Кіріспе

Үндістан армиясының сарбазы (1933–1965)

Компания квартермейстері Хавильдар Абдул Хамид Идриси (1 шілде 1933 – 10 қыркүйек 1965) – үндістандық сарбаз. 1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысындағы ерлігі үшін қаза болғаннан кейін Үндістанның ең жоғары әскери наградасы – Парам Вир Чакра орденімен марапатталды. Хамид 1954 жылдың желтоқсанында әскерге қабылданды және Гренадерлер полкінің 4-ші батальонына бекітілді. Қытай-Үнді соғысы кезінде оның батальоны Қытай Халық Азаттық Армиясына қарсы Намка Чу шайқасына қатысты. 1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысында 4-ші Гренадер батальоны Кеме Каран – Бихивинд бағытындағы Чима ауылының алдындағы маңызды бекіністі қорғауға жіберілді. 1965 жылдың 9-10 қыркүйегінде Асал-Уттар шайқасында Хамид сегіз пакистандық танкты жойды және тоғызыншы танкты жойлау кезінде қаза тапты.

Ерте өмір

Абдул Хамид 1933 жылдың 1 шілдесінде Уттар-Прадеш штатының Газипур ауданындағы бір ауылда дүниеге келді. Оның анасы Сакина Бегум, әкесі Мұхаммед Усман – тігінші болған. Хамид әкесінің жұмысына киім тігу арқылы көмектесетін.

Әскери мансап

1954 жылы 27 желтоқсанда Үндістан армиясының Гренадерлер полкіне қосылды. Кейіннен ол полктің 4-ші батальонына (бұрынғы 109-шы жаяу әскер) бекітілді, және ол өзінің қызметінің соңына дейін осы батальонда қызмет етті. Батальон Агра, Амритсар, Джамму және Кашмир, Дели, НЕФА және Рамгар қалаларында орналасқан кезде қызмет атқарды. 1962 жылғы Қытай-Үнді соғысы кезінде Хамидтің батальоны бригадир Джон Далви басқаратын 7-ші жаяу әскер бригадасының құрамында болды және Халықтық азаттық армиясына қарсы Намка Чу шайқасына қатысты. Қоршауға түсіп, байланыс үзілген батальон Бутанға, содан кейін Мисамариге жаяу жолмен шықты. Екінші лейтенант Г. В. П. Рао соғыстағы ерлігі үшін Маха Вир Чакра орденімен марапатталды; бұл тәуелсіздік алғаннан бері батальон алған ең жоғары награда болды, Хамидтің марапатынан бұрын.

1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысы

«Гибралтар» операциясына дайындық ретінде, Пәкістанның Джамму және Кашмирге басып кіріп, үнді билігіне қарсы көтеріліс ұйымдастыру стратегиясы аясында, Пәкістан күштері Джамму және Кашмир шекарасы арқылы бірнеше шабуылға тырысты. 1965 жылдың 5-10 тамызы аралығында үнді әскерлері кең ауқымды басып кіруді анықтады. Тәуелсіздерге түскен құжаттар мен тұтқындар Пәкістанның партизандық шабуыл арқылы Кашмирді басып алу жоспарларын көрсетті; осы мақсат үшін пәкістандықтар шамамен 30 000 партизанды даярлаған. Белгісіз себептермен партизандық күштер таратылды, ыдырады немесе жойылды, ал шабуыл ешқашан орындалмады. Хажи Пир және Пир Сахеба партизандық базаларды жою мақсатымен Үндістан тарапынан басып алынды, ал Пәкістан Чамб және Джорианды басып алды. Амритсар қаласындағы үнді әуе күштерінің базасына да шабуыл жасалды. Жаудың қарсы шабуылына жауап ретінде Үндістан халықаралық шекара арқылы операция жүргізді. 4-ші жаяу әскер дивизиясына Ичогил каналының шығысындағы Пәкістан аумағын басып алу және Касур-Хем-Каран бағытындағы ықтимал шабуылды тоқтату міндеті жүктелді. Дивизия каналға жеткен соң пәкістандық шабуылды күтті. 4-ші гренадерлік полк Кеме Каран-Бхихивинд бағытындағы Чима ауылының алдындағы маңызды позицияны қорғауға бекітілді.

