Кіріспе

Zemun (Земун) – Сербияның Белград қаласындағы муниципалитет. Земун 1934 жылы Белградқа қосылған жеке қала болды. Ол Дунай өзенінің оң жағалауында, Белградтың орталық бөлігінен жоғары орналасқан. Жаңа Белградтың 20 ғасырдың соңындағы дамуы Белградтың үздіксіз қалалық аймағын кеңейтіп, оны Земунмен біріктірді. Қала 12 ғасырда Венгрия Корольдігі тарапынан басып алынды, ал 15 ғасырда серб деспоты Джурадж Бранковичке жеке меншік ретінде берілді. 1459 жылы Сербия деспоты Осман империясының құлауынан кейін Земун маңызды әскери бекініске айналды. Сава және Дунай өзендерінің қосылған жеріне жақын орналасқан стратегиялық жағдайы оны Габсбург және Осман империялары арасындағы үздіксіз шекара соғыстарының ортасына қойды. 1739 жылғы Белград шартымен қала соңында Габсбургтердің иелігіне өтті, 1746 жылы аймақта Әскери шекара ұйымдастырылды, ал 1749 жылы Земун қаласына әскери коммуна құқықтары берілді. 1777 жылы Земунда 6800 тұрғын болды, олардың жартысы этникалық сербтер, ал халықтың қалған жартысы немістер, венгрлер және еврейлерден тұрды. 1881 жылы Әскери шекара жойылғаннан кейін Земун және Шремнің шығыс бөлігінің қалған бөлігі Австрия-Мажарстанның құрамындағы Хорватия Славония Корольдігінің Сырмия округіне қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Австрия-Мажарстан жеңілгеннен кейін Земун 1918 жылдың 5 қарашасында Сербияның бақылауына қайта оралды және Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (кейін Югославия Корольдігі) құрамына кірді. 2022 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Земун муниципалитетінің халқы 177 908 адамды құрайды. Земуннан басқа, муниципалитетке Батайница, Угриновци, Земун Поле және Нова Галеника қалаларының солтүстік-батыс бөліктері де кіреді.

Атауы

Ежелгі заманда кельт және римдіктердің қонысы Таурунум деп белгілі болған. Франктардың крест жорықтары туралы жазған жылнамаларында ол 9 ғасырдағы топоним ретінде Малевила деп аталады. Осы кезеңде алғаш рет славян тілінде Землен деген ат тіркелді. Бұл атау "жер" деген сөзден шыққан деп саналады, яғни топырақ, және қаланың барлық келесі аттарының негізі болды: қазіргі серб Земун (кириллицада) немесе Земун (латын әрпімен), Замунт (румын тілінде), венгр Zimony және неміс Semlin. Semlin Австрия неміс халық әнінде, «Принц Евгений, дер Эдле Риттер» әнінде, 1717 жылы Осман империясынан қаланы азат еткен Белградты қоршауға дейін Принц Евгений армиясының лагерь құрған жері ретінде еске алынады.

