Кіріспе

Уильям Джеймс Уити (William James Whitty; 15 тамыз 1886 – 30 қаңтар 1974) – 1909 және 1912 жылдар аралығында 14 тестілік ойынға қатысқан австралиялық крикетші.

Ерте мансап

Сиднейде туған Уити бұрын тек жасөспірімдер крикетімен айналысқан, бірақ оны Тесттік ойыншы Виктор Трампер байқап, жаттықтыруға ұсынды және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының құрамасына доп тастауға мүмкіндік берді. 1907 жылы, 21 жасында Уити Сиднейдегі Крикет алаңында Квинслендке қарсы Нью-Саут Уэльс құрамасы сапында алғашқы сыныптық ойынына шығып, 3 қақпаны құлатты. Бұл Уитидің туған штаты үшін өткізген жалғыз бірінші сыныптық матчы болды, себебі 1908 жылы Клем Хилл оны Оңтүстік Австралия үшін Аделаидаға шақырды. Уити 1908–09 жылғы Австралия маусымында 5 бірінші сыныптық ойынға қатысты, соның ішінде "Австралияның қалған бөлігі" командасының Австралия XI командасына қарсы өткізген бір матчында 3 қақпаны құлатты. Маусым бойынша Уити 49.00 орташа есеппен 11 қақпаны құлатты, бұл оған 1909 жылы Англияға саяхаттау үшін Австралия құрамасына ілігуіне жеткілікті болды.

