Кіріспе

Ниш (серб. Ниш, /n//iː//ʃ/; басқа тілдердегі атаулары) – Сербияның үшінші ірі қаласы және Нишава округінің әкімшілік орталығы. Ол Сербияның оңтүстік бөлігінде орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 182 797 адамды құрайды, ал Ниш қаласының әкімшілік аймағында 260 237 адам тұрады. Император Клавдий Готик готтарды Найсс шайқасында (қазіргі Ниш) қатты жеңді. Кейіннен Византия империясы тарихында маңызды рөл атқарған қала, «Император қаласы» деген лақап атын алды. Шамамен 400 жылдық Осман билігінен кейін, қала 1878 жылы азат етіліп, Сербия княздығының құрамына кірді, бірақ бұл көп қан төгілгенімен болды – оның іздерін қаланың барлық жерінде кездестіруге болады. Бүгінде Ниш Сербияның маңызды экономикалық орталықтарының бірі, әсіресе электроника, машина жасау, тоқыма және темекі өнеркәсібі салаларында. Ұлы Константин әуежайы – Ништің халықаралық әуежайы. Қала сонымен қатар Ниш университетінің, Ниш епархиясының және Сербия армиясы бас қолбасшылығының орналасқан жері. 2013 жылы қала Константиннің Милан жарлығына 1700 жыл толуына арналған салтанатты шараларды қабылдады.

Атауы

Ниш көне серб және көне болгар тілдерінде Нишь немесе Ньшь (Nyšь) деп аталды. Наиссус – қаланың ежелгі атауы. Найсс өзі, қала арқылы ағатын Нишава өзенінің кельт аты – *Nāvia ("салалы аңғар") сөзінен туындаған *Nāviskos ескі сөзінің туындысы болуы мүмкін. Тарихи дереккөздерде қала Naissus, Ναϊσσός, Naessus, urbs Naisitana, Нишь, Ньшь, Nisso және Nix деп еске алынады. Ниш атауының шығуы протоалбан тілінің славян тілдері пайда болғанға дейінгі аймақта қолданылғанын көрсетеді. Исмаджлидің (2015) пікірінше, бұл жерге қоныстанудың қашан болғаны әлі даулы мәселе, себебі протоалбандар бұл аймаққа ежелгі дәуірде салыстырмалы түрде кеш көшіп келген болуы мүмкін, бұл протоалбан қонысының шығысқа қарай кеңеюіне байланысты болуы мүмкін. Аймақтағы ежелгі дәуірде белгілі басқа топонимдер албан тілінің дамуын болжай алмайды. Дегенмен, Ниш < Наисс атауының дамуы Балқандағы кейінгі дәуірдегі өңірлік өзгерістердің нәтижесі болуы мүмкін, ол албан тілімен тығыз байланысты болғанымен (яғни, бірдей дыбысталу жүйесіне ие болғанымен), одан толыққанды түрде сәйкес келмейді. Александр Лома сияқты серб тіл білімі маманы бұл жер атауын "таза славяндық даму" деп түсіндіруге тырысқан, бірақ австриялық тіл білімі маманы Жоахим Матцингер, Naiss > Niš атауының албан тілі арқылы берілгенін жақтады, сондай-ақ "тарихи оңтүстік славян тілдерімен пікір алмасу өте қажет" деп мәлімдеді.