Тарих

Земун аймағы неолит дәуірінен бері қоныстанған. Қала ішінде Баден мәдениетіне тән қабірлер мен табақтар, антропоморфтық құмыралар сияқты керамикалық бұйымдар табылды. Жақын маңдағы Асфальтная базасында Босут мәдениетінің қабірлері анықталды. Таурунум аймағындағы алғашқы келттік қоныстар б.з.д. 3 ғасырына жатады, осы кезде скордискілер Дунайдың бойындағы фракиялық және дактардың бірнеше аймақтарын басып алды. Скордискілер Таурунум мен Сава арғы жағындағы Сингидунумды (қазіргі Белградтың ізашары) құрды. Римдіктер б.з.д. 1 ғасырында келді, ал 15 жылы Таурунум Паннония провинциясының бір бөлігіне айналды. Қала бекініске ие болды және Сингидунум (Белград) Паннония (Рим) флотының порты ретінде пайдаланылды. Рим ақыны Публий Овидий Насоның (Овидий) қаламы Таурунумда табылған деседі. Ұлы көші-қондардан кейін аймақ Византия империясы, гепидтер патшалығы және Болгария империясы сияқты түрлі халықтар мен мемлекеттердің билігінде болды. Қала 12 ғасырда Венгрия Корольдігі тарапынан басып алынды, ал 15 ғасырда серб деспоты Джурадж Бранковичке жеке меншік ретінде берілді. 1459 жылы жақын маңдағы Сербия деспоты Осман империясының құлауынан кейін Земун маңызды әскери бекініске айналды. 1521 жылы 500 шейкаши (өзен флотилиясының әскерлері), хорват Марко Скоблич басшылығымен, Венгрия Корольдігінің әскерлері мен сербтер Сүлеймен Шайқаспанның басқыншылық жасаған Осман әскеріне қарсы күресті. Қатты қарсылыққа қарамастан, 12 шілдеде Земун, көп ұзамай Белград та құлдырады. 1541 жылы Земун Будин пашалығының Сырмия санджағына қосылды. 1717 жылы Земун мен оңтүстік-шығыс Сырмия Османдықтардың Петервардейн шайқасындағы (1716 жылғы 5 тамыз) жеңілісінен кейін Австрия Габсбургтері тарапынан басып алынды және Пожаревац (немісше: Пассаровиц) шарты бойынша Шёнборн отбасының меншігіне өтті. 1736 жылы Земунде шаруалар көтерілісі болды. Сава және Дунайдың қосылған жеріне жақын орналасқан стратегиялық орны оны Габсбургтер мен Осман империясы арасындағы шекаралық соғыстардың орталығына қойды. 1739 жылғы Белград шартымен шекара бекітілді, 1746 жылы аймақта әскери шекара ұйымдастырылды, ал 1749 жылы Земун қаласына әскери коммуна құқықтары берілді. 1754 жылы Земун халқы 1900 шығыс православиелік, 600 католик, 76 еврей және 100-ге жуық ромадан тұрды. 1777 жылы Земун халқы 1130 үйді құрады, олардың жартысы этникалық сербтер, ал қалған жартысы католиктер, еврейлер, армяндар және мұсылмандардан тұрды. Католик халқының арасындағы ең ірі этникалық топ немістер болды. Осы кезеңнен бастап Земунда немістер мен венгрлердің қоныстануы арта бастады. Османдық кезеңде Земун хандары, мешіттері және түрік халқының көптігімен, Шығыс стиліндегі шағын қала болды, ал Австрияның бір бөлігі болғаннан кейін қала маңызды жолдар торабы және шекаралық қала ретінде дамыды, бұл сауданы жандандырды. Қала Дунайда порты бар және балық аулаудың маңызды орталығы болды. 1793 жылы ауыр белуга балығы ұсталғаны тіркелген. 1816 жылы қала жаңа қалалық аудандар Франценшталь және Горня Варош құрылғанда немістер мен сербтердің жаппай қоныстануымен кеңейтілді. 19 ғасырда Земун халқы 7089 адамды және 1310 үйді құрады. Земун 1813 жылы Караджорджеге пана бергендігімен, сондай-ақ Осман билігіне түскен жақын маңдағы Белградтан және Караджордже Сербиясының қалған бөлігінен келген көптеген адамдарға баспана бергендігімен Сербия тарихында маңызды орын алды. 1848-1849 жылдардағы революция кезінде Земун Сербияның автономиялық аймағы Сербия Воеводинасының де-факто астаналарының бірі болды, бірақ 1849 жылы ол Әскери шекараның басқаруына қайтарылды. 1881 жылы Әскери шекара жойылғаннан кейін Земун және шығыс Шремнің қалған бөлігі Австрия-Мажарстанның бөлігі болған Хорватия Славония Корольдігінің Сырмия округіне қосылды. 1883 жылы батысқа байланыстыратын алғашқы теміржол желісі салынды, ал көп ұзамай 1884 жылы Сава өзенінен өтетін алғашқы теміржол көпірі салынды. Земун бекінісі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австро-Венгрия армиясы Сербия астанасы Белградты бомбалағанда атылған алғашқы оқтардың орны болды. Сербия инженерлері Сава өзенінің үстіндегі Ескі теміржол көпірін қиратып, төмендегі австро-венгриялық әскери-теңіз патрульдік қайығына зиян келтірді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Сербия науқаны кезінде Земун Корольдік Сербия армиясы тарапынан қысқа уақытқа басып алынды, ал қалада тұратын көптеген оңтүстік славяндар Сербияға қашып кетті. Оскар Потиорек басшылығымен Балқандағы Аустрия-Мажар армиясы қаланы тез қайта басып алды және күдікті әріптестерін асып тастады. Қала 1918 жылғы 5 қарашада серб бақылауына қайта келді. Қала Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігінің (кейін Югославия Корольдігі) құрамына кірді. Ұлы соғыс аралық кезең қалалық элитаның (Радикалдық партия, Демократиялық партия және Хорват шаруалар партиясы) және этникалық немістер тарапынан қолдау алған социалистік партиялар арасындағы саяси күреспен еректелді. 1934 жылы екі қалалық автобус желісі Земун мен Белградтың бөліктерін байланыстырды, ал осы мәселеге назар аударудың жалпы үрдісі Земунның өсіп келе жатқан серб халқы тарапынан қолдау тапты. 1927 жылы салынған Земун әуежайлары 1941 жылғы сәуірдегі Остік шабуылда маңызды геостратегиялық мақсат болды. Югославияның сол айдағы капитуляциясынан кейін Земун, Сырмияның қалған бөлігімен бірге Хорватия тәуелсіз мемлекетіне берілді. Қала 1944 жылы Остік күштерінен босатылды, содан бері ол Сербияның Орталық Сербия деп белгілі аймағының құрамында. Қала қазірде Әуе күштері бас штабының орналасқан жері, монументалды ғимарат, Земун, Белградтағы 12 Авиаторлар алаңында орналасқан.

