Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шабац (Шабац) – Сербияның батысындағы Мачва округінің әкімшілік орталығы. Шабац – құнарлы Мачва аймағының дәстүрлі орталығы және Сава өзенінің оң жағасында орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 51 163 адамды құрайды, ал әкімшілік аймағында 105 432 адам тұрады.
Šabac (, ) is a city and the administrative centre of the Mačva District in western Serbia. The traditional centre of the fertile Mačva region, Šabac is located on the right banks of the river Sava. According to the 2011 census, the city proper has population of 51,163, while its administrative area comprises 105,432 inhabitants.
Атауы
Шабац атауы алғаш рет 1454 жылғы Рагуса құжаттарында кездеседі. Қала атауының шығу тегі белгісіз; атауы қаланың басты өзені – Саваның атынан туындаған болуы мүмкін. Қала тарихта әртүрлі атаулармен белгілі болған: орта ғасырлық серб тілінде Заслон, венгр тілінде Сабач, түрік тілінде Бёгюрделен, ал неміс тілінде Шабац.
The name Šabac was first mentioned in Ragusan documents dating to 1454. The origin of the city's name is uncertain; it is possible its name comes from the name of the city's main river, the Sava. The city is known by a variety of different names: Zaslon in medieval Serbian, Szabács in Hungarian, Böğürdelen in Turkish, and Schabatz in German.
Тарих
Археологиялық деректер бұл аймақта неолиттен бастап тұрақты қоныстар болғанын көрсетеді. Орта ғасырларда қазіргі Шабац орнында Заслон атты славян елді мекені болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс жақын жердегі Цер тауындағы шайқас үшін де есте қалады, онда генерал Степа Степанович басқарған серб әскері 1914 жылдың тамызында Австро-Мажарстанға қарсы алғашқы жеңіске жетті – бұл соғыстағы одақтастардың алғашқы жеңісі болды. Соғыстан кейін Шабац француз соғыс орденімен (1920), чехословакиялық соғыс орденімен (1925) және Қарагеоргий жұлдызымен қылышпен (1934) марапатталды. 1918 жылы қала жаңа құрылған Сербтер, хорваттар және словендер Корольдығының (кейін Югославия деп аталды) құрамына кірді. 1918-1922 жылдары ол Подринье округінің әкімшілік орталығы, 1922-1929 жылдары Подринье облысының әкімшілік орталығы болды, ал 1929-1941 жылдары Дрина Бановинаның бөлігі болды. Югославия кезеңіндегі қала тарихының маңызды кезеңі – 1938 жылы «Зорка» химия зауытының ашылуы. Қаланың жаңаруы Екінші дүниежүзілік соғыс және неміс әскерлерінің басып алуымен (1941-1944 жылдары) тоқтап қалды. Югославияны Оккупациялық әскерлер басып алған кезде Шабац Сербиядағы әскери әкімшілік басқарған аймақтың бір бөлігі болды. Ондағы 1200 еврей тұрғыны тұтқындалып, тағдырлы Кладвоға жіберілді. Сербиядағы көтеріліс кезінде Югославия Отандық армиясының біріккен көтерілісші күштері, Югославия Коммунистік партиясының күштері және Печанац четниктері Шабацтағы неміс гарнизонына шабуыл жасады, бұл шабуыл Шабац шайқасы ретінде белгілі болды, бірақ қаланы басып алуға қол жеткізе алмады. Неміс және хорват усташаларының жазалау шаралары салдарынан 1130 азамат өлтірілді, 21 500 адам тұтқындалды және Мачвадағы елді мекендердің көп бөлігі толығымен өртеліп жанып кетті. Соңында 7000 тұтқын қаза тапты. Қала 1944 жылы Югославия партизандары тарапынан азат етілді. Соғыстан кейін ол Сербия Халық Республикасының құрамына кірді, социалистік Югославияның бір бөлігі болды. Одан бері ол жоғарыда аталған «Зорка» химия зауытының және халық санының өсуімен қатар заманауи өнеркәсіптік қалаға айналды. 1970 жылдары алғашқы заманауи спорт сарайы салынды. Қала шетіндегі Бенска-Бара батпағы кептіріліп, тұрғын үйлер салынды, ал Сава өзенінің үстінен жаңа көпір салынды. 2010 жылға қарай қала мен оның айналасындағы елді мекендердің халқы 75 000 адамға жетті.
