «Хью Гласс аюмен кездеседі» атты эпизодында айтылды. Оқиғаның танымал болғанына қарамастан, оның дұрыстығы күмәнді. Ол алғаш рет 1825 жылы Филадельфиядағы «The Port Folio» әдеби журналында әдеби туынды ретінде жарияланды, содан кейін түрлі газеттерде жарияланды. Алғашында анонимді түрде жарық көрген, кейіннен «The Port Folio» редакторының ағасы Джеймс Холлдың еңбегі екені анықталды. Хью Гласс өзінің жазбаларында оқиғаның рас екенін растамайды. Сонымен қатар, жылдар өте келе оқиға аңызға айналып, көбейтілген болуы мүмкін.
Hugh Glass ( 1783 – 1833) was an American frontiersman, fur trapper, trader, hunter and explorer. He is best known for his story of survival and forgiveness after being left for dead by companions when he was mauled by a grizzly bear. No records exist regarding his origins but he is widely said to have been born in Pennsylvania to Scots Irish parents. Glass became an explorer of the watershed of the Upper Missouri River, in present day Montana, the Dakotas, and the Platte River area of Nebraska. His life story has been the basis of two feature length films: Man in the Wilderness (1971) and The Revenant (2015). They both portray the survival struggle of Glass, who (in the best historical accounts) crawled and stumbled 200 mile (322 km) to Fort Kiowa, South Dakota, after being abandoned without supplies or weapons by fellow explorers and fur traders during General Ashley's expedition of 1823. Another version of the story was told in a 1966 episode of the TV series Death Valley Days, titled "Hugh Glass Meets the Bear". Despite the story's popularity, its accuracy has been disputed. It was first recorded in 1825 in The Port Folio, a Philadelphia literary journal, as a literary piece and later picked up by various newspapers. Although originally published anonymously, it was later revealed to be the work of James Hall, brother of The Port Folios editor. There is no writing from Hugh Glass himself to corroborate the veracity of it. Also, it is likely to have been embellished over the years as a legend.
Ерте өмір
Гласс Пенсильвания штатында, қазіргі Солтүстік Ирландиядан эмиграция жасаған ирландтық ата-аналардың отбасында дүниеге келді. Гласс, әңгімеге сүйенсек, қазіргі Галвестон, Техас штатының жағасына жүзіп құтылған. Кейін ол бірнеше жыл Пауни тайпасында тұрған, олар оны тұтқынға алған деген әңгіме тарады. Гласс 1821 жылы АҚШ үкіметінің өкілдерімен кездесуге шақырылған Пауни делегациясымен бірге Сент-Луис қаласына (Миссури штаты) сапар жасады.
Glass was born in Pennsylvania, to Irish parents who had emigrated from present day Northern Ireland. Glass allegedly escaped by swimming to shore near what is present day Galveston, Texas. He was later rumored to have been captured by the Pawnee tribe, with whom he lived for several years. Glass traveled to St. Louis, Missouri in 1821, accompanying several Pawnee delegates invited to meet with U. S. authorities.
