Кіріспе

2005 жылғы Атлантика мұхитындағы 3-санатты дауыл, 2005 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл

Мария дауылы 2005 жылдың қыркүйек айында жыл сайынғы дауыл маусымында пайда болған Атлантика мұхитындағы дауыл болды. Мария – осы рекордтық маусымдағы он үшінші аталған дауыл, алтыншы дауыл және төртінші күшті дауыл. 1 қыркүйекте Атлантика мұхитының орталық бөлігінде пайда болған Мария солтүстік-батысқа қарай жылжып, жылы сулардың үстінен өте келе күшейді. Дауыл 5 қыркүйекте Бермуда аралдарының шығысында ең жоғары қарқынына жетті және 10 қыркүйекте экстратропикалық дауылға айналғанға дейін біртіндеп әлсіреген. Мария тропикалық циклон ретінде ешқандай құрлыққа тимеді, бірақ экстратропикалық циклон ретінде Исландияға тропикалық дауылдың күшті желдерін әкелді, сондай-ақ Норвегияда қатты жаңбыр жауып, үш адам қаза тапты.

Метеорологиялық тарих

27 тамызда Африка жағалауынан күшті тропикалық толқын пайда болды. Атлантика мұхитында батысқа қарай жылжығанда, ол ұйымдасып, 1 қыркүйекте Кабо-Верде мен Кіші Антиль аралдарының арасындағы орта тұста 14-ші тропикалық депрессияға айналды. Жоғарыдан келетін оңтүстік-батыстағы төмен қысымдық аймақ дауылдың күшеюін баяулатты және Ұлттық дауыл орталығының болжамдарында белгісіздік тудырды. Кейбір модельдер депрессияның тарап кететінін, ал басқалары оның дауылға айналатынын көрсетті. Депрессия 2 қыркүйекте Мария тропикалық дауылына, ал 4 қыркүйекте – дауыл күшіне жетті. Мария солтүстік-шығысқа қарай жылжығанда, ресми болжамдар дауылдың әлсіреуін күтілді, бірақ жоғары атмосфералық қысымдық аймақпен өзара әрекеттесудің нәтижесінде Мария қайтадан күшейді. Дауылдың тез арада экстратропикалық жүйеге айналатыны да болжалды, бірақ Мария кейбір болжамдарға қарағанда 48 сағатқа жуық тропикалық сипаттарын сақтап қалды. 9 қыркүйекте Мария тропикалық дауылға дейін әлсіреді, ал 10 қыркүйекте Азор аралдары мен Ньюфаундленд арасында экстратропикалық дауылға айналды. Мария тропикалық жүйе ретінде құрлыққа жақындаған жоқ, бірақ 10 қыркүйекте экстратропикалық дауылға айналғаннан кейін Солтүстік Еуропаға қарай бағытталды. Алғашқы құрлықтағы әсер 12 қыркүйекте Исландияда сезілді, онда тропикалық дауылдың күшіне жететін желдер тіркелді. Ең күшті жел Вестманнайярда тіркелді, онда желдің жылдамдығы 979 мбарден асып, атмосфералық қысым 979 мбарға дейін төмендеді. Содан кейін дауыл Шотландияның солтүстік бөлігінен өтті, онда да ешқандай зақым тіркелген жоқ. 18 қыркүйекте әйел жарақаттан көз жұмды. Оның қызы 2006 жылдың 7 ақпанында, оқиғадан кейін реанимациялық аппаратта ұзақ уақыт болғаннан кейін қайтыс болды. Дауылдан кейін келтірілген залал үшін 18,8 миллион крон (2005 жылғы NOK, 2005 жылғы 3,1 миллион АҚШ доллары) өтемақы төленді. Мария 2 қыркүйекте пайда болғанда, маусымда 13-ші атаулы тропикалық дауылдың пайда болуы ең ерте болды, бұл 1933 жылғы 13-ші дауылдың бұрынғы рекордын алты күнге жаңартты. Бұл рекорд 2020 жылы Марко дауылымен бұзылды.