Ерте тарих

Қазіргі Ниш қаласының орнында алғашқы қонысты біздің заманымыздан бұрынғы III ғасырдың соңында кельттер құрған болуы мүмкін. Дегенмен, Ништің римдік кезеңге дейінгі тарихын қайта құруға қолданылатын археологиялық деректер өте аз. Рим дәуірінде Найсс қаласы ірі қалалық орталыққа айналды. Қала, римдік кезеңге дейінгі қатынастарда *refugia* және *vici* деп аталып, стратегиялық орнының арқасында (трактар оңтүстікке қарай орналасқан) маңызға ие болды. 169 жылы Найсс муниципалитет ретінде бекітілді және Диоклетианнан бастап Дардания провинциясының құрамына кірді. Бұл қала Константиний әулеті үшін зор маңызға ие болды. Константин Ұлы осы қалада дүниеге келді және оны орташа өлшемді елді мекеннен көптеген қоғамдық ғимараттары бар үлкен қалаға айналдырды. Константиний кезеңінде қала өте гүлденді. Константиннің қоладан жасалған бюсті қаланы әсемдеді. Ол оның уақытша резиденциясы болды және Теодосиан кодексінде сақталған көптеген заңдар осы қалада жарияланды. Константиний туралы деректерде Найсс – узурпатор Ветранионың, көтерілісші әскерлерге жасаған күшті сөйлегеннен кейін Констанций II-ге бас иген қала ретінде көрсетілген. Константиний әулетінің соңғы императоры Юлиан, қару-жарақ зауыттары бар Найсс қаласын азаматтық соғыстағы өзінің базасы ретінде пайдаланды және жорығына иллириялықтар мен басқаларын сарбаз ретінде тартты. 364 жылы императорлар Валентиан мен Валент императорлық резиденциясы Медианода кездесіп, Рим империясын екіге бөлісті, оны бірлесіп билейтін императорлар ретінде басқаруға келісті. 441 жылы гунндар қаланы қоршап алды, 448 жылы қиратылды, ал 480 жылы жартылай қалпына келтірілген қала варварлар тарапынан талқандалды. Византия императоры Юстиниан I қаланы қайта жарақтандырды, бірақ оны аварлар тағы да жойды. Византияға қарсы жорықта славяндар Ништі басып алып, 540 жылы осында қоныстанды.

Орта ғасырлар

805 жылы қала мен оның айналасын болгар императоры Крум жаулап алды. 11 ғасырда Византия Найсс қаласын және оның төңірегіндегі аймақты қайта бақылауға алды. Венгрия патшасы Сүлеймен мен ханзада Геза Ұлы Морава өзенінің аңғарымен Нишке дейін жорық жасады. 1072 жылы венгрлер византиялық қаланы ешқандай қарсылықсыз басып алды. Халық крест жорығы кезінде, 1096 жылдың 3 шілдесінде Петр Эрмит Найсста византиялық әскерлермен шайқасты. Мануил I қаланы бекітті, бірақ оның ізбасары Андроник I тұсында оны Венгрия патшасы Бела III жаулап алды. Византияның билігі ақырында қайта орнатылды, бірақ 1185 жылы ол сербтердің бақылауына өтті. 1188 жылға қарай Ниш серб патшасы Стефан Неманьяның астанасы болды. 1189 жылдың 27 шілдесінде Неманья Ниште неміс императоры Фредерик Барбароссаны және оның 100 000 крестшісін күтіп алды. Ниш 1202 жылы Вуканның Сербия туралы сипаттамаларында айтылады, бұл оның ерекше мәртебесін көрсетеді. 1203 жылы Болгарияның Калояны Ништі өзіне қосты. Кейін Стефан Неманжич бұл аймақты қайтадан иеленді.