Генерал Эшлидің 1823 жылғы экспедициясы
1822 жылы көптеген ер адамдар генерал Уильям Генри Эшлидің "Миссури газеті мен қоғамдық хабарлаушы" газетінде жариялаған хабарламаға жауап берді, онда "Миссури өзенімен жоғары көтерілуге" 100 адамдық топ қажет екені айтылған. Кейін танымал таушылар ретінде аты шыққандардың көпшілігі, оның ішінде Джеймс Бекворт, Дэвид Джексон, Уильям Сублетт, Джим Бриджер, Джон С. Фицджеральд, Джеймс Клайман және Джедедая Смит осы кәсіпке қосылды. Бұл адамдар кейін "Эшлидің жүздігі" деп аталды. Алайда Гласс келесі жылға дейін Эшлидің тобына қосылмады, ол Эшлимен бірге Миссури өзенімен жоғары көтерілді. 1823 жылғы маусымда олар 1822 жылы қосылған көптеген адамдармен кездесіп, арикара жауынгерлерінің шабуылына ұшырады. Глассқа, көрінеу, аяғына оқ тиді, ал аман қалғандар өзен бойымен шегініп, көмекке шақырды. Гласс 1823 жылғы 2 маусымда қаза тапқан Джон С. Гарднердің ата-анасына хат жазды:
In 1822, many men responded to an advertisement in the Missouri Gazette and Public Advertiser placed by General William Henry Ashley, which called for a corps of 100 men to "ascend the river Missouri" as part of a fur trading venture. Many of them, who later earned reputations as famous mountain men, joined the enterprise, including James Beckwourth, David Jackson, William Sublette, Jim Bridger, John S. Fitzgerald, James Clyman and Jedediah Smith. These men and others would later be known as "Ashley's Hundred". Glass, however, did not join Ashley's company until the next year, when he ascended the Missouri River with Ashley. In June 1823, they met up with many of the men that had joined in 1822, and were attacked by Arikara warriors. Glass was apparently shot in the leg and the survivors retreated downstream and sent for help. Glass wrote a letter to the parents of John S. Gardner, killed on June 2, 1823:
Қасқырдың қырылуы
Гласс және Эшли партиясының қалған бөлігі батысқа сапарға қайта жиналу үшін Форт Киоваға оралды. Эшлидің серіктесі Эндрю Генри топқа қосылды, және ол Гласс пен бірнеше адаммен бірге Йеллоустоун өзеніне құрлықпен жолға шықты. Гранд өзенінің салаларының жанында, қазіргі Шейдхилл суқоймасының орнында, Перкинс округі, Оңтүстік Дакота штатында, экспедицияның қоймасын толтыру үшін аң іздеу кезінде Гласс ана гризли аюын және оның екі баласын кездейсоқ тапты. Аю шабуылдап, оны көтеріп, тістеп, денесін жыртып, ауыр жарақаттар келтіріп, жерге құлатты. Гласс көмекке шақырып айқай салғанда, партияның бірнеше адамы Глассқа жетіп, аюды өлтірді. Адамдар Гласс жарақаттарынан аман қалмайтынына сенді; дегенмен, олар Гласты екі күн бойы төсектеп алып жүрді, бірақ бұл топтың жылдамдығын қатты баяулатты. Генри Гласс өлгенше оны күтіп, содан кейін жерлеу үшін екі ерікті іздеді. Джон С. Фицджеральд және кейін "Бриджес" деп танылған бір адам ерікті болып кемелді, ал партияның қалған бөлігі алға жылжығанда, олар оның қабірін қазуға кірісті. Кейіннен Арикара шабуылдарына ұшырағандықтан тоқтатылғанын айтып, олар Глассқа тиесілі мылтық, пышақ және басқа да жабдықтарын алып, қашып кетті. Фицджеральд пен "Бриджес" кейін Эшлиге Гласс өлгенін бұрмалап хабарлады. "Бриджес" әйгілі таушы Джим Бриджер ме екені туралы пікірталас бар. Жарақаттарына қарамастан, Гласс есін жиды, бірақ өзін қарусыз және жабдықсыз таңқалдырды. Оның жаралары іріңдеп, аяғы сынған, арқасында терең кесіктер болды, олардың арқасында қабырғалары көрініп тұрды. Гласс жарақаттанған, жалғыз, ең жақын американдық бекінісінен – Миссури өзеніндегі Форт Киовадан 322 шақырымнан астам қашықтықта жатты. Гласс өзінің сынған аяғының сүйегін орнатып, серіктері оны жамылғы ретінде жапқан аю терісіне оранып, Форт Киоваға қарай сүйіріліп жүрді. Гангренаның алдын алу үшін Гласс жараларындағы шіріген жұқтырылған етті құрттарға жеуге рұқсат берді. Навигациялық белгі ретінде Thunder Butte-ты пайдаланып, Гласс Оңтүстікке қарай Шеен өзеніне қарай сүйіріліп жүрді, онда ол шикі сал жасап, Киова фортына дейін ағысқа жүзді. Бұл сапар оған алты апта уақыт алды. Ол көбінесе жабайы жидектер мен тамырлармен күш алды.
