Кіріспе

Бразилияның Рио-де-Жанейро, Сан-Паулу және Минас-Жерайс штаттарын байланыстырған маңызды темір жолдардың бірі – Estrada de Ferro Central do Brasil.

Шығу тегі

1855 жылдың 9 ақпанында Бразилияның императорлық үкіметі Эдвард Прайспен темір жолдың бірінші бөлігін салу жөнінде шарт жасасты. Бұл шарттың мақсаты сарайды (сол кезде Рио-де-Жанейро қаласында орналасқан) Сан-Паулу және Минас-Жерайс провинцияларымен байланыстыру болды. Ол Кристиано Бенедикто Оттони басшылығымен Companhia de Estrada de Ferro Dom Pedro II компаниясы ретінде құрылды. Жұмыс 1855 жылдың 11 маусымында басталды, ал 1858 жылдың 29 наурызында Рио-де-Жанейродан Фрегезия де Носса-Сеньора да Консейсао-де-Марапикуға (қазіргі Квеймадос) дейінгі 48 шақырымдық, 1600 мм енді учаске аяқталды. Осы кезде 5 станция болды: Кампо, Энгенхо Ново, Каскадура (барлығы Рио қаласында), Максамбомба (қазіргі Нова Игуасу) және Квеймадос. 8 қарашада темір жол Серра-ду-Мар тауының етегіндегі Белемге (қазіргі Жапери) дейін созылды.

Кеңейту

1860 жылы Жапериден Макакосқа дейінгі тармақ аяқталды. 1863 жылдың 12 шілдесінде Родео (қазіргі Энжинейро Паулу де Фронтин) және 1864 жылы Параиба-ду-Сулға жетілді. Бірінші жолаушылар пойзы 1864 жылдың 9 тамызында Барра-ду-Пираиға дейін жүрді. Серра-ду-Марды кесіп өткеннен кейін, жол негізгі бағытпен Энтре-Риосқа (қазіргі Трес-Риос) және екінші тармақ, Сан-Паулу тармағы Порто-де-Кашоэйраға (қазіргі Кашоэйра-Паулиста) қарай бұрылып, 1875 жылдың 20 шілдесінде сонда жетті. Энтре-Риоста (оған 1867 жылдың 13 қазанында қол жеткізілді), EF Dom Pedro II, 1861 жылы салынған Petrópolis-тен Juiz de Fora-ға дейінгі Estrada de Rodagem União e Indústria жолымен байланысты. Одан әрі ол Минас-Жерайс штатының басқа муниципалитеттеріне дейін созылып, 1883 жылы Кэлуз-де-Минасқа (қазіргі Консельхиро Лафаите) жетті.

EF Central do Brasil (Бразилиядағы орталық электр станциясы)

Бразилия республикасы 1889 жылы жарияланғанда, Эстрада де Ферро Дом Педро II Эстрада де Ферро Централь до Бразил деп аталды (ресми түрде 22 қарашада өзгертілді). Осы аралықта кеңейту жұмыстары жалғасты. 1895 жылы Минас-Жерайс жолы Генерал Карнейроға жетіп, Белу-Оризонте және Сете-Лагуас бағыттарына бөлінді. Сан-Паулу қаласына 1890 жылы Сан-Паулу мен Рио-де-Жанейро темір жолын қосып алғаннан кейін жетілді, ол Кашоэйраны Сан-Паулумен байланыстырды. 20 ғасырдың соңында EF Central do Brasil желісін кеңейту жалғасты, негізінен қолданыстағы желілерді қосып алу арқылы. Алайда, кейбір тармақ желілері залал келтіріп, басты желілердің пайдалылығына кедеріс келтірді.

Баиямен байланыс

Темір жол 1947 жылдың 10 қыркүйегінде Баия штатымен шекараға жақын Минас-Жерайс штатындағы Монте-Азул қаласына келді, ал 1950 жылы Сальвадордан Viação Férrea Federal Leste Brasileiro да сол жерге жетіп, Central do Brasil желісімен қосылды.

Соңғы күндер

1957 жылғы 16 наурызда компания Rede Ferroviária Federal S. A. (RFFSA) бақылауына көшті. Басты салдарының бірі – Estrada de Ferro Central do Brasil құрамына кірген бірнеше қала маңы жүйелерінің бөлінуі, тиімсіз желілердің жабылуы және кейбір учаскелердің басқа теміржолдарға қосылуы болды. 1967 жылы Сан-Паулу мен Рио-де-Жанейро арасында Президент Дутра тас жолының салынуы және кейіннен кеңейтілуі (оның ең табысты бағытымен бәсекелесе отырып) теміржолдың маңызды рөл атқаруын тоқтатты, бұл процесс RFFSA-дағы тиімсіз басқару және теміржол көлігінің федералды үкімет үшін басымдыққа ие болмауымен күшейді. 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде жолаушылар тасымалын жаңғыртуға әрекеттер жасалды, мысалы, 1974 және 1978 жылдар аралығында Рио мен Сан-Паулу арасында жылдам байланыс құруға бағытталған сәтсіз әрекет ретінде Ganz Mavag локомотивтері – «Венгр пойызы» деп аталған локомотивтер пайдаланылды. 1990 жылы Рио-де-Жанейро мен Сан-Паулу және Сан-Паулу мен Бело-Оризонте арасындағы қызметтер дерлік тоқтатылды. Жеке компания басқарған, қысқа ғана уақыт жұмыс істеген, бірақ осы екі қала арасындағы әуе және автомобиль көлігімен бәсекелесе алмаған сәнді қызмет – Trem de Prata («күміс пойызды») қайта жандандыруға талпыныс жасалды. 1996 жылға дейін сирек қызмет жалғасты, бірақ RFFSA жекешелендірілгеннен кейін ол да тоқтатылды. Бүгінгі таңда Сан-Паулу қаласының маңындағы теміржол желілерін Companhia Paulista de Trens Metropolitanos (CPTM), ал Рио-де-Жанейро қаласының маңындағыларын Supervia басқарады. Желінің қалған бөлігі 1600 мм кеңдігіндегі (MRS Logística жауапкершілігінде) және (Ferrovia Centro Atlântica (FCA)) арасында бөлінді. «Central do Brasil» атауы қазір тек Рио-де-Жанейродағы SuperVia терминалында ғана сақталған. Осы станция 1998 жылы «Үздік шетелдік фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Орталық станция» фильмінің түсірілім алаңы болды.