Осман дәуірі

1385 жылы Осман сұлтаны Мұрад I басып алған Сербия империясының құлдырауы Ништің тағдырын да шешті. 25 күндік қоршаудан кейін қала Осман әскерінің қолына түсті. 1443 жылы серб билігіне қайтарылды. Ниш 1448 жылы тағы да Осман билігіне түсіп, 241 жыл бойы сол күйінде қалды. Осман билігі кезінде Ниш империяның әскери және азаматтық әкімшілігінің орталығы болды. 1596 жылы Силезиялық саяхатшы Софиядан Нишке дейінгі жолдың мәйіттерге толы екенін, ал Ниш қақпаларының кедей болгар шаруаларының жаңадан кесілген баспен әшекейленгенін айтты. 1689 жылы Ниш Ұлы түрік соғысы кезінде австриялық әскер басып алды, бірақ 1690 жылы Османдықтар оны қайтарып алды. 1737 жылы Ништі австриялықтар қайта басып алды және қала төңірегіндегі бекіністерді қайта жаңартуға тырысты. Сол жылы Османдықтар қарсылықсыз қаланы қайта иеленді. Қазіргі бекініс Осман түріктерінің салғандығы, ол 18 ғасырдың басында (1719–1723) салынған. Бұл Орталық Балқандағы ең маңызды және жақсы сақталған ескерткіштердің бірі ретінде танымал. Бекініс бұрынғы бекіністер орнында салынған – ежелгі римдік, византиялық және кейінірек ортағасырлық қамалдар. 1809 жылы Бірінші серб көтерілісі кезінде серб революционерлері Чегар шайқасында Ништі азат етуге тырысты. Серб әскері жеңілгеннен кейін Ништің Осман қолбасшысы өлтірілген сербтердің басдарын ескерту үшін мұнараға орнатуға бұйрық берді. Бұл құрылыс – Бас сүйек мұнарасы деп белгілі болды. 1821 жылы Османдықтар Ниш епископы Милентияны және 200 серб патриотын Грек тәуелсіздік соғысын қолдаған Ниш аймағында көтеріліс ұйымдастырды деген айыппен тұтқындады. Сол жылдың 13 маусымында епископ Милентия және басқа серб көшбасшылары жұрт алдында дарға асылды. 19 ғасырда Ниш маңызды қала болды, бірақ 19 ғасырда оның халқының көп бөлігі болгарлар болды, және 1841 жылы Ниш көтерілісі басталды. Осман статистикасы бойынша, Танзимат кезеңінде Ниш санджағының халқы болгарлар деп есептелді, сондай-ақ 1837/1841 жылдары Жером Адольф Бланки және Ами Буе сияқты француз саяхатшылары да осы пікірді қолдады. Барлық авторлардың мәліметінше, 1840-72 жылдар аралығында болгарлар мен сербтер арасындағы шекара даусыз болды және Нистің солтүстігінен өтті, бірақ бір автор, Сиприен Роберт, қала халқының жартысы сербтерден тұратынын мәлімдеді. Сол кездегі серб картографтары (мысалы, 1828 жылы Димитрие Давидович және 1878 жылы Милан Савич) Оңтүстік Морава өзенін де осы шекара ретінде қабылдады және Ништі серб халқының шекарасынан тыс жерге орналастырды. 1862 жылы Сербия княздығында мұсылмандарды күштеп қоныс аудару салдарынан Белград пен Смедереводан бірнеше мұсылман отбасылары Нишке көшіп келді. Ништің қалалық халқы 17 107 христиан және 4 291 мұсылман еркектерден тұрды, жалпы саны 3500 серб үйі және 2000 мұсылман үйі болды. Ништің мұсылман халқының көп бөлігі түріктерден тұрды, олардың бір бөлігі албандықтар, ал қалғаны мұсылман албандар мен мұсылман ромалары болды. Бұрын бұл аймақ Константинопольдің Экуменикалық Патриархаты мен Сербияның Печ Патриархатының билігінде болды. 1876 жылы Константинополь конференциясында қала Болгарияға берілуге тиіс деп белгіленді. Ништі 1876-1878 жылдардағы серб-осман соғысы кезінде серб әскері басып алды. Ништі азат ету үшін болған шайқас 1877 жылдың 29 желтоқсанында басталды, ал серб әскері 1878 жылдың 11 қаңтарында Нишке кірді, содан кейін ол Сербияның бір бөлігіне айналды. Албандық ауданы өртеніп, қаланың мұсылман халқының көп бөлігі, олардың көпшілігі албандар болды, Осман империясының Косово вилайетіне қашуға мәжбүр болды, Приштинаға қоныс аударды, ал басқалары Скопьеге кетті. Соғысқа дейін болған шамамен 8500 мұсылманның арасында қалған мұсылмандардың саны 1168 болды, олардың көпшілігі мұсылман ромалары еді. Ништің демографиялық құрамы өзгерді, сондықтан 1878 жылға дейін қала халқының жартысын құраған сербтер 1884 жылы 80 пайызға жетті.