Glass and the rest of the Ashley Party eventually returned to Fort Kiowa to regroup for the trip west. Andrew Henry, Ashley's partner, had joined the group, and he along with Glass and several others set out overland to the Yellowstone River. Near the forks of the Grand River, near present day Shadehill Reservoir, Perkins County, South Dakota, while scouting for game for the expedition larder, Glass surprised and disturbed a mother grizzly bear with two cubs. The bear charged, picked him up, bit, slashed and lacerated his flesh, severely wounded him, and forced him to the ground. Hearing Glass’ screams for help, several of the party made their way to Glass and killed the bear. The men were convinced Glass would not survive his injuries; nevertheless, they carried Glass on a litter for two days, but doing so greatly slowed the pace of the group's travel. Henry asked for two volunteers to stay with Glass until he died and then bury him. John S. Fitzgerald and a man later identified as "Bridges" stepped forward, and as the rest of the party moved on, began digging his grave. Later, claiming that they were interrupted by attacking Arikara, the pair grabbed the rifle, knife, and other equipment belonging to Glass and took flight. Fitzgerald and "Bridges" later caught up with the party and incorrectly reported to Ashley that Glass had died. There is a debate whether Bridges was actually famed mountain man Jim Bridger. Despite his injuries, Glass regained consciousness, but found himself abandoned without weapons or equipment. He had festering wounds, a broken leg, and deep cuts on his back that exposed his bare ribs. Glass lay mutilated and alone, more than 200 mile (322 km) from the nearest American settlement at Fort Kiowa, on the Missouri River. Glass set the bone of his own leg, wrapped himself in the bear hide his companions had placed over him as a shroud, and began crawling back to Fort Kiowa. To prevent gangrene, Glass allowed maggots to eat the dead infected flesh in his wounds. Using Thunder Butte as a navigational landmark, Glass crawled overland south toward the Cheyenne River where he fashioned a crude raft and floated downstream to Fort Kiowa. The journey took him six weeks. He survived mostly on wild berries and roots.
Фицджеральд пен Бриджесті қуып шығу
Жарақаттарынан айыққаннан кейін Гласс Фицджеральд пен "Бриджесті" табу үшін тағы да жолға шықты. Соңында ол Йеллоустон өзеніндегі Форт-Генриге жетті, бірақ ол тасталып бос тұрды. Бір хабарламада Эндрю Генри мен оның серіктері Бигхорн өзенінің құйылысындағы жаңа лагерьге көшкені көрсетілген. Ол жерге келгенде Гласс "Бриджесті" тапты, бірақ оның жас екенін ескеріп кешірді, сосын Эшлидің тобына қайта қосылды. Гласс шекараға аңшы және тері саудагері ретінде оралды. Кейіннен ол Солтүстік Дакота штатындағы Уиллистон қаласының жанындағы Форт-Юнион бекінісіндегі АҚШ армиясының гарнизонында аңшы болып жұмыс істеді.
After recovering from his wounds, Glass set out again to find Fitzgerald and "Bridges". He eventually traveled to Fort Henry on the Yellowstone River but found it deserted. A note indicated that Andrew Henry and company had relocated to a new camp at the mouth of the Bighorn River. Arriving there, Glass found "Bridges", but apparently forgave him because of his youth, and then re enlisted with Ashley's company. Glass returned to the frontier as a trapper and fur trader. He was later employed as a hunter for the U. S. Army garrison at Fort Union, near Williston, North Dakota.
