Кіріспе

Альбинизмнің түрі

Окулокутанды альбинизм – көзді (окуло), теріні (кутанды) және шашты қамтитын альбинизмнің бір түрі. Дүние жүзінде шамамен 20 000 адамның 1-і окулокутанды альбинизммен туады деп есептеледі. Окулокутанды альбинизмнің жеті түрі сипатталған, олардың барлығы меланин синтезінің бұзылуынан туындайды және барлығы аутосомалық рецессивті аурулар болып табылады. Окулокутанды альбинизм адам емес жануарларда да кездеседі.

Түрлері

Адамдарда төмендегідей окулокутаникалық альбинизм түрлері анықталды. OMIM атауы Гені Сипаттамасы OCA1 TYR OCA1 тирозиназа генінің мутацияларынан туындайды және екі нұсқада кездесе алады. Біріншісі – OCA1a, бұл организмнің мүлдем меланин синтездемейтінін білдіреді. Шашы көбінесе ақ (көбінесе мөлдір) және терісі өте ақшыл болады. Көру қабілеті әдетте 20/200-ден 20/400-ге дейін ауытқиды. Екіншісі – OCA1b, оның өзінде де бірнеше кіші түрлері бар. Кейбір OCA1b-ға шалдыққан адамдар күнге күйіп, шаштарында пигмент пайда бола алады. OCA1b-ның бір түрі OCA1b TS (температураға сезімтал) деп аталады, онда тирозиназа белгілі бір температурадан төмен ғана жұмыс істей алады, бұл салқын аймақтардағы дене түктерінің пигменттенуіне (қарғуға) әкеледі. (Сиам мысықтарында осыған ұқсас мутация кездеседі.) OCA1b-ның тағы бір түрі, «сары мутант» альбинизмі, басқа халықтарға қарағанда амиштер арасында жиірек кездеседі. Ол шаштың сары түске өзгеруіне және нәресте кезінде тері пигментациясының дамуына әкеледі, бірақ туған кезде басқа түрлерден ажырату қиын. Шамамен 40 000 адамның біреуінде OCA1-дің қандай да бір түрі кездеседі. OCA2 OCA2 Альбинизмнің ең көп таралған түрі P генінің мутациясынан туындайды. OCA2-ге шалдыққан адамдар, әдетте, OCA1-ге шалдыққандарға қарағанда көбірек пигментке және жақсы көру қабілетіне ие, бірақ OCA1b-ге шалдыққандар сияқты күнге күйе алмайды. Көк майдақ және шекпіндерде аз мөлшерде пигмент пайда болуы мүмкін. OCA5 OCA5 пакистандық отбасыда «алтын түстес шаш, ақ тері, нистагм, фотофобия, фовеальды гипоплазия және жынысы мен жасына қарамастан, көру қабілетінің нашарлауы» белгілерімен анықталды. Генетикалық талдаулар бұл ақауды адам хромосомасының 4q24 аймағына орналастырды, бірақ кандидат генді анықтау мүмкін болмады. OCA6 SLC24A5 OCA6 альбинизмінің ең сирек кездесетін түрлерінің бірі қытайлық адамдарда анықталды, бірақ бұл тек осы этникалық топқа ғана тән емес деп есептеледі. Ол шаштың түсіне әсері жағынан әртүрлі және омыртқалы жануарлардың түрлі түрлерінде пигментацияда рөл атқаратын мембраналық тасымалдаушы SLC24A5 геніндегі мутациялардың нәтижесінде пайда болады. OCA7 C10orf11 OCA7 бастапқыда Фарер аралдарындағы бір отбасында сипатталған, бірақ кейіннен литвалық науқаста анықталды. Бұл аурудың ерекшелігі – терінің ақшыл болуы және көзге әсер етуі, соның ішінде көру қабілетінің төмендеуі және оптикалық хиазма арқылы нейрондық жолдардың бұрмалануы. Бұл белгісіз функциясы бар C10orf11 генінің мутациясына байланысты (10-шы хромосомадағы 11-ші сипатталмаған ашық оқу фреймі).