Кіріспе

Швециядағы интернет-алмасу нүктесі Netnod AB (бұрынғы Netnod Internet Exchange i Sverige AB) – Швецияның Стокгольм қаласында орналасқан, интернет-алмасу нүктелерін басқаратын және Домендік атаулар жүйесінің (DNS) он үш түбірлік атау серверлерінің бірін қамтамасыз ететін жеке меншік шектеулі серіктестік. Ол сонымен қатар Желілік уақыт протоколы (NTP) арқылы ресми швед уақытын таратуды жүзеге асырады. Ол TU stiftelsen / TU foundation (Stiftelsen för Telematikens utveckling, ағылшын тілінде Телематиканы дамыту қоры) коммерциялық емес қорына толыққанды тиесілі.

Тарих

TU Foundation / Netnod-тың алдыңғысы D GIX болды, ол Стокгольмдегі Корольдік технология институтында (KTH) құрылған және KTHNOC басқаратын Интернет-алмасу нүктесі еді. D GIX Еуропадағы алғашқы IX-тардың бірі болды және ол өте сәтті болды. 1996 жылы Internetutredningen атты комитет Швециядағы Интернет желісінің жұмыс істеуі үшін маңызды инфрақұрылымды тізімдеді. Тізімдегі маңызды инфрақұрылымның бірі – берік және сенімді Интернет-алмасу нүктесі болды. Көптеген факторлар KTH және шведтік ISP-лерді жеке заңды тұлғаның жұмыс істеу үшін жақсырақ формат болатынына көндірді. Заңдық консультациялардан кейін және шведтік үкіметтің инфрақұрылымды басқаруда рөл атқаруға ниетті екенін көргеннен кейін, шведтік ISP-лер TU Foundation-ды құруға шешім қабылдады. Бастапқы капитал үкімет құрған Білім қорынан, KK stiftelsen – Швециядағы ең ірі ғылыми-зерттеу қорларының бірінен келді. Қорға меншік құқығының мақсаты – операторлар мен үкіметтен тәуелсіздікті қамтамасыз ету болды. Операциялық қауымдастықпен байланыс шведтік университеттік желі SUNET-тің басқарма мүшесінің біреуін, ал шведтік Желі пайдаланушыларының қоғамы (SNUS) Netnod басқарма мүшесінің біреуін тағайындауынан туындайды. Осы екі тікелей тағайындалған басқарма мүшесі үшінші басқарма мүшесін бірлесіп тағайындайды. TU Foundation IX-ты басқару үшін Netnod операциялық компаниясын құрды. Бастапқыда Netnod-тың өз қызметкерлері болған жоқ, барлық операциялар шведтік әскерилерге аутсорсингке тапсырылды. 2001 жылы Netnod толық меншікті еншілес компаниясы Autonomica-ны құрды. Autonomica Netnod операцияларын (сол кезде де, қазір де өз қызметкерлері жоқ) және NORDUnet атынан i. root серверлерін басқаруға, сондай-ақ Интернетке қатысты зерттеулер жүргізуге тиіс болды. Бастапқыда қызметкерлер негізінен DNS және басқаруға бағытталған, ал операциялар әскерилерге аутсорсингке берілді. Алайда, 2002 жылы Autonomica-ның штаты едәуір өсті және әскерилермен жасалған келісімшарт тоқтатылды. Бүгінде операциялар Netnod қызметкерлерімен толықтай жүзеге асырылады.

