Альберт Уитлок: Голливудтың көшбасшы суретшісі

Кіріспе

Альберт Дж. Уитлок кіші (15 қыркүйек 1915 – 26 қазан 1999) – Ұлыбританияда туған, кинодағы суреттерді (матте-суреттерді) жасаумен аты шыққан суретші, ең белгілі жұмыстары Дисней және Универсал студияларында жасалған.

Өмір және мансап

Уитлок өзінің кино мансабын 1929 жылы Лондондағы Gaumont Studios-та жабдықтаушы ретінде бастады, кейін декорациялар құрастырып, оператордың көмекшісі болып жұмыс істеді. Белгі суретшісі ретінде білім алған ол Альфред Хичкокпен үзіліс-үзіліс жұмыс істей бастады, "Тым көп білген адам" (1934) фильмінің миниатюралық эффектілеріне көмектесіп, содан кейін "39 баспақыш" (1935) фильмінің барлық белгілерін аяқтады. Уитлок Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде матт суретшісі ретінде жұмыс істей бастады. Оның туындыларын бағалаған Уолт Диснейдің шақыруымен ол 1950-ші жылдардың басында АҚШ-қа көшіп келді. Диснейде, Матт суреттері бөлімінің басшысы лондондық және шамамен бір жастағы Питер Эленшоу болған, ол матт суреттерін салудың импрессионистік тәсілін табысты меңгерді, соның арқасында танымал болды. Ол студияда жеті жыл жұмыс істеді, Диснейлендтің дизайнына және фильмдерге көмектесті, 1961 жылы Universal-ға ауысты. Ол онда матт суреттері бөлімінің басшысы болып қызмет етті, 1985 жылы компаниядан зейнеткерлікке шыққанға дейін Альфред Хичкокпен және көптеген басқа режиссерлермен ынтымақтастығын жалғастырды (бірақ кейін бірнеше жыл бойы шағын өндірістерде жұмыс істеді). Оның ең маңызды жетістігі – апат фильмі "Жер сілкінісі" (1974) үшін 70-тен астам жеке матт суретін жасауы, осы үшін ол «Оскар» сыйлығын алды. Келесі жылы ол "Гинденбург" фильмі үшін тағы да «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, онда ол алып дирижабль мен оның соңғы сапарын қайта жасай білді. Universal Уитлок пен оның командасын басқа студияларға визуалды эффекттер жұмыстары үшін жіберді, соның ішінде «Грейстоук: Тарзан туралы аңыз», «Маймылдардың Иесі», Дэвид Линчтің «Дюна» нұсқасы, «Маме», «Оқу ағашы» және «Даңққа қадам» фильмдері үшін жұмыс істеді. Соңғы фильмде Уитлок мақтамен жабылған жылжымалы дискілермен әйгілі шаң дауылдарын жасады. Оның соңғы жобаларының бірі – Джон Карпентердің 1982 жылғы «Нәрсе» ғылыми-фантастикалық фильмі болды, онда ол ашылған шетелдік ғарыш кемесінің барлық кадрларын, алыстан да, жақыннан да түсірді. Алайда, 2020 жылы Карпентер Уитлоктың өзінің көмекшілерін сурет бөлімінде қалдырып, матт суреттерін жасағанын, өйткені ол Карпентерді жеке ұнатпағанын мәлімдеді. Карпентер Уитлок көмекшілерінің еңбегін өз еңбегі ретінде көрсеткенін және Карпентерге «Мен кенепке щетка тигізбедім» дегенін айтты. Фильмдегі жұмысына қоса, Уитлок «Жұлдыздар жолы» сериалының түпнұсқалық сериясында бірнеше бірінші маусымдағы эпизодтар үшін матт суреттерін жасады, олардың кейбіреулерін кейінірек эпизодтарда пайдалану үшін қайта өңдеді. Сериалдың жаңартылған нұсқасында олар CGI көшірмелерімен ауыстырылды. Уитлок сонымен қатар «Дүние тарихының бірінші бөлігі» фильміндегі матт суреттеріне жауапты болды және фильмде қолданылған көліктерді сатушы кейіпкер ретінде пайда болды. Ол Брукс режиссерлік еткен «Жоғары дауыл» фильмі үшін фондық матт суреттерін жасады және «белгілі өнеркәсіпші Артур Брисбен» рөлінде осы фильмде шағын рөлде ойнады.

Whitlock began his film career as a page at Gaumont Studios in London in 1929, before going on to build sets and work as a grip. Trained as a sign painter, he began an intermittent association with Alfred Hitchcock, assisting in the miniature effects for The Man Who Knew Too Much (1934) and then completing all of the signs for The 39 Steps (1935). Whitlock began working as a matte artist during World War II. Recruited by Walt Disney, who admired his work, he relocated to the United States in the early 1950s. At Disney, where the head of the Matte Department was fellow Londoner and near exact contemporary Peter Ellenshaw, he successfully mastered the impressionistic approach to matte painting for which he would become known. He remained with the studio for seven years, helping with the design of Disneyland as well as film work, before moving to Universal in 1961. There he served as the head of their matte department, resuming his collaboration with Alfred Hitchcock and many other directors, until retiring from the company in 1985 (though he continued to work on the odd production for a few years afterwards). His most substantial achievement was the creation of over 70 individual matte paintings for the disaster film Earthquake (1974), for which he received an Academy Award. He won the Oscar again the following year for The Hindenburg, in which he re created the great airship and its final voyage. Universal loaned out Whitlock and his team to other studios for visual effects work on films including Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes, the David Lynch version of Dune, Mame, The Learning Tree and Bound for Glory. In the latter film, Whitlock created the famous Dust Storm with moving cotton covered disks. One of his last projects was John Carpenter's 1982 sci fi film The Thing, where he reportedly painted all the shots of the uncovered alien starship, including both distant and close up viewpoints. However, in 2020, Carpenter claimed that Whitlock had left his assistants in the art department to create the matte paintings, apparently because he disliked Carpenter personally. Carpenter claimed that Whitlock took credit for his assistants' work, and told Carpenter "I didn't take a brush to canvas." In addition to his film work, Whitlock worked on the original series of Star Trek contributing matte paintings for several first season episodes, some of which he reworked for use in later episodes. These have been replaced by CGI replicas in the remastered version of the series. Whitlock was also responsible for the matte paintings in History of the World, Part I, and appeared in the movie as a character hawking used chariots. He also produced background mattes for Brooks earlier film High Anxiety, and appeared in that film in a small role as "noted industrialist Arthur Brisbane."