География

Муниципалитеттың ауданы – 15 км², ал жер аумағы – 7 км². Қала Сербия аймағында орналасқан. Земунның қалалық бөлігі Белградтың ең солтүстік және ең батыс бөлігі болып табылады. Земун батысында Воеводина провинциясымен (Стара-Пазова және Печинци муниципалитеттері), оңтүстікте Сурчин муниципалитетімен, оңтүстік-шығыста Нови-Београдпен және Дунайдың арғы жағында Палилула және Стари-Град муниципалитеттерімен шектеседі. Қаланың орталық бөлігі – Доньи Град, Гардош, Цуковац және Горни Град аудандары. Оңтүстікке қарай Земун Нови-Београдпен бірігіп, тұтас қалалық аймақ құрайды (Тошин Бунар шағын ауданы). Батысқа қарай Алтина және Плави Хоризонти шағын аудандарына, солтүстік-батысқа Галеника, Земун Полье және одан әрі Батайницаға дейін созылады. Земун бастапқыда Дунайдың оң жағалауындағы Гардош, Цуковац және Кальвария төбелерінде дамыған, осы жерде Дунай кеңейе бастайды және Сава өзені құятын жерде Ұлы соғыс аралы пайда болады. Шындығында, бұл төбелер табиғи емес. Земун-лосс жазығы – ежелгі, қазір құрғаған Паннония теңізінің бұрынғы оңтүстік бөлігі. Қазіргі Земунның Доньи Грады Дунайдың су тасқынына жиі тап болып, су лосс арқылы каналдар жасаған. Содан кейін тұрғындар осы каналдардың бойында жолдар салып, төбелерді жазықтан алып тастаған. 1876 жылғы су тасқынынан кейін жергілікті билік Дунайдың жағалауында тас бөгет салуды бастады. 1889 жылы 1 шақырымдық бөгет аяқталды. Бүгінде Земун бірнеше төбелерге салынған, ал төбелер арасындағы жолдар қазіргі көшелерге айналған, бірақ төбелердің өзі адам қолымен жасалған. Солтүстік Дунай жағалауы көбінесе батпақты болғандықтан, елді мекендер өзеннен (Батайница) алшақ орналасқан, кішкентай төбелермен (шамамен) бөлінген. Земун қаласының өзі теңіз деңгейінен жоғары жағалауда салынған. Бұл Земун лосс жазығының нүктелері, ол Сырмия лосс жазығының жалғасы болып, оңтүстік-шығыста жарты ай пішіндес Бежанишка Коса лосс төбесіне дейін созылады. Сары лосс 40 метрге дейін қалыңдығы бар және өте құнарлы, шөпті жақсартылған, гумусты қара топыраққа бай. Дунайдағы Ұлы соғыс аралы мен Кіші соғыс аралы да Земун муниципалитетіне жатады. "Земун" лосс тіктемесі 2013 жылдың 29 қарашасында қалалық қорғауға алынды. Ол Дунайдың өте тік оң жағалауын құрайды және құрғақ жердегі лоссқа типикалық мысал. Мұнда төрт ерекше лосс горизонттары және төрт қазылған жер горизонттары бар. Горизонттар мұздықтардың жылы кезеңдерінде қалыптасқан. Лосс тіктемесінің жасы 500 000 жылға жетеді. Тік жартас биік, ашық және шөл, ал қорғалатын аумақты қамтиды. Оны алғаш рет 1920 жылы Владимир Ласкарев сипаттаған. Сол лосс жотасының тағы бір ашық бөлігі – Батайницадағы Капела жотасы да жеке табиғи ескерткіш ретінде қорғалған. Алайда Капела көнерек, шамамен 800 000 жыл бұрын пайда болған. 2018 жылдың қыркүйегінде Белград мэрі Зоран Радојичич Земун-Нови-Београд аймағында Дунайда бөгет салу жұмысы жақын арада басталатынын мәлімдеді. Бөгет су деңгейі жоғары болған кезде қаланы қорғауы керек. Мұндай жоба бұрын ешқашан талқыланбаған, оның қалай және қайда салынатыны, немесе оның орындалуы мүмкін бе, жоқ па, белгісіз болды. Біраз уақыттан кейін Радојичич бұл уақытша, жылжымалы су тасқынына қарсы қабырға туралы екенін түсіндірді. Қабырға биік және ұзын болады, Сава арқылы Бранко көпірінен және Нови-Београдтағы Ушче шағын ауданынан бастап, Земунның Гардош шағын ауданындағы Дунай жағалауындағы Радецки мейрамханасына дейін созылады. Төтенше жағдайда панельдер қолданыстағы құрылысқа орналастырылады. Құрылыс 2019 жылы басталып, 2020 жылы аяқталуы жоспарланған.

