Кіріспе

Мысырдың Ра құдайына арналған ежегіткен ғибадатханалар – Мысырдың Ра құдайына арналған ежегіткен ғибадатханалар. Бұл термин көбінесе Ескі патшалық дәуірінде Бесінші династияның алты немесе жеті фараоны салған ғибадатханаларды атау үшін қолданылады. Дегенмен, күн ғибадатханалары мың жыл өткен соң Жаңа патшалық дәуірінде Ахнатон Тебада Карнак ғибадатханасын салғанда қайта пайда болды. Бесінші династияның күн ғибадатханалары Абу Гораб және Абусир деген екі жерде, біріне-бірі жақын және қазіргі Каир қаласының оңтүстігінде салынған. Олар Хелиополистегі бұрынғы күн ғибадатханасының үлгісімен салынған болуы мүмкін. Күн ғибадатханаларын салған алты патша: Userkaf, Sahure, Neferirkare, Reneferef немесе Neferefre, Nyuserre және Menkauhor.

Ашылу

Күн ғибадатханаларының мәні мен эволюциясы Ескі патшалықтың архитектуралық және діни тарихына тығыз байланысты, әсіресе Мысырдың Бесінші және Алтыншы династияларында қалыптасқан. Осы ғибадатханалардың біріншісі Ниусерренің ғибадатханасы табылды. Екіншісі қазба жұмыстарынан Үсеркафтың ғибадатханасы шықты. Осы типтегі ғибадатханаларды зерттеу 1950 жылдардан бастау алды.

Функция

Бұл ғибадатханалардың қандай нақты функцияларды атқарғаны туралы пікірталас бар, себебі олар Мысыр пирамидалары сияқты тек патшалық жерлеу мақсатына ғана арналмаған, бірақ патшалыққа табынудың бір бөлігі болған сияқты, өйткені әрбір патшаның жеке ғибадатханасы болуы қажеттілік тудырды. Ғалым Массимилиано Нуццолоның сөзіне сәйкес, V және VI династиялар дәуірінде "Фараон "күн патшасы" және "күн құдайы" ретінде жаңа әлеуметтік-діни мағынаға ие болғандай". Бұл факті күн ғибадатханаларының Мысыр монархтарының жерлеу пирамидаларынан толығымен бөлек, тастан салынған ірі құрылыстарды тұңғыш рет арнауымен үндеседі.

Құрылымы

Күн ғибадатханалары Нилдің батыс жағалауында салынған. Пирамидалар сияқты, олардың да бір кіреберісі және бір шығу жолы болған. Әрбір күн ғибадатханасы үш негізгі бөліктен тұрған сияқты: біріншісі, арнаның немесе өңделген жердің жанындағы шағын аңғар ғибадатханасы; екіншісі, шағын аңғар ғибадатханасынан шөлге дейінгі қысқа жол; ал үшінші, ең маңызды бөлігі – шөл үстіртінде орналасқан күн ғибадатханасының өзі.