Кіріспе
Аустиндегі сандық өнер мұражайы (англ. Austin Museum of Digital Art, AMODA) Техас штатының Аустин қаласында орналасқан. Бұл тек сандық өнерді көрсетуге арналған алғашқы мұражай. AMODA 1997 жылы Гарольд Чапут, Саманта Круковски және Крис Ранкин құрған. Жобаның қаржыландырылуының бір бөлігі Техас штатының өнер комиссиясының грантымен, ал қалған бөлігі Остин қаласының экономикалық даму департаментінің Мәдени өнер бөлімінен түседі.
The Austin Museum of Digital Art (AMODA) is located in Austin, Texas. It is the first museum dedicated exclusively to the display of digital art. AMODA was founded in 1997 by Harold Chaput, Samantha Krukowski and Chris Rankin. The project is funded and supported in part by a grant from the Texas Commission on the Arts and in part by the City of Austin Economic Development Department/Cultural Arts Division.
Тарих
Аустиндегі сандық өнер мұражайының идеясы Гарольд Чапутқа – сол кезде Техас университетінің компьютер ғылымдары саласының докторантына, және Кристофер Рэнкинге – Тринити университетінің өнер тарихы бойынша түлегіне, тәжірибелі мұражай қызметкеріне тиесілі. Ранкин Остиндегі заманауи өнер саласының жай-күйіне наразы болды. Чапут жоғары технологиялық компанияларда жұмыс істейтін, шығармашылық іздейтін көптеген суретшілермен және музыканттармен байланыста болды. Жаңа туындыларды жасауға және көрмеге қоюға қолдау көрсету, сондай-ақ қазіргі заманғы өнердегі технологияның рөлі туралы пікір-таластарды ынталандыру мақсатында ұйым құру арқылы Чапут пен Ранкин суретшілер, музыканттар және технологтар қауымдастығын жаңашыл цифрлық негізделген заманауи өнерді жасауға шақыруды үміттенеді. Оларға UT коммуникация бөлімінің ықпалды өкілі Саманта Круковски қосылды. Үшеуі бірлесіп, компьютерлерді бір жолмен немесе екіншісімен қолданатын заманауи өнердің бір саласын анықтады және оны сипаттау үшін «Сандық өнер» терминін енгізді. Сондай-ақ, жаңа ұйымның коллектив немесе галерея емес, мұражай болуы керек екеніне келісті, бұл суретшілік пен эстетикаға, сән мен танымалдылыққа емес, баса назар аударуды білдірді. Осылайша, 1997 жылдың қараша айында Аустиндегі сандық өнер мұражайы құрылды. Мұражай құрылғаннан кейін көп ұзамай Ранкин AMODA-дан кетті, себебі Техас штатының өнер комиссиясындағы жаңа жұмысы мүдделердің қақтығысына алып келді. Круковски де UT-да коммуникация профессоры болу үшін кетіп қалды. Ранкин мен Круковскинің орнына Кайл Андерсон, Дженнифер Поттер, Джоэл Стернс, Роберт Туркнет және Сэмюэл Трим келді. Чапутпен бірге бұл кеңес AMODA-ны қағаз жүзіндегі мұражайдан нағыз өнер институтына айналдырды. Олар AMODA бағдарламаларын жасады, оның ішінде білім беру бағдарламасын (2000), «Цифрлық көрнекілік» (2001), көрмелер сериясын (2002) және өнерлеу сериясын (2003) құрды.
Цифрлық өнердің анықтамасы
AMODA цифрлық өнерді цифрлық технологияны үш жолдың бірімен қолданатын өнер деп анықтайды: өнім, процесс немесе тақырып. Цифрлық технологияны өнім ретінде пайдаланатын өнер цифрлық өнер саналады. Бұған "веб-өнер" немесе "демо-өнер" сияқты санаттар жатады. Бұл цифрлық өнердің ең көп танылған анықтамасы. Өнерді жасау процесінде цифрлық технологияны қолдану арқылы жасалған өнер де цифрлық өнер болып есептеледі. Гарольд Коэннің AARON суреттері цифрлық өнер болып табылады, себебі жұмысты жасау үшін компьютерлік бағдарлама қолданылған, тіпті соңғы өнім қағазға түсірілген сия болса да. Фильмдегі компьютерлік графика, цифрлық музыка және Киберопера – процесс ретінде цифрлық өнердің жақсы мысалдары. Соңында, өзінің тақырыбы ретінде цифрлық өнерді бейнелейтін өнер де цифрлық өнер саналады. Онлайн чат-бөлмесіне қосылған адамды бейнелейтін майлы суреттер сериясы, жұмыстың жасалуы немесе көрсетілуі кезінде цифрлық технология қолданылмағанына қарамастан, цифрлық өнер ретінде жіктелуі мүмкін. Осы үш тәсілдің ортақ тақырыбы: цифрлық технологиясыз жасалмайтын өнер. Үшеуі де цифрлық өнердің әртүрлі аспектілерін – презентациядан техникаға және социологияға дейін қамтиды, олардың барлығы өнер тарихы үшін маңызды.
Бағдарламалау
AMODA бағдарламасы еңкіреусіз, бірақ барлығына қолжетімді болу үшін жасалған. Оның ерекшелігі – басқа музейлер мен галереяларға қарағанда жас көрермендерді қызықтыруы. AMODA бағдарламалары қоғаммен байланыстырылып, дәстүрлі емес, бірақ сапасы жоғары цифрлық өнерді көрсету арқылы өнерді қолдайтындардың жаңа тобын тартты. AMODA-ның ең танымал және сәтті бағдарламалары – көрмелер сериясы және Цифрлық көрме алаңы болды.
Цифрлық көрініс
AMODA Digital Showcase – бұл сандық өнер мен музыканың ай сайынғы кештері. Тодд Симмонстың қатаң жетекшілігімен, өнер орыны сандық өнер инсталляцияларымен толады, және кеш бойы төрт-алты сандық музыкалық өнер көрсетіледі. Digital Showcase-тің мақсаты – сандық өнерді оның табиғи ортасында көрсету. Көрме өнерді оның табиғи ортасынан алып, оқшауланып қарауға мүмкіндік берсе, Digital Showcase түрлі өнер инсталляциялары мен музыкалық өнер көрсетілімдерінің бірімен-бірі үйлесіп өтуіне мүмкіндік береді. Нәтижесінде, бөліктерінен гөрі тұтас кескін артық болатын, толыққанды әсер қалдыратын өнер тәжірибесі пайда болады. Бұл іс-шара өте танымал. Оған тұрақты түрде жүздеген адам келеді, ал өнер көрсетілімдері халықаралық деңгейде жарияланды.