Жол

Сербияның бірнеше маңызды жолдары муниципалитет аумағынан өтеді. Белград-Загреб тас жолы, ескі (Батайницкий барабаны) және жаңа (автожол) Белград-Нови Сад жолы, болашақ Белград айналма жолының (Батайница-Бубань Поток) құрылысы басталып жатқан бөлігі (Батайница-Добановци), Белград-Нови Сад темір жолы және тағы да басқалары. 2014 жылға дейін Земунда, жазда материкті Ұлы Соғыс аралымен байланыстыратын маусымдық понтондық көпірден басқа, басқа көпірлер болған жоқ. Дунай өзеніндегі алғашқы көпір – Пупин көпірі 2014 жылы салынысымен аяқталды. 2016 жылдың наурыз айында Белград қаласының әкімі Синиша Мали Ескі Сава көпірін ауқымды түрде жөндеуді жариялады. Бірақ, 2017 жылдың мамырында жобалық құжаттар жарияланғаннан кейін, қала көпірді толығымен бұзып, орнына жаңасын салуды көздеп отырғаны анық болды. Азаматтар наразылық білдірді, ал сарапшылар биліктің келтірген себептерін қабылдамай, бұл тек қана қажетсіз жобаға ақшаның ысырап болуы екенін айтты. Мали ескі көпір бұзылмайтынын, оның орны ауыстырылатынын және азаматтар оның қайда орналасатынын шешетінін мәлімдеді, бірақ оны Ұлы Соғыс аралына тұрақты жаяу өткел ретінде Земунға көшіруді ұсынды. Сербияның Сәулет академиясының мүшесі Александр Миленкович «Ұлы Соғыс аралының үстіндегі бұлт» деген мақаласында бұл ұсынысқа қарсы шықты. Ол «әкімшіліктің синхронды түрде қабылданатын шешімдерін» ескере отырып, жауап беру жылдам болуы керек екенін айтты, себебі сырттай игі ниетті көрінетін идея, шындығында аралдағы қорғалатын жануарлар дүниесіне қатысты стратегиялық тұрғыдан қауіпті жоба болып табылады. Сондай-ақ, ол әкімшіліктің осы жағдайда да, бұрынғы барлық жағдайлардағыдай, көптеген теориялық және эмпирикалық ұсынымдарды ескермейтінін күдіктенеді.

Өзен

2014 жылы үкімет бұрынғы порт орналасқан жерді болашақта жаңадан өркендейтін порт аймағы деп белгіледі. 2018 жылдың сәуір айында туристік кемелер мен лайнерлер үшін ескі Земун порты болған жердегі Ескі Порт Басқармасының (Стара Капетаниа) жанында салынған маңдайшада құрылыс салынатыны жарияланды. Ол ұзындығы және ені бар кемелерді қабылдауға арналған. Бұл Сава өзеніндегі Савамаладағыдан кейін Белградтағы екінші халықаралық туристік маңдайша. Құрылыс 2019 жылдың маусым айында басталды, соның салдарынан бұрынғы жағалаудың плиталары және бірнеше су астындағы кемелер табылған. Маңдайша құрылысы 2020 жылдың 6 маусымында аяқталды.

