Кіріспе

Бразилияның императрицасы 1829-1831 жылдар аралығында.

Амелия Леухтенбергская (Amélia Augusta Eugénia Napoleona de Leuchtenberg; 31 шілде 1812 – 26 қаңтар 1873) – Бразилияның Педро I-нің әйелі ретінде Бразилияның императрицасы болды. Ол француз императрицасы Жозефина де Боарненің немере қызы. Оның әкесі Эжен де Боарне – императрица Жозефина мен оның бірінші күйеуі Александр де Боарне виконтінің жалғыз ұлы. Осылайша, оның анасы болашақ императорға үйленген кезде Наполеон Бонапарттың өгей ұлы болды. Императрица Амелияның анасы – Бавария королі Максимилиан I-нің қызы, ханшайым Августа.

Отбасы, балалық шақ және жастық шақ

Амелия генерал Евгений де Бохарна, Люхтенберг герцогы мен оның әйелі Бавария ханшайымы Августаның төртінші баласы болды. Оның әкесі Жозефина де Бохарна мен оның бірінші күйеуі, виконт Александр де Бохарнаның ұлы еді. Жозефина Наполеон Бонапартқа қайта үйленгенде, Евгенийді Наполеон асырап алып, Италия Корольдігінің вице-королі етіп тағайындады. Амелияның анасы Бавария королі Максимилиан I Жозефтің және оның бірінші жұбайы, Гессен-Дармштадт ханшайымы Августа Вильгельминаның қызы еді. Амелияның бауырларының арасында Швеция королі Оскар I-нің патшайымы Жозефина Леухтенберг және Португалия королевасы Мария II-нің күйеуі, Аугуст де Бохарна болды. Наполеон III Амелияның туысы еді. 1814 жылы Наполеон Бонапарт жеңілгеннен кейін, Евгений де Бохарна, әкесінің оған берген Люхтенберг герцогы атағын алғаннан кейін, Мюнхенде қоныстанды. Амелияның анасы Августа, Амелияны Бразилия императорына үйлендіруді ойлады, бұл Лейхтенберг үйінің патшалық мәртебесіне ие болуына кепілдік беру үшін жасалды. Сегіз ханшайымның бас тартуынан кейін елші Еуропа сарайларында қысымға ұшырады, Барбасена императормен келісіп, Дом Педроға тек "жақсы және ізгі" әйел іздеді. Амелия осы талапқа сай келді, бірақ олардың кездесуін Барбасена емес, Париждегі министр, Педра Бранка виконты Домингос Борхес де Баррос ұйымдастырды. Ол анасының жағынан, Виттельсбахтар әулетінен тегін алып келді, бірақ оның әкесі, император ретінде Наполеон Бонапарттың құлауының артында қалған жер аударылған адам, тиімді күйеу емес еді. Дегенмен, бұл оның жалғыз "кемшілігі" болды. Принцесса бойы биік, өте әдемі, пропорционалды денелі және нәзік бетке ие еді. Оның көзі көк, ал шашы қоңыр-алтын түсті болды. Ресенде маркизі Антонио Телес да Сильва Каминха е Менесес жас әйелдің сұлулығын бағалау үшін жіберілді, ол оны мақтап, оның "дене бітімі суретші Корреджоның Саба патшайымын салған суреттеріндегідей" деді. Неке шарты 1829 жылдың 29 мамырында Англияда қол қойылды және 30 маусымда Мюнхенде Амелияның анасы, Лейхтенберг герцогинясы бекітті, ол қызына жеке сабақ берген еді. Сол жылдың 30 шілдесінде Бразилияда Педро I мен Амелия Лейхтенбергтің арасындағы неке туралы шарт жарияланды. Неке расталғаннан кейін Дом Педро Сантос маркизасымен байланысын тоқтатты және өзінің жақсы ниетін көрсету үшін "Махаббат және адалдық" деген ұранмен Роза орденін құрды. 2 тамызда Мюнхендегі Лейхтенберг сарайының капелласында өткен прокси-неке рәсіміне көп адам қатыспады.