Archaeological evidence attests to more permanent settlement in the area from the Neolithic. In the Middle Ages, a Slavic settlement named Zaslon existed at the current location of Šabac. World War I is also remembered for the battle on nearby Cer mountain where the Serbian army under general Stepa Stepanović won an early victory against Austria Hungary in August 1914, the first Allied victory in the war. After the war, Šabac was decorated with the French War Cross with Palm (1920), the Czechoslovak War Cross (1925), and the Order of the Karađorđe's Star with Swords (1934). In 1918, the town became a part of the newly formed Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later renamed to Yugoslavia). From 1918 to 1922, it was the administrative seat of Podrinje District, from 1922 to 1929 the administrative seat of Podrinje Oblast, and from 1929 to 1941 it was a part of the Drina Banovina. An early milestone in the Yugoslav era of the town's history was the opening of the Zorka chemical plant in 1938. The city's renewal was interrupted by World War II and occupation by German troops (from 1941 to 1944). During the Axis occupation of Yugoslavia, Šabac was part of the area governed by the Military Administration in Serbia. Its population of 1,200 Jews were arrested and ended in the ill fated Kladovo transport. During the Uprising in Serbia the united rebel forces of the Yugoslav Army in the Fatherland, forces of the Communist Party of Yugoslavia and Pećanac Chetniks attacked German garrison in Šabac in an event known as Attack on Šabac, but failed to capture the town. In the German and Croatian Ustaše retributions 1,130 civilians were executed, 21,500 imprisoned and most of the populated places in Mačva were completely burned down. Eventually, 7,000 inmates were killed. The city was liberated from occupation by the Yugoslav Partisans in 1944. After the war, it was included into People's Republic of Serbia within the new socialist Yugoslavia. Since then, it grew into a modern industrial city with the aforementioned Zorka chemical plant and an expanded population. The 1970s saw the construction of the first modern sports hall. The swamp at the city's outskirts, Benska Bara, was drained and turned into a residential neighborhood, and a new bridge was built over the Sava river. By 2010, the population of the city and its suburbs had risen to 75,000.
Демография
2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Шабац қаласының халқы 115 884 адамды құрайды.
According to the 2011 census results, the city of Šabac has a population of 115,884 inhabitants.
Теміржол
Шабац теміржол стансасына Сербия теміржолдарының Румадағы Хорватиядан Белградқа дейінгі басты теміржолға қосылатын тармақ желісі қызмет көрсетеді. Бұрынғы желі стансадан Сербияны Босния және Герцеговинамен байланыстыратын бағытқа дейін созылған. Осы желіге Богатичпен (Petlovača – Богатич) байланыстыратын тармақ жабық. Теміржол Зорка зауыты үшін тауарлар мен шикізаттарды, сондай-ақ Румаға жолаушыларды тасымалдауға пайдаланылады.
Šabac railway station is served by a Serbian Railways' branch line connecting to the main Croatia to Belgrade railway at Ruma. A former line continued from the station to connect Serbia with Bosnia and Herzegovina. A branch which connected this line with Bogatić (Petlovača Bogatić) is locked out. The railway is used for the transport of goods and raw materials for the Zorka factory and passenger transport to Ruma.
Шабацтағы үкіметтік емес ұйымдар
Бейресми деректерге сәйкес, Шабац қаласында 300-ден астам мемлекеттік емес ұйым тіркелген, олардың қызметтері әртүрлі және негізгі мақсаттары да сан алуан. Дәстүрлі түрде ең белсенділері – гуманитарлық көмек көрсету, мүгедектердің құқықтарын қорғау, этникалық азшылықтардың құқықтарын қорғау, осал әлеуметтік топтарды қорғау, экология және тағы да басқалары. Шабацта дәстүрлі түрде белсенді ұйымдармен қатар, өз құқықтарын қорғау мақсатында жастарды біріктіретін мемлекеттік емес ұйымдар да бар. Сербия Республикасының Жастар және спорт министрлігінің мәліметі бойынша, жастар (жас адамдар) әлеуметтік санатына 15-тен 30 жасқа дейінгі адамдар жатады. Шабацтағы ең белсенді ұйымдардың кейбіреулері: «Жастар шатыры» (Omladinski Kišobran), «Каритас Шабац», «Рома үшін Рома», «Шабацтың адам жүрегі» (Humano srce Šapca), «Light» ҚБ, «Ecos» ҚБ.
According to unofficial data, in the city of Šabac, there are over 300 registered non government organizations, with wide variety of activities and different primary goals. Traditionally, the most active are those organizations whose primary goals are humanitarian, protection of the rights of persons with disabilities, protection of the rights of ethnic minorities, protection of the vulnerable social categories, ecology, etc. Beside traditionally active organizations in Šabac, there are non government organizations which unites young people in purpose of protecting their own rights. Under the social category of youth (young people) are those who are not older than 30, and not younger than 15 years, according to Ministry (Department) of youth and sports, of the Republic of Serbia. Some of the most active organizations in Šabac are: Youth Umbrella (Omladinski Kišobran), Caritas Šabac, Roma for Roma, Human heart of Šabac (Humano srce Šapca), NGO Light, NGO Ecos.
Шабақтың гербі мен гербті байрағы
Шабац қаласының елтаңбасының үш түрі бар: Негізгі, Орташа және Ірі.
There are three versions of the coat of arms of Šabac: the Primary, Middle, and Large.