Теміржол

Белградтың негізгі теміржол вокзалынан жаңа, Прокоп вокзалына пойздарды біртіндеп көшіру 2016 жылдың басында басталды. 2017 жылдың желтоқсанында екі ұлттық поездден басқа барлығы "Белград орталығы" станциясына көшірілді. Көшіру аясында Земунда жаңа, орталық Белград жүк вокзалы жоспарлануда. Бірақ, мәселелер бірден туындады. Прокоп әлі де аяқталмаған, станция ғимараты жоқ, сондай-ақ қаланың қалған бөліктерімен тиісті кіру жолы мен қоғамдық көлік байланысы да жоқ. Бұған қоса, автопойыздардан вагондарды тиеу-түсіруге арналған жабдықтар да жоқ, және мұндай жабдықтар Zemun жүк станциясының құрамына енуі тиіс еді. Дегенмен, 2018 жылдың қаңтарында теміржол қозғалысын толықтай көшіруге қажетті жобалардың ешқайсысы аяқталмаған бола тұра, 1 шілдеде 2018 жылы негізгі вокзал толығымен жабылатыны жарияланды. Прокоп толыққанды емес, Земундағы жоспарланған негізгі жүк станциясы жаңғыртудан өтпеді, ал Белград теміржол айналма жолына қатысты жоба мүлде жоқ. Бірқатар уақытша шешімдер қабылдануға тиіс. Олардың бірі – тоқырап, тозуға ұшыраған Топчидер станциясы, ол Земун станциясы пайдалануға берілгенге дейін қайта жаңғыртылып, автопойыздарға бейімделеді. Земундағы жүк станциясы Жемен және Жемен Полье станциялары арасында, қолданыстағы жолдар мен ғимараттарды жаңғырту аймағында орналасады. Жаңа жолдар мен қосымша ғимараттарды салу жолға түседі. Мерзім де 2 жыл, бірақ жұмыстар 2018 жылдың соңында басталады. Бұл Белградтың жоспарланған теміржол түйіні ең жақсы жағдайда 2021 жылға дейін аяқталмайды дегенді білдіреді. Алайда, 2017 жылдың желтоқсанында көлік министрі Зорана Михайлович өзгеше мерзімдерді атады. Оның сөзіне сүйенсек, "Земун" станциясы 2018 жылдың соңына дейін салынып бітуі керек, бірақ 2018 жылдың қаңтарына дейін ешқандай жұмыс басталған жоқ.

