Кіріспе
Рыцарлық ордендердегі командирлік шен (; Komtur; lang es; Comendador) немесе Knight Commander – рыцарлық және бауырлас ордендердегі құрметті атақ. Командир шені ортағасырлық әскери ордендерде, мысалы, Госпитальдық рыцарьдарда, қарапайым рыцарьдан жоғары тұрған мүшеге берілді. Knight Commander сияқты түрлі нұсқалары бар, әсіресе ағылшын тілінде, кейде командирден де жоғары шенді білдіреді. Кейбір рыцарлық ордендерде командир офицерден (яғни офицер) жоғары, бірақ "Ұлы" префиксі бар бір немесе бірнеше шеннен төмен тұрады, мысалы, француз тілінде Grand, неміс тілінде Grosskomtur, испан тілінде Gran Comendador (соответствующий суффикс қолданылып), итальян тілінде Grande Ufficiale және голланд тілінде Groot (Grootcommandeur, "Ұлы командир"), Grand Cross.
Commander (; ; Komtur; lang es; Comendador), or Knight Commander, is a title of honor prevalent in chivalric orders and fraternal orders. The title of Commander occurred in the medieval military orders, such as the Knights Hospitaller, for a member senior to a Knight. Variations include Knight Commander, notably in English, sometimes used to denote an even higher rank than Commander. In some orders of chivalry, Commander ranks above Officier (i. e. Officer), but below one or more ranks with a prefix meaning 'Great', e. g. Grand in French, Grosskomtur in German, Gran Comendador (using an equivalent suffix) in Spanish, Grande Ufficiale in Italian, and Groot in Dutch (Grootcommandeur, 'Grand Commander'), Grand Cross.
Тарих
Француз ордендеріндегі командир шені орта ғасырдағы әскери ордендерден бастау алады, онда төменгі деңгейдегі әкімшілік үйлер командирлер деп аталып, командирлер басқаратын. Жаңа заманда француз патшалары әскери ордендердің шеніне ұқсас рыцарлық ордендер құрды. 1578 жылы король Генрих III құрған Киелі Рух орденінің екі санаттағы командирлері болды. Діни командирлер: прелат дәрежесіндегі дін қызметкерлері. Олар сегіз адамнан тұрды, бірақ корольдің бас қайырымдылық тағайындалған адамы лауазымы бойынша қосымша діни командир ретінде есептелді. Әкімшілік офицерлер: «офицер командирлер» орденнің ең маңызды төрт атқарушы офицері болды. Олардың шені лайықты рыцарьлармен бірдей болды, бірақ олардың ақсүйек екенін дәлелдеу қажеттілігі болмады. Корольдер бұл лауазымдарды Жан Батист Колбер сияқты жаңадан ақсүйек болғандарды марапаттау үшін пайдаланды. Офицер командирлерді кейде ең төменгі офицерлік шеннен ажырату үшін «ұлы офицерлер» деп атады. 1694 жылы король Людовик XIV құрған Сент-Луи орденінде командирлердің бір шені болды. Бұл орденнің екінші жоғары шені, ол әскери офицерлерді марапаттау үшін арналған. Бір уақытта олардың саны 24-ке жететін, соңында Ұлы крест шеніне көтерілді. Екі орден де 1830 жылы жаңа король Людовик Филипп I таратып жіберді.
Қазіргі заманғы ордендер
1802 жылы Наполеон Бонапарт құрған Құрмет легионы оның бауырларының немерелері мен шөберелеріне мұрагерлік болып, бастапқыда Комендант шеніне ие болды. Бұл шен 1816 жылы король Людовик XVIII Наполеондық орденді монархиялық қағидаларға сәйкес келтіру үшін Командир деп өзгертілді. Бұл ордендегі үшінші жоғары шен. 1963 жылы президент Шарль де Голль құрған Ұлттық Еңбек орденінің (Ordre national du Mérite) шендік құрылымы Құрмет легионымен бірдей. Командирлер орденнің үшінші жоғары шені болып табылады. 1808 жылы мұғалімдер мен профессорлар үшін құрылған Академиялық пальмалар ордені (Ordre des Palmes académiques) 1955 жылы президент Рене Коти жүргізген қайта ұйымдастырудан бері Командир шеніне ие. 1883 жылы ауыл шаруашылығына қосқан үлесі үшін құрылған Ауыл шаруашылығының Еңбек ордені 1900 жылы қайта ұйымдастырылғаннан бері Командир шенімен ең жоғары дәрежеге ие. 1930 жылы құрылған Теңіздік Еңбек орденінің (Ordre du Mérite Maritime) ең жоғары шені Командир болып табылады. 1957 жылы құрылған Өнер мен Әдебиет орденінің (Ordre des Arts et des Lettres) ең жоғары шені Командир.
