Кіріспе
Тимимус – Австралияның ерте бор кезеңінен табылған шағын целурозавр теропод динозаврының туысы. Алғашқыда ол орнитомимозавр ретінде анықталған, бірақ қазір басқа түрдегі теропод, мүмкін тираннозавроид екені саналады.
Timimus is a genus of small coelurosaurian theropod dinosaur from the Early Cretaceous of Australia. It was originally identified as an ornithomimosaur, but now it is thought to be a different kind of theropod, possibly a tyrannosauroid.
Ашық жерлер мен түрлер
1991 жылы Австралияның оңтүстік жағасындағы "Копко көлі" кішкентай карьерінде орналасқан "Динозаврлар шығанағы" (Dinosaur Cove East) учаскесінде бір-бірінен бір метрдей қашықтықта екі сан сүйегі (фемора), біреу ересек, екіншісі жасөспірімге тиесілі табылды. Типтік түрі, Timimus hermani, 1993/1994 жылдары доктор Томас Рич және оның әйелі Патриция Викерс Рич ресми түрде атап, қысқаша сипаттады. Туыс атауы "Тимнің еліктеушісі" дегенді білдіреді және ашушылардың ұлы Тимоти Ричтің және палеонтолог Тим Фланнеридің есімдерін латынша mimus, "еліктеуші" сөзімен біріктіреді, бұл түрдің Орнитомимозаврлармен (Ornithomimosauria) туыстығын көрсетеді. Түрлік атауы көп жылдар бойы "Динозаврлар шығанағы" жобасына көмектескен ерікті Джон Германның құрметіне берілген. Голотипік үлгі, NMV P186303, шамамен 106 миллион жыл бұрынғы, ертедегі бор кезеңінің Альбиан фауналық сатысына жататын Эумералла формациясының бір қабатынан табылды. Ол ересек жеке тұлғаның сол сан сүйегінен тұрады. Екінші сан сүйегі, жасөспірімге тиесілі, паратиптік үлгі NMV P186323 ретінде белгіленді. Алайда, екі сан сүйегі арасындағы айырмашылықтарға негізделген, олар конспецификалық аллометриямен немесе онтогенезбен байланысты болмағандықтан, кейінірек зерттеушілер паратиптік сан сүйегінің орнына белгісіз манирапторды (maniraptoran) көрсетуі мүмкін деп болжады. Сүйектің жіңішкелігі серілмелі жануар екенін көрсетеді. Паратиптік сан сүйегінің ұзындығы 19,5 сантиметрге жетеді. Сан сүйектерінде диагностикалық деп саналатын бірнеше ерекшеліктер бар. Төменгі буынның кондильдері арасында кеңейткіш ойыс (extensor groove) жоқ, бұл орнитомимозавр үшін негізгі белгі болар еді.
Филогения
1994 жылы сипаттаушылар Тимимусты "Ornithomimosauridae" тобына жатқызды, осымен Ornithomimidae тобын меңзеді. Гондванадан табылған орнитомимозавр қалдықтары сирек және күмәнді; Тимимус осы топтың Оңтүстік жарты шарда бар екенін, тіпті сол жерде пайда болғанын дәлелдейтіндей болды. Бірақ, бірден Томас Холц орнитомимозаврлар ішіндегі орнын күмәнді санады. Бүгінде Тимимустың орнитомимозаврлармен ортақ туынды белгілері, синапоморфиялары жоқ екені анықталды, демек оның осы топқа жататынына ешқандай дәлел жоқ. Ол, мүмкін, кейбір целурозаврлар тобына жатуы мүмкін; кейбір зерттеушілер оны nomen dubium деп есептейді. 2012 жылғы зерттеуде ол тираннозауроид екені анықталды.
Палеобиология
Тимимустың мекендеу ортасы ерте креда кезеңінде Оңтүстік полюске жақындығынан туындаған, жұмсақ жаздары бар, бірақ суық әрі қараңғы қыстары бар полярлық ормандарды құрады. 1996 жылы қазба сүйектерінің микроқұрылысы саласындағы сарапшы Анусуя Чинсами Тимимус пен Леэллинассаурадан алынған сүйек материалдарын зерттеді және олардың сүйек гистологиясының әртүрлі екенін анықтады. Орнитосихианда сүйектердің үнемі қалыптасуы байқалды, ал келурозаврдың сүйектері циклдық үлгіде қалыптасқан, бұл Тимимустың суық айларда ұйқыға кететінін көрсетеді. Инверлохқа жақын орналасқан Виктория штатының Strzelecki тобынан табылған, мүмкін Timimus hermani немесе оған жақын түрдің үшінші саусағының бірінші фалангасының қазбасы, тұяқ бетінде басылған жарақатпен қалды.