Сәулет, мәдениет және білім беру

Ақ аю тавернасы – Цуковац ауданындағы бұрынғы кафана. 1658 жылы тұңғыш рет айтылған, ол қазіргі Белград қаласының ішіндегі ең көне құрылыс, Белград бекінісін есептемегенде. Дегенмен, Земун ғасырлар бойы Белградтан толық дерлік тәуелсіз дамыды, ал тарихтың көп бөлігінде екі қала екі түрлі мемлекетке қарасты. Земун 1929 жылғы 4 қазанда Белградпен бірдей әкімшілік бірліктің құрамына енді, 1934 жылы Белградқа қарасты жеке қала мәртебесін жоғалтты және 1950 жылдардан бастап ғана Белградпен біріккен құрылыс аймағына айналды. Сондықтан, Белградтың орталық ауданы Дорочолдағы 10 Cara Dušana көшесіндегі үй әдетте Белградтағы ең көне үй деп есептеледі, ал Ақ аю тавернасы Земундағы ең көне үй деп саналады. Земундағы алғашқы кәсіби театр 1969 жылғы 22 қазанда, сол кезде Маршала Тито аталған Бас көшеде, Белградтағы Ұлттық театрдың бөлімшесі ретінде құрылды. Madlenianum опера және театры 1997 жылы Еуропаның осы бөлігіндегі алғашқы жеке опера ретінде ашылды. Madlenianum-ның негізін қалаушысы және демеушісі – Madlena Zepter. Madlenianum жаңа музыкалық сахналық театрдың үлгісі ретінде ұйымдастырылды, оның тұрақты труппасы жоқ, бірақ тұрақты ұйымдық және әкімшілік аппараты мен техникалық командасы бар. Белград университетінің ауыл шаруашылығы факультеті, сондай-ақ көптеген маңызды жоғары оқу орындары (ішкі істер, экономика, техника және машиналар, медицина, Земун гимназиясы) мен институттар (Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы институты, Кен институты, әлемдік атаққа ие Zemun Polje жүгері институты, Мал шаруашылығы институты, Ауыл шаруашылығында атом энергиясын қолдану институты, Физика институты) Земунда орналасқан. Земунда Отандық мұражай бар. Белградтың екі ірі клиникалық ауруханасы – KBC Zemun және KBC Bežanijska Kosa Земунда орналасқан, сондай-ақ Белградтағы ең ірі зейнеткерлер үйі – Bežanijska Kosa да осында. Діни нысандарға Гардош қорымындағы шіркеу, Хариш капелласы, Әйіп Николаи, Әйіп Архангел Гавриил және екі Рим-католик шіркеуі жатады. Земун көптеген алаңдарымен танымал, бірақ олардың көпшілігі шағын: Magistratski, Senjski, Veliki, Branka Radičevića, Karađorđev, Masarikov және т.б. Олардың бірінде Земун ашық жасыл базары орналасқан. Дунай өзенінің жағалауы шақырымдап созылған Zemunski Kej серуендеу жолына айналған, оның бойында баржа-кафелер, ойын-сауық паркі және бұрынғы Белградтағы ең үлкен қонақ үй – Hotel Jugoslavija сияқты әртүрлі ойын-сауық орындары бар. XII ғасырда Венгрия Корольдігі мен Византия империясы арасындағы шайқастар кезінде болған ескі қаланың қалдықтары Zemunski Grad (Земун қаласы) деп белгілі. Алайда, қазір көрінетін қираған ғимараттар 1521 жылғы Османлы шабуылы кезіндегі ортағасырлық бекіністің (бұрыштық мұнаралар мен қорғаныс қабырғасының бөліктері) қалдықтары. Кула Сибинянин Янка (Янос Хуняди мұнарасы) немесе Мыңжылдық мұнарасы 1896 жылғы 20 тамызда Паннония жазығындағы венгрлердің қоныстануының мың жылдығын мерекелеу үшін салынды және ресми түрде ашылды. Мұнара әртүрлі стильдердің үйлесімінен тұрғызылған, көбінесе римдік элементтердің ықпалымен. Табиғи қарау орны болғандықтан, Земун өрт сөндірушілері оны ондаған жылдар бойы пайдаланды. Бүгінде мұнара Янос Хуняди есімімен танымал, ол шындығында мұнара салынғанға төрт жарым ғасыр бұрын осы бекіністе қайтыс болған. Жалпы алғанда, Гардош бүгінде Земунның ең танымал символы болып табылады. Көршілік көбінесе ескі келбетін сақтап қалған, тар, көбінесе қаланған көшелер заманауи көліктерге жарамсыз, ал жеке тұрғын үйлер сақталған. Земунда бес ресми саябақ бар, бірақ жалпы жасыл аймақтар одан да көп. Ең үлкені және ескісі – қалалық саябақ (Gradski park, 1886 жылы ашылды). Сондай-ақ Kej Oslobođenja саябағы (жағалауда, 2007 жылдың қарашасында жаңартылды), Kalvarija, Jelovac және Армия саябағы бар. Үш автожол бойында бес ресми орман бар (Автожол орман, Белград-Загреб автожолы орман және Nacional Forest), Бежанишка Коса орман, сондай-ақ Ұлы және Кіші соғыс аралдары.

Спорт

Земундағы ең танымал футбол клубы – қазір Сербияның бірінші лигасынде, сербиялық футбол лигасы жүйесінің екінші деңгейінде ойнайтын "ФК Земун" және қазір Сербия лигасының Белград тобында ойнайтын "Телеоптик Земун". "Телеоптик" қазіргі уақытта "Партизан" (Белград) клубының жастар командасы болып есептеледі, көптеген жас ойыншылар негізгі құрамға өтуге дейін тәжірибе алу үшін онда ойнайды. Муниципалитетте "ФК Земун" стадионы сияқты бірнеше кішкентай стадиондар бар. Белградтың ірі спорт залдарының бірі – Бошко Палковлевич Пинки атындағы "Пинки" залы да Земунда орналасқан.