Тәуелсіз Сербия

Келесі жылдары қала қарқынды дамыды. Қалалық кітапхана 1879 жылы негізі қаланды, ал оның алғашқы қызметкері – танымал серб жазушысы Стеван Сремак, Ниш қаласында туған. Бірінші «Еуропа» қонақ үйі 1879 жылы салынды, ал алғашқы аудандық аурухана мен алғашқы банк 1881 жылы жұмыс істей бастады. 1878 жылы Ниш қаласында алғашқы гимназия, 1882 жылы педагогиялық колледж, ал 1894 жылы қыздар колледжі ашылды. 1884 жылы Нишке теміржол желісі, сондай-ақ қаланың теміржол станциясы салынды; 1884 жылғы 8 тамызда Белградтан алғашқы пойыз келді. 1885 жылы Ниш 1888 жылы Ниш пен София арасында теміржол салынатынша «Ориент экспресінің» соңғы станциясы болды. 1887 жылы Ниш қаласында «Синджелич» театры салынды.

Югославияның құрылуы мен ыдырауы кезінде

Соғыстан кейінгі алғашқы жылдары Ниш зардаптан қалпына келіп жатты. 1921 жылы Ниш облыстың орталығы болды, оны патша жарлығымен тағайындалған үлкен жупан басқарды. 1929 жылдан 1941 жылға дейін Ниш Югославия Корольдігінің Морава Бановинасының астанасы болды. Ниш қаласындағы трамвай жүйесі 1930 жылдың қараша айында жұмыс істей бастады. 1930 жылы ұлттық әуе компаниясы Aeroput Ништі Белград—Ниш—Скопье—Салоники бағытына тұрақты бағыт ретінде қосты. Екінші дүниежүзілік соғыста неміс оккупациясы кезінде Югославиядағы алғашқы нацистік «Червени Крст» концентрациялық лагері Ниште орналасты. Бұл лагерьден шамамен 30 000 адам өтті, олардың 10 000-нан астамы жақын жердегі Бубандж төбесінде атылды. 1942 жылдың 12 ақпанында 147 тұтқын жаппай қашуға белсенді. 1944 жылы қала одақтастар тарапынан ауыр бомбалауға ұшырады. 1943 жылдың қыркүйегінде немістер қалада итальяндық әскери тұтқындары үшін «Дулаг 413» транзиттік лагерін құрды. 1944 жылдың 14 қазанында ұзақ және қиын шайқастан кейін 7-ші неміс СС дивизиясы «Принц Евгений» жеңіліп, Ниш болгар әскері мен партизандар тарапынан азат етілді. Қала сонымен қатар 1944 жылдың 7 қарашасында АҚШ және Кеңес Одағының әуе күштері арасындағы ерекше және кездейсоқ достық отпен болған әуе шайқасының ортасы болды. 1948 жылдың 23 маусымында Ниште Нишава өзенінің су деңгейі бұрын-соңды болмаған 5,5 метрге көтеріліп, апатты су тасқыны болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1965 жылдың 15 маусымында Ниш университеті құрылды. 1999 жылы НАТОның Югославияны бомбалау кезінде Ниш 40 рет әуе шабуылына ұшырады. 1999 жылдың 7 мамырында қалаға НАТОның кассеталық бомбасы тиіп, 16 бейбіт тұрғын қаза болды.