Асал-Уттар шайқасы

4 Гренадиерлер 7-8 қыркүйекте түнгі сағат 12-де келді және таңға дейін 3 фут (1 метр) тереңдікте ор қазды. Сағат 7:30-да олар пакистандық танктердің алғашқы дауысын естіді, бір жарым сағаттан кейін олар жолмен өтіп бара жатқан еді. Хамид өзінің батальонындағы "Жонга" көлігінде орналасқан қайтарымсыз зеңбірек (RCLR) бөлімін басқарды. Батальон 9 метр қашықтықтағы танк Хамидтің RCL зеңбірегімен атылғанша от ашпады, ал одан кейінгі екі танктегі пакистандық әскерлер қашқанда кетті. Үндістер сағат 11:30-да артиллериялық оққа түсті, содан кейін тағы бір бронетехникалық шабуыл болды. Хамид тағы бір танкты жойды, ал одан кейінгі танктегі пакистандық әскерлер қайтадан қашқанда кетті. Күннің соңына қарай инженерлік бөлім Гренадиерлердің орналасқан жеріне қарсы жаяу әскерге және танкке қарсы миналар орналастырды. Олардың батальонына 9 қыркүйекте сағат 9:00-де пакистандық "Сабер" әуе шабуылы жасады, көптеген адамдар қаза тапты. Пакистандықтар сағат 9:30-да, 11:30-да және 14:30-да бронетехникалық шабуылдар жасады. Кешке қарай Хамид төрт танкты жойды. Батальон барлығы 13 танкты жойды, ал көптеген танктер тасталып кетті. Үндістер Шерман танктерінің взводына бұйрық берді, олар АҚШ-та жасалған пакистандық Паттон танктеріне қарсы тиімсіз болды. Сондай-ақ, "Сентурион" танктері танк шайқасына қолайлы позицияға орналасу үшін кері тартылды. Нәтижесінде 4-ші Гренадиерлерде тек RCL зеңбіректері мен миналар қалды. 10 қыркүйекте шамамен сағат 8:00-де үш танктың бірінші тобы келді, біреуі алда, ал қалған екеуі арақашықтықпен одан кейін келді. Хамид өзінің RCL зеңбірегімен тағы бір танкты жойды. Пакистандықтар сағат 9:00-де күшейтілген артиллериялық қолдаумен қайта шабуыл жасады, және Хамид тағы бір танкты жойды. Оның ашық джипі оққа түсуге осал болғандықтан, ол басқа орынға көшті және әскерлеріне жасырынуға бұйрық берді. Хамид пен пакистандық танк бір-бірін байқады. Ол жалғыз болды және орнынан жылғала алмады, танк оған оқ атқанда, ол да оқ атты және сол сәтте қаза тапты. Батальон пакистандықтардың одан әрі шабуылдарын тоқтатты, ал шайқас шешуші үнді жеңісімен аяқталды.

Парам-Вир чакрасы

Асал-Уттар шайқасындағы ерлігі үшін Хамид 1965 жылдың 10 қыркүйегінде "Парам Вир Чакра" орденімен марапатталды. Ресми мақтау қағазында былай делінген:

Мұра

Хамидті еске алу үшін 3 марка 2000 жылдың 28 қаңтарында Үндістан поштасы батылдығы үшін марапатталғандарды құрметтеу мақсатында шығарылған 5 маркадан тұратын топтаманың бөлігі ретінде жарық көрді. Маркада Хамидтің кескіні және зеңбірек орнатылған джиптің суреті бейнеленген. Хамидтің жесірі Расулан Биби 2008 жылы Лакхнауда Үндістан президенті Пратибха Патилмен кездесіп, оның ауылында әскери жинақтау орталығын ашуды, Дулапурдағы Хамидтің үйін мемориалға айналдыруды, оның қайтыс болған күнін мемлекеттік деңгейде атап өтуді және немерелеріне мемлекеттік қызметке орналасуға көмектесуді сұрады. Әр жыл сайын 9 қыркүйекте Асал Уттар ауылында Абдул Хамидтің есімін арнап үлкен спорт және мәдени фестиваль ұйымдастырылады. 2011 жылы «Құрмет Туы» қоры Хамидтің қайтыс болғанына 46 жыл толуына орай, оның туған ауылы Дамупурдағы тозығы жеткен мемориалды жаңартты. Жаңарту жұмыстарына Хамидтің жаңа мүсінін орнату, қақпалар мен қоршауды жөндеу және бояу, сондай-ақ бақты жақсарту кірді. Осы шарада «Құрмет Туының» негізін қалаушы және Үндістан Парламентінің депутаты Раджив Чандрашекар сөз сөйледі. 2017 жылдың 10 қыркүйегінде Хамидтің қайтыс болғанына 52 жыл толуына орай, сол кездегі Армия Бас штабының бастығы генерал Бипин Рават Газипур ауданында мемориалды ашты. 2023 жылдың ақпан айында «Адикар Сена» президенті Амитаб Тхакур Үндістан және Уттар-Прадеш үкіметтерін Дамупур мемориалына немқұрайлы қарады деп айыптады.

Танымал мәдениетте

Param Vir Chakra телесериалының оншы эпизоды, 1988 жылы шыққан және Param Vir Chakra иегерлерінің өміріне арналған, 1965 жылғы 10 қыркүйекте Хамидтің қаһармандық істерін көрсетті. Хамид рөлін Насируддин Шах сомдады, ал эпизодты Четан Ананд түсірді.

Құжаттамалық фильмдер

Асал-Уттар шайқасы – Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі ең ірі танк шайқасы (2018) – Discovery Channel-дің Mission & Wars сериясы аясында Veer телеарнасында тұңғыш рет көрсетілген теледокументалды фильм. Үндістан армиясы жариялаған, шайқас оқиғаларын және Әскер сержанты Абдул Хамидтің қазасын баяндайтын материал.