Кіріспе

Шабац (Шабац) – Сербияның батысындағы Мачва округінің әкімшілік орталығы. Шабац – құнарлы Мачва аймағының дәстүрлі орталығы және Сава өзенінің оң жағасында орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 51 163 адамды құрайды, ал әкімшілік аймағында 105 432 адам тұрады.

Атауы

Шабац атауы алғаш рет 1454 жылғы Рагуса құжаттарында кездеседі. Қала атауының шығу тегі белгісіз; атауы қаланың басты өзені – Саваның атынан туындаған болуы мүмкін. Қала тарихта әртүрлі атаулармен белгілі болған: орта ғасырлық серб тілінде Заслон, венгр тілінде Сабач, түрік тілінде Бёгюрделен, ал неміс тілінде Шабац.

Тарих

Археологиялық деректер бұл аймақта неолиттен бастап тұрақты қоныстар болғанын көрсетеді. Орта ғасырларда қазіргі Шабац орнында Заслон атты славян елді мекені болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс жақын жердегі Цер тауындағы шайқас үшін де есте қалады, онда генерал Степа Степанович басқарған серб әскері 1914 жылдың тамызында Австро-Мажарстанға қарсы алғашқы жеңіске жетті – бұл соғыстағы одақтастардың алғашқы жеңісі болды. Соғыстан кейін Шабац француз соғыс орденімен (1920), чехословакиялық соғыс орденімен (1925) және Қарагеоргий жұлдызымен қылышпен (1934) марапатталды. 1918 жылы қала жаңа құрылған Сербтер, хорваттар және словендер Корольдығының (кейін Югославия деп аталды) құрамына кірді. 1918-1922 жылдары ол Подринье округінің әкімшілік орталығы, 1922-1929 жылдары Подринье облысының әкімшілік орталығы болды, ал 1929-1941 жылдары Дрина Бановинаның бөлігі болды. Югославия кезеңіндегі қала тарихының маңызды кезеңі – 1938 жылы «Зорка» химия зауытының ашылуы. Қаланың жаңаруы Екінші дүниежүзілік соғыс және неміс әскерлерінің басып алуымен (1941-1944 жылдары) тоқтап қалды. Югославияны Оккупациялық әскерлер басып алған кезде Шабац Сербиядағы әскери әкімшілік басқарған аймақтың бір бөлігі болды. Ондағы 1200 еврей тұрғыны тұтқындалып, тағдырлы Кладвоға жіберілді. Сербиядағы көтеріліс кезінде Югославия Отандық армиясының біріккен көтерілісші күштері, Югославия Коммунистік партиясының күштері және Печанац четниктері Шабацтағы неміс гарнизонына шабуыл жасады, бұл шабуыл Шабац шайқасы ретінде белгілі болды, бірақ қаланы басып алуға қол жеткізе алмады. Неміс және хорват усташаларының жазалау шаралары салдарынан 1130 азамат өлтірілді, 21 500 адам тұтқындалды және Мачвадағы елді мекендердің көп бөлігі толығымен өртеліп жанып кетті. Соңында 7000 тұтқын қаза тапты. Қала 1944 жылы Югославия партизандары тарапынан азат етілді. Соғыстан кейін ол Сербия Халық Республикасының құрамына кірді, социалистік Югославияның бір бөлігі болды. Одан бері ол жоғарыда аталған «Зорка» химия зауытының және халық санының өсуімен қатар заманауи өнеркәсіптік қалаға айналды. 1970 жылдары алғашқы заманауи спорт сарайы салынды. Қала шетіндегі Бенска-Бара батпағы кептіріліп, тұрғын үйлер салынды, ал Сава өзенінің үстінен жаңа көпір салынды. 2010 жылға қарай қала мен оның айналасындағы елді мекендердің халқы 75 000 адамға жетті.

Демография

2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Шабац қаласының халқы 115 884 адамды құрайды.

Теміржол

Шабац теміржол стансасына Сербия теміржолдарының Румадағы Хорватиядан Белградқа дейінгі басты теміржолға қосылатын тармақ желісі қызмет көрсетеді. Бұрынғы желі стансадан Сербияны Босния және Герцеговинамен байланыстыратын бағытқа дейін созылған. Осы желіге Богатичпен (Petlovača – Богатич) байланыстыратын тармақ жабық. Теміржол Зорка зауыты үшін тауарлар мен шикізаттарды, сондай-ақ Румаға жолаушыларды тасымалдауға пайдаланылады.

Шабацтағы үкіметтік емес ұйымдар

Бейресми деректерге сәйкес, Шабац қаласында 300-ден астам мемлекеттік емес ұйым тіркелген, олардың қызметтері әртүрлі және негізгі мақсаттары да сан алуан. Дәстүрлі түрде ең белсенділері – гуманитарлық көмек көрсету, мүгедектердің құқықтарын қорғау, этникалық азшылықтардың құқықтарын қорғау, осал әлеуметтік топтарды қорғау, экология және тағы да басқалары. Шабацта дәстүрлі түрде белсенді ұйымдармен қатар, өз құқықтарын қорғау мақсатында жастарды біріктіретін мемлекеттік емес ұйымдар да бар. Сербия Республикасының Жастар және спорт министрлігінің мәліметі бойынша, жастар (жас адамдар) әлеуметтік санатына 15-тен 30 жасқа дейінгі адамдар жатады. Шабацтағы ең белсенді ұйымдардың кейбіреулері: «Жастар шатыры» (Omladinski Kišobran), «Каритас Шабац», «Рома үшін Рома», «Шабацтың адам жүрегі» (Humano srce Šapca), «Light» ҚБ, «Ecos» ҚБ.

Шабақтың гербі мен гербті байрағы

Шабац қаласының елтаңбасының үш түрі бар: Негізгі, Орташа және Ірі.