География

Солтүстік, Батыс және Орталық Еуропадан және Белградтан Морава өзені аңғарына дейін созылатын жол Ниш қаласында екі басты бағытқа бөлінеді: бірі – Салоника мен Афинаға, екіншісі – София мен Стамбулға қарай. Ниш қаласы 43°19' солтүстік ендігінде және 21°54' шығыс бойында, Нишава аңғарында, Оңтүстік Моравамен қосылатын жерге жақын орналасқан. Қаланың бас алаңы, қаланың орталық бөлігі теңіз деңгейінен биік жатыр. Қала аумағындағы ең жоғары нүкте – Сува Планинадағы "Соколов камен" (Бүркіттің тасы), ал ең төменгі нүкте – Нишаваның құйылысына жақын Трупаледе. Қала бес муниципалитеттен тұрады. Ниска Баня және Ништің астында табиғи ыстық су көзі бар, бұл 65 шаршы километрға дейін жер бетінде таза және жаңаруға жарамды геотермальдық энергияның бірегей мүмкіндігін ұсынады. Кейбір мәліметтер бойынша, табиғи су қоймасы 500-ден 800 метр тереңдікте орналасқан, ал оның шамамен сыйымдылығы 400 миллион куб метр жылулық минералды суды құрайды.

Климат

Ништің ылғалды субтропиктік климаты бар, бірақ континенттік әсер де байқалады. Ниш ауданындағы орташа жылдық температура маусым айында ең жоғары болып, шамамен градусқа жетеді. Ең суық айы қаңтар, орташа температурасы градусқа дейін төмендейді. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері миллиметрді құрайды. Орташа барометрлік қысым 992.74 мм рт.ст. құрайды. Күннің 134-і жаңбырлы болады, ал қар жамылғысы 41 күнге созылады. Ниш қаласындағы орташа температура көтерілуде, соңғы 15 жылда 1991-2020 жылдар аралығымен салыстырғанда шамамен 1 °C жоғары. Қарлы күндер мен аязды күндердің саны азайып келеді, себебі қаңтар ғана орташа ең төменгі температурасы 0 °C-тан төмен болатын ай.

Компаниялар

Ниш – Сербияның ең маңызды өнеркәсіптік орталықтарының бірі, темекі, электроника, құрылыс, машина жасау, тоқыма, түсті металл, тамақ өңдеу және резеңке тауарлары салаларымен әйгілі. 20-ғасырдың екінші жартысында Ништің дамуына зор үлес қосқан өндіріс компанияларының қатарында: EI Niš (электроника өнеркәсібі), Ниш машина жасау өнеркәсібі, "Градевинар" (құрылыс компаниясы), Ниш темекі фабрикасы, "Nitex – Niš" (тоқыма өнеркәсібі), "Ниш сыра зауыты" (сусындар) және "Житопек" (нандарды пісіру). 1990-2000 жылдары банкротқа ұшыраған танымал компаниялар: "Vulkan" (резеңке тауарларын өндіруші), "NISSAL" (түсті металл өнеркәсібі). Белгілі темекі өндіруші "Niš Tobacco Factory" 2003 жылдың тамызында Филип Моррис компаниясына 518 миллион еуроға сатылды, ал Nitex – Benetton Group компаниясына. Соңғы жылдары Integrated Micro Electronics, Inc., Yura Corporation, Zumtobel Group, Johnson Electric және Shinwon компаниялары Ниш қаласында өндіріс орналастырды. Қазіргі уақытта қытайлық Xingyu автомобиль жүйелері зауытын салуда. Бұрынғы электроника және машина жасау кешендерінде көптеген шағын өндірушілер өз зауыттарын ашты. 2019 жылы ең жоғары операциялық табысқа ие болған компаниялар – Philip Morris International (190 000 000 евродан астам) және Johnson Electric (140 000 000 евродан астам).