Италия
Commendatore ("Knight Commander") атағы Италия Республикасының Еңбегі үшін ордені (алғашқыда Савой корольдік үйімен құрылған) және басқа да рыцарлық ордендерде Италия Президентінің жарлығымен беріледі. Commendatore (Knight Commander) атағы Ufficiale (Офицер) атағынан жоғары, ал ол өз кезегінде Cavaliere (Knight) атағынан жоғары, бұл рыцарлық ордендегі ең төменгі дәреже. Италия үкіметінің ордендері халықаралық стандарттан ерекшеленеді, себебі оларда әйелдерге (Dames) арналған ерекше шендер мен ордендер қарастырылмаған. Коммендатор дәрежесі Савойя, Екі Сицилия, Парма және Тоскана корольдік үйлерінің бірнеше итальяндық династиялық ордендерінде де беріледі. Италия Республикасы өзінің азаматтарына Ватиканнан және Италияның кейбір патшалық үйлерінен берілген ордендер мен атақтарды ресми түрде мойындайды. Commendatore – бұл сондай-ақ шетелдік ордендердегі, мысалы Британ империясы орденіндегі Knight Commander шенінің итальян тіліндегі аудармасы. Il Commendatore – Моцарттың "Дон Джованни" операсындағы кейіпкер, сонымен қатар Энцо Феррариді атау үшін де жиі қолданылған. "Құдагер" фильмінің үшінші бөлімінде Михаэль Корлеоне Сицилияға оралғанда, ол Рим папасының рыцарлық орденімен марапатталғандықтан, Commendatore Michael Corleone деп аталады. Италия Қарулы Күштерінде командирдің әскери шені – Comandante.
Германия
Неміс тілінде комтур (commendator сөзінен туындаған) – әскери ордендердегі, әсіресе Тевтон орденіндегі лауазым болған. Тевтон ордені мемлекетінде комтур – «коммендария» (Commandry) деп аталатын негізгі әкімшілік бөлімшесінің басшысы еді. Комтур жергілікті иеліктерден алынатын өнім арқылы орденнің рыцарьдарын азықтандыруға және қамтамасыз етуге жауапты болды. Ол бірнеше прокураторларға басшылық етті. Коммендеде кем дегенде 12 бауырластан тұратын монастырь болды. Соғыстан кейінгі Германияда Еңбегі үшін орденінің дәрежелері мүлдем жаңа терминдермен атала бастады. Командир дәрежесіне сәйкес келетіні – Еңбегі үшін Ұлы Крест, ал Жоғарғы Бастық дәрежесіне сәйкес келетіні – Жұлдыз және лентасы бар Еңбегі үшін Ұлы Крест (Großes Verdienstkreuz mit Stern und Schulterband).
Папалық бұйрықтар
Пап ордендеріне қатысты, олар Мальтаның Әскери Егемендік Орденінде (оның еңбегі үшін Melitensi орденімен марапатталуында) және Қасиетті Қабір Орденінде де қолданылады. Дәстүрлі түрде, әйелдер үшін балама дәреже Dama di Commenda («Командир леди») болған, бірақ қазіргі кезде кейде Commendatrice сөзі де қолданылады.
Испания
Кең аумақтық иеліктері бар әскери ордендерде жеке меншіктер commenda деп аталып, де-факто феод ретінде жеке рыцарьға сеніп тапсырылуы мүмкін. Егер мұндай феод орден ішіндегі жоғары лауазыммен байланысты болмаса, онда оның атағы Commandeur болар еді; бұл этимология испан тіліндегі Commendador түрінде жақсы сақталған, Реконкистаға қатысқан Сантьяго ордені сияқты әскери ордендерде маңызды рөл атқарды.