Өлім
Гласс 1833 жылдың басында Йеллоустоун өзенінде Арикара тайпасы жасаған шабуылда екі серігімен (Эдвард Роуз және Хилейн Менард) бірге қаза болды. Оның қазіргі Пэркинс округіне қарасты Шадехилл су қоймасының оңтүстік жағалауында, Гранд өзенінің саласында Глассқа ескерткіш орнатылған. Жақын жердегі Хью Гласс көл жағасындағы демалыс аймағы – мемлекеттік басқарудағы тегін кемпинг және пикник орны.
Glass was killed along with two of his fellow trappers (Edward Rose and Hilain Menard) in early 1833 on the Yellowstone River in an attack by the Arikara. A monument to Glass was placed near the site of his mauling on the southern shore of the present day Shadehill Reservoir in Perkins County, South Dakota, at the forks of the Grand River. The nearby Hugh Glass Lakeside Use Area is a free state managed campground and picnic area.
Танымал мәдениетте
Гласстың өмірі көптеген кітаптарда және драмаларда баяндалған. "Хью Гласстың әні" (1915) – Джон Г. Нейхардт жазған эпикалық өлеңдер циклының екінші бөлігі. "Лорд Гризли" (1954) – Фредерик Манфредтің Гласстың сынағы туралы есебі. 1966 жылы "Хью Гласс аюмен кездеседі" эпизодында британдық актер Джон Альдерсон Гласстың рөлін ойнады. Морган Вудворд аң аулаушы Томас Фицпатрик, Виктор Френч Луи Баптист, ал Трис Коффин майор Эндрю Генри рөлінде сомдады. "Даладағы адам" (1971) фильмі Гласстың өміріне негізделген. Онда Ричард Харрис Закари Басс, ал Джон Хьюстон капитан Генри рөлінде ойнады. Девитт Ли "Апачи қаны" (1975) фильмінде Сам Гласс рөлін ойнады, бұл фильм Гласстың тарихына негізделген. Автор Джон Майерс Майерс 1976 жылы Небраска университетінің баспасында жарық көрген "Хью Гласстың сағасы: қарақшы, пауни және тау адамы" атты тарихи жазба жазды. Роджер Зелазни мен Джеральд Хаусман 1994 жылы шыққан "Жабайы дала" романында Джон Колтер мен Гласстың оқиғаларын біріктірді. Хью Гласс, Джим Бриджер және Томас Фицпатрик Ларри Макмертридің "Көшпелі төбе: Беррибендер баяндамаларының 2-томы" (Нью-Йорк, Саймон және Шустер, 2003) кітабында кездеседі. Роман Гласстың аюмен болған қақтығыстан оралуымен және Фитцпатрик пен Бриджермен есеп айдасуға тырысуымен басталады. Of Monsters and Men тобының "Six Weeks" әні америкалық шекарашы Хью Гласстың шынайы оқиғасынан шабыттандырылған, ол өзіне шабуыл жасаған аюды өлтіргеннен кейін өлімге тасталған. Майкл Панктің 2002 жылғы "Қайта оралған" романы Гласстың аюмен кездесуін және кек алу іздеуін қайтадан баяндайды. 2014 жылғы The Dollop подкастының эпизодында Гласс негізгі тақырып ретінде талқыланды. 2015 жылдың 27 мамырында History Channel-дің "Monument Guys" эпизодында "Тесла және сынбайтын шыны" тақырыбында мүсін жасау көрсетілді. Скульптор Джон Лопес 1823 жылы нақты шабуыл болған жерде өткен "Хью Гласс кездесуі" кезінде Гризлидің шабуылына ұшыраған Хью Гласстың өмірлік өлшемдегі дәнекерленген мүсінін ашты. Мүсін Леммон, SD-дегі Grand River мұражайында тұрақты түрде қойылған. Леонардо Ди Каприо 2015 жылы Алехандро Гонсалес Иньярриту режиссерлік еткен "Керген" фильмінде Гласстың негізінен ойдан шығарылған нұсқасын ойнады. Фильм Пунктың романының бір бөлігіне негізделген және сыншылардың мақтауына ие болды. Ол 12 рет "Оскар" сыйлығына ұсынылып, үшеуін жеңіп алды. Гласстың рөлін сомдаған Ди Каприо өзінің ең үздік актерлік рөлі үшін алғашқы академиялық сыйлығын жеңіп алды. Хью Гласс World of Warcraft ойынында Гризли-Хиллсте өзінің "жануары" – аю Гриссельдамен бірге есі бұзылған саудагер ретінде пайда болады. Мэтью П. Мейоның "Каубойлар, тау адамы және гризли аюлары: Жабайы Батыстың тарихындағы ең қиын сәттердің елуі" кітабында Хью Гласс туралы тарау бар. 2024 жылы INSP арнасындағы "Джим Бриджердің керемет әңгімелері" сериалында Бриджер мен капитан Элиас Колсон Томас Фицджеральдқа тап болады, ал Бриджер екеуінің Хью Глассты өлтіруге тастаған оқиғасын баяндайды.