Интернет-арнау нүктелері

Netnod IX Еуропадағы бір пирге шаққандағы трафиктің ең жоғары деңгейін қамтиды және IPv6 трафигіне толыққанды қолдау көрсетеді. Netnod бес қалада алты Интернет-алмасу пунктерін (IXP) басқарады, онда Интернет-операторлар байланыс орнатып, трафик алмаса алады, яғни бір-бірімен пирлік байланыс жасай алады. Олар Стокгольм, Гетеборг, Лулеа, Мальмё және Данияның Копенгаген қалаларында орналасқан. Сонымен қатар, ол ресми швед уақытын екі уақыт протоколы – Network Time Protocol (NTP) және Network Time Security (NTS, шамамен қауіпсіздігі бар NTP) арқылы таратады. Netnod IXP-де Netnod RIPE Internet Routing Registry (IRR), Bredbandskollen (тұтынушыларға арналған кеңжолақты жылдамдықты тестілеу), бірнеше DNS TLD-ге қосымша қызметтер, DNS түбір сервері, атап айтқанда i.root-servers.net түбір серверлері сияқты түрлі қосымша құнды қызметтер ұсынады. Бұл қызметтер Netnod-тың AS8674 AS нөміріне кіреді. Netnod сонымен қатар түрлі DNS қызметтерін басқарады. Netnod өзінің DNSNODE өнімі арқылы әлемдік TLD-лерге anycast және unicast қосымша қызметін ұсынады. Жоғарыда аталған қызметтердің кейбіреулері бұрын Netnod-тың толық иеленген еншілес компаниясы Autonomica арқылы ұсынылған; алайда, 2010 жылы Autonomica Netnod-пен бірікті. Бастапқыда, Internetutredningen есебінде көрсетілгендей, Netnod басқаратын IX ұлттық маңызы бар инфрақұрылым ретінде қарастырылды. Сондықтан 1997 жылы Netnod швед телекоммуникациялық реттеуші органымен келісімге келіп, IX жабдықтарын мемлекеттік басқарудағы қауіпсіз телекоммуникациялық бункерлерде орналастыруға келісті. Сонымен қатар, операциялардың Стокгольмге ғана тәуелді болмауы туралы да келісімге қол қойылды. Сондықтан Netnod Стокгольм, Гетеборг, Мальмё және Сундсвалл қалаларында IX-тер құрды. Бұл орналасқан жерлердің барлығы басқа елдердегідей қосымша орналасқан жайларға қарағанда мемлекеттік бункерлерде болды. Алмасу пункттері тәуелсіз және байланыссыз, сондықтан бір қалада қосылған операторлар сол қаладағы басқа операторларды ғана көреді. Дегенмен, Швецияның көптеген ірі провайдерлері төрт қалада да байланыс орнатыпты. Netnod 2004 жылдан бері Лулеа қаласында да IX-ті пайдаланады.

Автономиялық

Autonomica AB – Netnod компаниясының толық құрамындағы еншілес компаниясы болды, ол Интернеттегі бірнеше маңызды инфрақұрылымдық элементтерді басқарды. Қазіргі уақытта (2022 жылы) Autonomica – Netnod AB-ның заңдық бренді, себебі екі бұрынғы жеке ұйым біріктірілді. Autonomica 1998 жылы Netnod еншілес компаниясы ретінде құрылды. Швеция операторлар форумы Netnod операцияларын жалпы инфрақұрылымдық қызметтерді қамту үшін кеңейтуді, сондай-ақ штаттық қызметкерлерді қабылдауды талқылады. Netnod Интернет-алмасу пунктын (IXP) басқару үшін жекеленген ұйым құруға және Интернет технологиялары саласында, әсіресе DNS-ке баса назар аудара отырып, зерттеулер жүргізуге келісті. Autonomica үш қызметкермен құрылды: біреуі IXP операцияларын үйлестіруге жауапты болды, ал екеуі Стокгольмдегі Корольдік технология институтынан ауыстырылды. Бұған қоса, Швеция университет желісі SUNET пен Autonomica арасында Autonomica Netnod Exchange-ті басқару жауапкершілігін қабылдау туралы келісімге келді. Сонымен қатар, Autonomica төрт Netnod Exchange-тің әрқайсысындағы SE резервтік серверлерін басқаруға міндетті болды. Қаржылық иелік "Интернетке пайдалы" жобаларға гранттар беру үшін қорға берілуі керек еді. Бастапқыда Autonomica "зерттеуге" бағытталған еді. Бірақ жұмыс инженерлік және қолданбалы зерттеулерге, яғни Интернетке қатысты технологияларға тән нәрсеге, мысалы IETF-тегі жұмыстарға қатысты ауысты. Autonomica қызметкерлері бастапқыдан-ақ IETF-те өте белсенді болды және басқалармен бірге IETF DNSOP жұмыс тобының, multi6 жұмыс тобының (қазір жабық), shim6 жұмыс тобының және v6ops жұмыс тобының тең төрағалары болды. Autonomica қызметкерлері IAB мүшесі ретінде де қызмет етті. Autonomica жүргізген жұмыстар негізінен DNSSEC-ке бағытталған, ал Autonomica қызметкерлері DNSSEC мәселелері мен енгізілуіне қатысты көптеген Интернет-жобаларды және RFC-терді жазды. Соңғы кезде IPv6-ны өндірістік ортаға енгізу тақырыбында көптеген жұмыстар мен баяндамалар жасалды. Autonomica қызметкерлері RIPE, APRICOT /APNIC, SANOG, MENOG және NANOG сияқты операциялық конференцияларда баяндама жасауға және сессияларды жүргізуге жиі қатысады. Autonomica швед операторлары арасында бірнеше семинарлар мен бастамаларды ұйымдастыруға көмектесті. Autonomica Интернеттің игілігі үшін бірнеше тегін қызметтер ұсынады, мысалы i. root серверлері. net, 13 түбірлік сервердің бірі және UTC-ге байланысты NTP серверлері. Autonomica сонымен қатар i. root серверлері. net үшін Anycast платформасын пайдалану арқылы қаржыландырады, бұл платформаны бірнеше TLD пайдаланады.