Көлік

Ниш стратегиялық тұрғыдан солтүстіктегі Морава өзені аңғары мен оңтүстіктегі Вардар өзені аңғарының арасында, Грекия мен Орталық Еуропа арасындағы негізгі бағытта орналасқан. Ниш ауданында бұл маңызды көлік және байланыс жолы, София мен Стамбул бағытында шығысқа қарай ағатын Нишава өзені аңғарында қалыптасқан табиғи дәлізбен байланысады. Қала Ориент экспрессінің аялдамасы болған. Бірінші тас жолдар 1950 жылдары салынды, сол кезде Ниш астанасы Белградпен Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы алғашқы Бауырлас және Бірлік тас жолы арқылы байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, өзінің орналасқан жеріне байланысты қала аймақта үлкен маңызға ие болды. Оны пайдаланған алғашқылардың бірі – Рим империясы, ол маңызды Виа Милитарис жолын салды, бұл жол қаланы солтүстікте Сингидунуммен (қазіргі Белград) және оңтүстік-шығыста Константинопольмен (қазіргі Стамбул) байланыстырды. Қазіргі уақытта қала E75 тас жолы арқылы солтүстікте Белград пен Орталық Еуропамен, оңтүстікте Скопье, Салоники және Афинамен байланысты. E80 жолы Ништі Софиямен, Таяу Шығысқа қарай Стамбулмен, ал батысқа қарай Приштинамен, Черногориямен және Адриатика теңізімен байланыстырады. E771 жолы қаланы Румыниядағы Заечар, Кладovo және Дробета Турну Северинмен байланыстырады. Қала сонымен қатар Сербияны София мен Стамбулға байланыстыратын маңызды өңірлік теміржол торабы болып табылады. Ниш Константин Ұлы әуежайы Сербиядағы екінші маңызды әуежай. Ниш қаласына қызмет көрсеткен алғашқы әуежай 1910 жылы Донье Медюрово ауылының жанында құрылды. 1930 жылдары ұлттық Aeroput әуекомпаниясы осы әуежайды азаматтық қызметтер үшін пайдаланды. 1935 жылы Aeroput Белградты Скопьемен байланыстыратын бағытына Ниште аялдама қосты. Қазіргі уақытта қалалық қоғамдық көлік 13 автобус желісінен тұрады. Ниште 1930 жылдан 1958 жылға дейін трамвай жүйесі жұмыс істеді. Ниш автовокзалы – қаланың ең ірі және негізгі автовокзалы, ол жергілікті қалалық және халықаралық бағыттарға қалааралық көліктер ұсынады. Қаладағы ең ірі қалааралық автобус тасымалдаушысы – Ниш Экспрес, ол Сербияның, Черногорияның және Босния мен Герцеговинаның әртүрлі қалалары мен ауылдарына қатынайды.

Театр

Ниш – 1889 жылы "Синджелич" театры ретінде құрылған Ниш Ұлттық театрының орны.

Музыка

1981 жылдан бері Ниш қаласы Nišville International Jazz халықаралық джаз фестивалінің өтетін орны болып табылады, ол тамыздың ортасында басталып, 4 күнге созылады. Галия, Кербер және Эйот Ништен шыққан ең белгілі музыкалық топтар саналады. Ништен тағы да танымал музыкалық ұжымдардың қатарында Дальтони, Добри Исак, Лутаюћа Срца, Мама Рок, Хазари, Ноябрь, Тривалия және тағы да басқалар бар.