Glass' life has been recounted in numerous books and dramas. "The Song of Hugh Glass" (1915) is the second part of the sequence of epic poems, Cycle of the West, by John G. Neihardt. Lord Grizzly (1954) is an account of Glass' ordeal, by Frederick Manfred. In the 1966 episode "Hugh Glass Meets the Bear" of the syndicated television series, Death Valley Days, the British actor John Alderson played the part of Glass. Morgan Woodward was cast as trapper Thomas Fitzpatrick, Victor French as Louis Baptiste, and Tris Coffin as Major Andrew Henry. The film Man in the Wilderness (1971) is loosely based on Glass. It stars Richard Harris as Zachary Bass and John Huston as Captain Henry. Dewitt Lee played Sam Glass in a film called Apache Blood (1975), a story loosely based on that of Glass. Author John Myers Myers wrote The Saga of Hugh Glass: Pirate, Pawnee, and Mountain Man, a historical account published by the University of Nebraska Press in 1976. Roger Zelazny and Gerald Hausman meshed the stories of John Colter and Glass in the 1994 novel Wilderness. Hugh Glass, Jim Bridger and Thomas Fitzpatrick appear in The Wandering Hill: Volume 2 of the Berrybender Narratives by Larry McMurtry (New York, Simon & Schuster, 2003). The novel begins with the return of Glass from his bear mauling and his attempt to settle the score with Fitzpatrick and Bridger. The song "Six Weeks" by Of Monsters and Men is "inspired by the true tale of American frontiersman Hugh Glass, seemingly left for dead after killing a bear that attacked him." Michael Punke's 2002 novel, The Revenant, is a fictional retelling of Glass's encounter with the bear and search for revenge. A 2014 episode of podcast The Dollop features Glass as its main subject of discussion. The May 27, 2015, episode of the History Channel's Monument Guys, "Tesla and the Unbreakable Glass," features the construction of sculpture of Glass and a bear. Sculptor John Lopez unveils a life size welded sculpture of Hugh Glass being attacked by a Grizzly at the inaugural "Hugh Glass Rendezvous" held on the site that the actual mauling took place in 1823. The sculpture is permanently on display at the Grand River Museum in Lemmon, SD. Leonardo DiCaprio played a largely fictionalized version of Glass in the 2015 film The Revenant, directed by Alejandro González Iñárritu. The film is based in part on Punke's novel and was met with critical acclaim. It earned 12 Academy Award nominations and won three. For his portrayal of Glass, DiCaprio won his first Academy Award for Best Actor. Hugh Glass appears in World of Warcraft as a deranged merchant in Grizzly Hills alongside his "pet" bear Griselda. The book "Cowboys, Mountain Men, & Grizzly Bears: Fifty of the Grittiest Moments in the History of the Wild West" by Matthew P. Mayo has a chapter about Hugh Glass. In the 2024 INSP series, The Tall Tales of Jim Bridger, Bridger and Captain Elias Colson run into Thomas Fitzgerald, and Bridger recounts the tale of the two of them leaving Hugh Glass to die.