Технология

Алғашқы D GIX 10 Мбит/с жылдамдығындағы коммутатор болды. D GIX Netnod-пен алмастырылған кезде, алмасу нүктесі Стокгольмде екі FDDI коммутаторынан және Гетеборгте бір FDDI коммутаторынан тұратын. 1998 жылға қарай FDDI тізбектері толып, трафик жол басындағы бұғатталудан (head of line blocking) қатты зардап шекті. Швеция операторлар форумында баламалар талқыланды. Негізінен екі нұсқа бар еді: жаңа Gigabit Ethernet стандарты және Cisco компаниясы әзірлеген Spatial Reuse Protocol (SRP) стандарты. SRP-ні таңдау шешімі негізінен сол кезде Gigabit Ethernet пен SRP бағасы шамамен бірдей болғандықтан қабылданды. SRP-де жол басындағы бұғатталу мәселесі болған жоқ, сондай-ақ SRP-нің MTU мөлшері сол кездегі Gigabit Ethernet-тен үлкен болды. Сондықтан швед операторлары Netnod компаниясына SRP-ні енгізуді тапсырды. Орнатылған SRP сақиналары әрбір қалада 2x622 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істеді. Бірақ көп ұзамай 2x622 Мбит/с жеткіліксіз болды. Netnod операторларға 2x2,5 Гбит/с SRP-ге көшуді ұсынды, ол да орнатылды. Ірі операторлардың барлығы жаңа SRP сақиналарына көшті, ал кіші операторлар арзан әдіс іздеді. 2000 жылға қарай Gigabit Ethernet кеңінен таралды және бағасы SRP-ге қарағанда төмендеді. Gigabit Ethernet сол кезде jumbo фреймдерді де қолдады. Netnod Gigabit Ethernet-ті енгізуге дайын екенін, бірақ шығындарды жабу үшін сегіз оператордың келісімін қалайтынын мәлімдеді. Осы уақытта бірнеше операторлар балама – Ethernet негізіндегі SOL IX IX құруға кірісті. Алайда Netnod тез арада сегіз клиенттің қолдауын алып, барлық қалаларда Gigabit Ethernet желісін құрды. 2 жыл бойы ескі FDDI алмасуы (әлі де жұмыс істеп тұрған) Ethernet коммутаторларына қосылды, бірақ 2002 жылдың соңына дейін барлық SRP және FDDI жабдықтары ауыстырылды. Бүгінде Netnod платформасы әрбір орналасқан жердегі Gigabit Ethernet коммутаторларынан тұрады. 2012 жылдан бастап Netnod сонымен қатар дилерлік бағдарлама арқылы қашықтықтан қосылу мүмкіндігін ұсынады – Netnod Reach.