Тестілеу мансабы

Уитти серияның алғашқы тестісінде 0/43 және 0/18 нәтижесін көрсетіп, Англияның 10 қақпалы жеңісіне қол жеткізді. Уитти екінші тестіге алмастырылды, оны Австралия үшінші тестіде жеңіп, Күлді сақтап қалды. Тесттік карьерасынан айырылмаса да, Уитти турда 77 қақпа алды, орташа көрсеткіші 20.42 болды. Австралияға оралғаннан кейін, ол 1909–10 жылдары Оңтүстік Австралия құрамасы үшін ойнауын жалғастырды, оларға тарихында екінші рет Шеффилд қалқанын жеңуге көмектесті. Маусымның соңғы матчында Нью-Саут Уэльске қарсы ойнаған Уитти 5/43 нәтижесін көрсетті, ал оның бұрынғы командасы алғашқы иннингте 92 қақпаға жеңіліп қалды. Уиттидің 183 см биіктігі жаңа допты айтарлықтай қисайтуға мүмкіндік берді, сонымен қатар ол ескі допты сол қолмен шапшаң және дәл жеткізіп берді. Ол жылдам боулер Тибби Коттердің идеалды серігі ретінде қарастырылды, және олар 1910–11 жылдары Оңтүстік Африкаға қарсы үйде боулингті ашты. Бұл серия Уиттидің "ең үлкен тестілік жетістігі" деп сипатталды, өйткені ол барлық 5 тестіде ойнап, 17.08 орташа есеппен 37 қақпа алды. Уитти бірінші тестіде 8 қақпа алды, содан кейін Мельбурндағы екінші тестінің алғашқы иннингінде 3 қақпа алды. Екінші иннингте Оңтүстік Африка жеңіске 170 қақпа қажет еткен кезде, Уитти сол кезеңдегі австралиялықтардың "ең сенсациялық" боулингінің бірін көрсетті, 16 оверде 6/17 нәтижесін алып, Оңтүстік Африка 80 қақпаға тоқтатылды. Уиттидің жақсы формасы серия бойына жалғасты, үшінші тестіде тағы 8 қақпа алды және Оңтүстік Австралияға қарсы 5/79 нәтижесін көрсетті. Төртінші тестіде Уитти өзінің ең жақсы тестілік өнерін көрсетті, Вернон Рансфордпен 82 қақпалық серіктестікте 39 қақпа алды, бұл екі ел арасындағы тестілерде 10-шы қақпа үшін рекорд болып, 2005–06 жылы Майк Хасси мен Гленн Макграт бұзғанша сақталды. Уитти 1911–12 жылдары Англияға қарсы алғашқы екі тестіде Австралия құрамасына қайта шақырылды, бірақ 61.67 орташа есеппен 3 қақпа ғана алды және қалған бес тестілік сериядан шығарылды. Бұл нәтижеге қарамастан, және Австралияның көптеген үздік ойыншыларын қалдырған "кеңес бөлмесінің қаушасы" салдарынан, Уитти 1912 жылғы үшбұрышты тестілік серия үшін Англияға саяхатқа сайланды, онда Оңтүстік Африка да қатысты. 15 ойыншының 10-ы бұрын-соңды Англияға бармағандықтан, команданы "Австралия ең нашар жіберген командаларының бірі" деп жиі айтады. Уитти 6 тестілік матчта 25 қақпа алды, оның ішінде Овалда Англияға қарсы 7 қақпа және Олд Траффордта Оңтүстік Африкаға қарсы 5/55 нәтижесін көрсетті. Ол турды 18.08 орташа есеппен 109 қақпамен аяқтады, бұл Чарльз Макартниден кейінгі екінші орташа көрсеткіш. Оңтүстік Австралия 1912–13 жылдары 3-ші Шеффилд қалқанын жеңіп алды, Уитти Мельбурнда 5/65 және Сиднейде 5/92 (және бір рет шығарып жіберу) нәтижесін көрсетті. Уитти 1914–15 жылдары Оңтүстік Африкаға саяхатқа баратын Австралия құрамасына шақырылды, бірақ бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты саяхат тоқтатылды, бұл Уиттидің тестілік карьерасын аяқтады. Тест карьерасы барысында Уитти Жаңа Зеландия, АҚШ, Канада және Бермудаға да саяхаттады. АҚШ-та, 1912 жылғы Англия турнесінің соңында, Австралия Филадельфия командасына қарсы күтпеген жеңіліске ұшырады, Уитти Австралияның алғашқы иннингінде 20-дан астам қақпа алған екі ойыншының бірі болды, содан кейін соңғы овердің төртінші добында қақпадан шығарылды, Австралия жеңіске 3 қақпа қажет болғанда.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Уитти соғыс аяқталғаннан кейін де отандық жарыстарда ойнауын жалғастырды және 38 жасқа дейін бірінші сыныптағы крикетте 5 қақпаны бір ойында алуға лайықты болды. Уитти өзінің соңғы бірінші сыныптық матчын өткізді, осы кезде Жаңа Оңтүстік Уэльс 1925–26 жылғы Шеффилд Шилдті жеңіп алды. Уиттидің бірінші сыныптық карьерасының ерекшелігі – оның кумирі Трумперге қарсы керемет табысы болды, ол Трумперді он иннингстең жетісінде қақпадан шығарды, ал қалған үш иннингсте Трумпер соқпады. Төменгі лигаларда Уитти 1908 жылдан 1915 жылға дейін Аделаидадағы «Ист Торренс» клубы үшін ойнады, маусым сайын тұрақты түрде 50-ден астам қақпа алды және 1911 жылдан бастап қатарынан төрт жыл аудандық боулингтің орташа көрсеткіштерінде көшбасшы болды. 1920 жылдан 1927 жылға дейін «Гленелг» клубы үшін ойнады, ал 1937 жылға дейін Маунт-Гэмбиер аймағында ойнауын жалғастырды. Ол сонымен қатар әуесқой гольфшы болды және бір кезде тікелей есеппен ойнады. 1938 жылдан бастап Уитти Тантанула жеріне орналасып, 87 жасында қайтыс болды – ол Австралияның Бірінші дүниелік соғысқа дейінгі тест-крикетшілерінің арасында ең ұзақ өмір сүргені болды.

Түсініктемелер

Билл Уитти. espncricinfo.com
200 жыл Австралия крикеті 1997, 153 б.

Полард 1982, 381 б.

200 Австралия крикет маусымы 1997, 161 б.