Туристік орындар

Чегар – 19 мамыр 1809 жылы Чегар шайқасы болған жер. Crveni Krst концентрациялық лагері – Еуропадағы сақталған нацистік концентрациялық лагерьлердің санаулы бірі. Ол 12 ақпан бульварында орналасқан. Ұлы Константинге арналған ескерткіш – қалада туған Ұлы Константинге арнап, Милан жарлығының мерейтойында 2013 жылы қала орталығында салынған. Бубань – Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан югослав жауынгерлеріне арналған ескерткіш, үш жұмсақ тұғыр пішіндес. Осы жерде неміс нацистері Ниш пен Оңтүстік Сербиядан келген 10 мың бейбіт тұрғынды қатыгездікпен өлтірген. Калча, Сити-пассаж және Горча – Милана Обреновича көшесінде орналасқан сауда орталықтары. НАТО бомбалау құрбандарын еске алуға арналған мемориалдық шағын ғибадатхана – 1999 жылы жергілікті билік ғибадатхананы, ал мемлекеттік үкімет ескерткішін салған. Олар Ниш бекінісіне жақын Суматовачка көшесінде орналасқан. Ниш бекінісі – түріктер салған, қалған бекініс 18 ғасырдың басында (1719–23 жылдары) салынған. Ол қала орталығында орналасқан. Бекініс маңындағы кафелер – Олар Стамбол қақпасының (бекіністің басты қақпасы) жанында орналасқан. Mediana – Археологиялық орын, ЕИ Ниш маңында Софияға қарайтын жолдағы кейінгі Рим дәуірінен қалған императорлық вилла. Нишка Баня (Niš спасы) – жазғы маусымда өте танымал шипажай. Ол қала орталығынан Софияға қарайтын жолда, Сува Планина тауының етегінде орналасқан. Тинкерлер аллеясы – қазіргі Копитарева көшесіндегі ескі қалалық орталық аймақ, 18 ғасырдың бірінші жартысында салынған. Бұрын бұл көшеде ұсталар мен басқа да шеберлер жұмыс істеген, ал қазір бұл көшеде кафелер мен мейрамханалар көп. Бас сүйек мұнарасы (Ćele Kula) – серб революционерлерінің (1804–13) ескерткіші; Османлылар өлтірген және басын кескен серб көтерілісшілерінің бас сүйектерінен салынған мұнара. Ол Софияға қарайтын ескі Константинополь жолында, Зоран Джиндич бульварында орналасқан. Сұлтан жолы – Венадан Стамбулға дейінгі ұзақ қашықтықты саяхаттау және велосипедпен жүруге арналған бағыт, Ниш қаласынан өтеді.

Сәулет және ескерткіштер

Ниш қаласында ғимараттар үнемі салынып жатыр. Ниш Сербиядағы Белградтан кейін көпіршік ғимараттардың саны бойынша екінші қала. Ambassador қонақ үйі Ништегі ең биік ғимараттардың бірі, бірақ TV5 мұнарасы сияқты басқа да ғимараттар бар.

Спорт

Ниш қаласында көптеген спорт клубтары бар, оның ішінде Radnički Niš, RK Železničar 1949, Mašinac, ŽRK Naisa, OK Niš, Mašinac, Sinđelić Niš сияқты клубтар. Ништің ең ірі стадионы – «Чаир» стадионы, жаңартудан кейін оның жалпы сыйымдылығы 18 151 орынға дейін жетті. Стадион «Чаир» спорт кешенінің құрамына кіреді, сондай-ақ оған жабық жүзу бассейні мен жабық арена да кіреді. Ниш 2012 жылғы Еуропа ерлер қол добы чемпионатының төрт қаласының бірі болды.

Дипломатиялық өкілдіктер

Ниш қаласы Белградтан кейін Сербиядағы ең ірі дипломатиялық корпуска ие. Болгария Ниш қаласында Бас консулдығын ашқан. 2010 жылға дейін Грекияның да Бас консулдығы болды. Дипломатиялық келісімдер Ништің бес белгілі азаматына берілді, олар құрметті консул атағын алды. Ұлыбритания, Венгрия, Франция, Словакия және Австрия Ништі өздерінің құрметті консулдары ретінде таңдады, осы елдермен әртүрлі салалардағы қарым-қатынастарды және ынтымақтастықты күшейтуге қосқан үлесіне ризашылық білдірді.