Кіріспе

Шыны түрі 1=оптикада қолданылатын тәж шынысы. Тәж шынысы – линзалар және басқа оптикалық компоненттерде қолданылатын оптикалық шынының бір түрі. Оның салыстырмалы түрде төмен сыну көрсеткіші (≈1,52) және төмен дисперсиясы бар (Аббе саны 50 мен 85 аралығында). Тәж шынысы шамамен 10% калий оксиді қосылған сілтілі әк силикаттарынан жасалады және дисперсиясы төмен шынылардың ең алғашқы түрлерінің бірі болып табылады.

Тарих

Бұл термин орта ғасырларда Францияда басталган таж шыны терезелер жасау әдісінен шыққан. Ерітілген шыны тамшысы бір құбыққа бекітіліп, жылдам айналдырылатын, осы арқылы үлкен дискіге жайылатын. Одан терезелер кесілген. Дискінің ортасы, "таж" немесе "бұллэй" деп аталатын бөлігі терезелер үшін тым қалың болғандықтан, көбінесе линзалар немесе палуба призмаларын жасауға қолданылған.

Түрлері

Schott BK7 (шыны коды 517642) – дәлдік линзаларда қолданылатын өте кең таралған тәж шынысы. Боросиликаттарда шамамен 10% бор оксиді болады, олардың оптикалық және механикалық қасиеттері жақсы, сондай-ақ химиялық және қоршаған ортаның әсеріне төзімді. Тәж шынысын жасау үшін мырыш оксиді, фосфор пентоксиді, барий оксиді, фторит және лантан оксиді сияқты қосымша заттар қолданылады. Оптикалық шыны технологиясында тәж/кремень айырмашылығы өте маңызды, сондықтан көптеген шыны атаулары, әсіресе Schott шынылары, осы айырмашылықты қамтиды. Schott атауындағы «K» әрпі тәж шынысын (неміс тілінде Krone) білдіреді. BK7 атауындағы «B» әрпі оның боросиликатты шыныдан жасалған екенін көрсетеді. BAK 4 барийлік тәж шынысы (шыны коды 569560) BK7-ге қарағанда жоғары сындыру көрсеткішіне ие және жоғары сапалы бинокльдердегі призмалар үшін қолданылады. Бұл жағдайда ол жақсырақ кескін сапасын және дөңгелек шығу тесігін қамтамасыз етеді. Кремень шынынан жасалған қуыс линза, әдетте, ахроматикалық дублет жасау үшін тәж шынынан жасалған дөңес линзамен біріктіріледі. Шынылардың дисперсиясы бір-бірін ішінара толықтырады, нәтижесінде бірдей фокустық қашықтығы бар қарапайым линзаға қарағанда хроматикалық аберрация азаяды.