Олардың некесі Дом Педроның алғашқы некесінен өзгеше, бақытты болды, және ол өз заңды балаларымен жақсы қарым-қатынас құрғандығы да хабарланды. Оның сұлулығы, ақыл-есі және мейірімділігі күйеуінің және оның бірінші некеден туған балаларының жүрегін жеңіп алды. Ол олардың жақсы отбасылық ортада өмір сүруіне және сапалы білім алуына көз жеткізді. Некеден кейін көп ұзамай француз саяхатшысы "императрица Дом Педроның балаларына әлі де ықпал етуде. Жақсы нәтижелер көрініп тұр, ол сарайды жақсарту жұмыстарын жүргізді және тәртіп орнатылды; ханшайымдардың білімін императрица жеке бақылайды және басшылық етеді", сондай-ақ тақ мұрагері, кішкентай Педро де Алькантараға (кейін Бразилия императоры Педро II) да осы күтім көрсетілді; оның дәлелі ол оны жақын арада "мамаэ" ("анам") деп атағандығында көрінді. Оның қатысуы күйеуінің танымалдылығын қайта қалпына келтіруде және жаңа империя үшін қиын кезеңде оған күш беруде маңызды рөл атқарды, бірақ некеден туған халықтың ынтасы ұзаққа соқпады. Амелия көп ұзамай Парижге Мария да Глориямен және Дом Педроның заңсыз қызы, Гояс герцогинясы Изабел Мариямен бірге көшті, содан кейін Амелия оны өзінің қызы ретінде асырады. 1831 жылдың 30 қарашасында Амелия өзінің жалғыз баласы Мария Амелияны дүниеге әкелді. Осы уақытта Педро I, Браганса герцогы ретінде, қызы Мария да Глория атынан Португалия тағы үшін өзінің інісі Мигель I-ге қарсы қанды шайқас бастады. Мигель жеңіліп, Португалиядан қуылғаннан кейін Дом Педро және оның отбасы алдымен Рамалхао сарайында, содан кейін Келуз ұлттық сарайында орналасты.

Жесірлік және соңғы жылдары

Дом Педроның қауіп-қатерге толы өмірі оның денсаулығына нұқсан келтірді; ол туберкулезбен ауырып, 1834 жылдың 24 қыркүйегінде қайтыс болды. Амели екінші рет тұрмысқа шықпады; ол Паласио дас Жанелас Вердес ("Жасыл терезелер сарайы", сондай-ақ Паласио де Альвор Помбал деп те аталады, қазір Португалияның ежелгі өнер ұлттық мұражайы орналасқан) сарайына көшіп, қайырымдылық жұмыстарына және қызының біліміне өзін арнады. Мария Амелия өте зиялы және дарынды музыкант екенін көрсетті. Бұрын Мария Амелияның мәртебесі мен мұрагерліктегі орны күмәнді болған еді, себебі ол Бразилияда әкесі Педро I император болып тұрғанда дүниеге келді, бірақ оның тақтан бас тарғаннан кейін шетелде туды. Бразилия Конституциясы императорлық мұрагерлікке қатысты дауларды шешу үшін Императорлық Парламентке өкілеттік берді. Педро II жеке билігін бастағаннан кейін көп ұзамай Парламенттен әпкесінің құқықтарын мойындауды сұрады. 1841 жылдың 5 шілдесінде Педро II Бразилия Парламенті бекіткен заңға қол қойды, ол Мария Амелияны бразилиялық ханшайым ретінде мойындады. 1852 жылдың басында Мария Амелия Австрияның эрцгерцогы Максимилианмен (кейіннен Мексика императоры Максимилианмен) никелесуге келісті, бірақ көп ұзамай туберкулездің белгілерін көрсетуге бастады. Аурудың салдарынан ол анасымен бірге Мадейра аралындағы Фуншалға, емдік ауа іздеп келді, 1852 жылдың 31 тамызында жетті. Дегенмен, ханшайым 1853 жылдың 4 ақпанында 22 жасында туберкулезден қайтыс болды. Оның өлімі анасына терең ​​қайғы әкелді, ол жыл сайын Мария Амелияның қайтыс болған күніне барып, Фуншалдағы "Принцесса Дона Мария Амелия" деп аталған, әлі де бар аурухананың құрылысын қаржылады, сондай-ақ Бавариядағы мүлігін архидюк Максимилианға қалдырды, "егер Құдай сүйікті қызы Мария Амелияны сақтап қалғанда, оны күйеу баласы ретінде қуана қарсы алған болар еді". Мария Амелияның қайтысынан кейін Амели Лиссабонда қайтадан қоныстанды.

Денсаулық мәселесі, өлім және жерлеу

Амели 1834 жылдан бері, күйеуі қайтыс болған кезде кеуде қысылысынан (стенокардия) зардап шегіп, өкпесінде зақымданулар болған. 1871 жылға қарай оның денсаулығы күрт нашарлаған. Педро II осы жағдай туралы үнемі хабардар болып отырды.

Жерлеу

2012 жылдың ақпан және қыркүйек айлары аралығында Бразилиядағы Сан-Паулу университетінің зерттеушілері Педро I, оның бірінші әйелі Мария Леопольдина және Амелияның қалдықтарын эксгумациялады. Олар Амелияның денесі мумияланғанын көріп, қатты таңқалды. Терісі, шашы және ішкі органдары сақталған еді. Госпиталдағы тексерулерде императрицаның мойын венасында кесік табылды. Бальзамдау процесі кезінде осы кесікке кафур және мирра сияқты хош иіс заттар құйылған. "Бұл, әрине, шіру процесін тоқтатуға көмектесті", - деді зерттеуге жауапты бразилиялық сот-медициналық археолог Валдирен Амбиел. Ол, басқа бір фактор табыт болғанын айтты, ол соншалықты герметикалық жабылып, ішінде микроорганизмдер болмаған. Қайта жерлеуге дейін ғалымдар оның қалдықтарын бұрынғы әдіске ұқсас тәсілмен қайта бальзамдады.