Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медведя (серб. Медвеђа, алб. Medvegja, тур. Ayıdere) — Сербияның оңтүстігіндегі Ябланица округінде орналасқан қала және муниципалитет. 2022 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 6 360 адам, ал қаланың өзінде 2 993 адам тұрады.
Medveđa (, ; , ) is a town and municipality located in the Jablanica District of southern Serbia. As of the 2022 census, the municipality has a population of 6,360, while the town has a population of 2,993.
Этимология
Атауы серб тіліндегі "медвед" сөзінен шыққан, яғни "аю", сондықтан "аюлар мекені" деген мағынаны білдіреді.
The name is derived from the Serbian word medved (медвед), "bear", hence meaning "the place of the bears".
Тарих
Рим дәуірінде қазіргі қаланың кадастрлық аймағында Идимум деген атпен қала (мансия) болған. Қазіргі заманның 4-ші ғасырына жататын сәулет қалдықтары қаланың әртүрлі жерлерінде табылды, себебі бұл Жоғарғы Мозияның көшпелі аймағы болған; табылған заттардың ішінде саяхат және пошта станциялары бар. Арбанашка және Джайке сияқты топонимдер 1877-1878 жылдар аралығында албандар қуылғанға дейін Топлица және Оңтүстік Морава аймақтарында (қазіргі Косовоның солтүстік-шығысында орналасқан) албандардың болғанын көрсетеді. Ябланица алқабының ауылдық бөліктері мен оған іргелес жартылай таулы аймақтарда тығыз мұсылман албан халқы тұрған, ал сербтер сол аймақтарда өзен сағалары мен тау беткейлеріне жақын жерде өмір сүрген, екі халық та Оңтүстік Морава өзенінің бассейнінің басқа аймақтарында мекен еткен. Яблланица аймағы сияқты, Медведяда да албандар көпшілік құрған. Бұл албандар серб әскерімен этникалық тазалау деп сипатталатын жағдайда қуылған. Халық азаюы және экономикалық себептерге байланысты, кейбір албандарға қалып, бірақ бұрынғы қоныстарына оралмауға рұқсат берілді, олардың орнына Топлица, Масурица және Ябланица аймақтарында шоғырланған ауылдық топтар құрылды. 1941 жылы қалаға Екінші дүниежүзілік соғыс келді. 1944 жылы Югославия партизандары қаланы қайта басып алып, шамамен 200 адамды өлтірді. 1945 жылдан 1992 жылға дейін Медведя муниципалитеті Югославия СФР-інің құрамына кірді.
During the Roman period, there was a town (mansia) with the name Idimum located in the cadastral area of the modern town. Architectural debris dating to the 4th century AD lay at various locations of the town, as it was a transitory zone of Upper Moesia; travel and postal stations are among the finds. Toponyms such as Arbanaška and Đjake shows an Albanian presence in the Toplica and Southern Morava regions (located north east of contemporary Kosovo) before the expulsion of Albanians during 1877–1878 period. The rural parts of Jablanica valley and adjoining semi mountainous interior was inhabited by compact Muslim Albanian population while Serbs in those areas lived near the river mouths and mountain slopes and both peoples inhabited other regions of the South Morava river basin. As the wider Jabllanica region, Medveđa also had an Albanian majority. These Albanians were expelled by Serbian forces in a way that today would be characterized as ethnic cleansing. Due to depopulation and economic considerations some small numbers of Albanians were allowed to stay and return though not to their previous settlements and instead were designated concentrated village clusters in the Toplica, Masurica and Jablanica areas. The World War II hit the town in 1941. Yugoslav Partisans took the town back in 1944 and killed around 200 people. From 1945 until 1992, the municipality of Medveđa was part of SFR Yugoslavia.
Югославияның ыдырауы (1991-1999)
1992 жылы аймақтағы албандар референдум ұйымдастырды, онда олар Медведя, Прешево және Буяновацты Косово Республикасының өзін-өзі жариялаған құрамына қосылуға дауыс берді. Алайда, 1990-шы жылдардың соңына дейін ешқандай маңызды оқиғалар болған жоқ. Югославияның тарауынан және 1999 жылға дейін созылған Косово соғысынан кейін, 1999 және 2001 жылдар аралығында этникалық албандық сепаратистік әскери ұйым UÇPMB Прешево аңғарында қарулы көтеріліс ұйымдастырды. Бұл аймақта албандар көптеп тұрады, көтерілістің мақсаты – осы үш муниципалитетті Сербиядан басып алып, оларды өзін-өзі жариялаған Косово Республикасының құрамына қосу болатын. Этникалық албандардың аз саны мен маңыздылығының төмендігіне байланысты Медведядағы көтеріліс қозғалысы басқа екі муниципалитетке қарағанда әлсіз болды. Батыс елдері шабуылдарды айыптап, оларды «экстремизм» және «заңсыз террористік әрекеттер» деп сипаттады. Слободан Милошевичтің құлатылғаннан кейін, Сербияның жаңа үкіметі 2001 жылға қарай зорлық-зомбылықты тоқтатты және сепаратистерді жеңді. НАТО әскерлері серб үкіметіне көтерілісшілердің Косовоға қайта оралуына жол бермеуге көмектесті. Осыдан кейін жағдай тұрақталды, бірақ бұл кішкентай муниципалитетте әлі де көптеген күштер орналасқан. 2009 жылы Сербия Буяновацтан оңтүстікке қарай 5 шақырым жерде Сепотина әскери базасын ашты, осылайша аймақты одан әрі тұрақтандыруды көздеді.
In 1992, the Albanians in the area organized a referendum in which they voted that Medveđa, Preševo and Bujanovac should join the self declared assembly of the Republic of Kosova. However, no major events happened until the end of the 1990s. Following the breakup of Yugoslavia, and nearby Kosovo War which lasted until 1999, between 1999 and 2001, an ethnic Albanian paramilitary separatist organization, the UÇPMB, raised an armed insurgency in the Preševo Valley, in the region mostly inhabited by Albanians, with a goal to occupy these three municipalities from Serbia and join them to the self proclaimed Republic of Kosova. The insurgency was less present in Medveđa than in other two municipalities, due to a small number of ethnic Albanians and minor importance. Western countries condemned the attacks and described it as the "extremism" and use of "illegal terrorist actions" by the group. Following the overthrow of Slobodan Milošević, the new Serbian government suppressed the violence by 2001 and defeated the separatists. NATO troops also helped the Serbian government by ensuring that the rebels do not import the conflicts back into Kosovo. Thereafter, the situation has stabilized even though large number of forces exist in this small municipality. In 2009, Serbia opened a military base Cepotina 5 kilometers south of Bujanovac, to further stabilize the area.
Қазіргі заманғы
Бүгінде Медведя Сербияның оңтүстігіндегі Ябланица округінде орналасқан. 2017 жылдың 26 қарашасында Албания Президенті Илер Мета албан этникалық азшылығы бар Медведя муниципалитетіне тарихи сапар жасады.
Today, Medveđa is located in the Jablanica District of southern Serbia. On 26 November 2017, the President of Albania Ilir Meta made a historical visit to Medveđa, municipality with Albanian ethnic minority.