Кіріспе
2000 жылғы Югославия президенті Слободан Милошевичтің құлатылуы
Белград
Нови Сад
Чачак
| координаттары =
| себептері = * Сайлау алдауы туралы айыптаулар
Бұқаралық ақпарат құралдарының цензурасы
Халықаралық санкциялар
Югославия соғыстары
Автократия
Үкіметтің жемқорлығы
Саяси зорлық-зомбылық
Полицияның қатыгездігі
«Отпор!» белсенділерінің тұтқындалуы
Режимді өзгерту
Демократиялық реформалар
Бұқаралық ақпарат құралдарының еркіндігі
Еркін және әділ сайлау Ол соғыс қылмыстары үшін айыпталған алғашқы мемлекет басшысы болды. Югославия соғыстарындағы оның рөлі Югославияға қарсы халықаралық санкцияларға әкеп соқты, бұл Югославия экономикасы мен қоғамына ауыр соққы берді, ал НАТО бомбалауы елдің инфрақұрылымына елеулі зиян келтірді. Милошевичтің құлатылуы спонтанды төңкеріс ретінде жарияланғанымен, мыңдаған сербтер бір жыл бойы көшбасшының заңдылығын жою, оның қауіпсіздік күштерін оған қарсы қайыру және сайлау өткізуге мәжбүрлеу стратегиясымен күресті, оның нәтижелерін ол мойындамайтын еді. 1998 жылы оннан астам студенттер жиналып, «Отпор!» (серб тілінде «қарсылық») ұйымын құрды. 1996-1997 жылдардағы наразылықтардың қателіктерін талдап, олар тиімді ұйымдастыру, стратегия, жоспарлау, жақтастарды тарту және тұрақты күрес үшін қажеттінің бәрін қажет екенін түсінді. Университеттердегі саяси бақылауды күшейткен жаңа заңдарға және тәуелсіз БАҚ-ты мазалауға наразы болған «Отпор» студенттері Милошевичті орнынан алуды және демократия мен құқықтық мемлекетті орнатуды талап етті. Югославия президенті лауазымындағы бірінші мерзімі аяқталуға жақын (бұрын ол 1989 жылдан 1997 жылға дейін екі мерзімге Сербия президенті болып сайланған), 2000 жылдың 6 шілдесінде президент сайлауының ережелері өзгертілді. Югославия президенті бұрын заң шығарушы органмен бір мерзімге ғана сайланатын болса, енді Югославия парламентінде президенттік сайлаудың екі кезеңді дауыс беру жүйесі арқылы тікелей сайлануға тиіс болды, ең көп дегенде екі мерзімге. Көптеген сарапшылар Милошевичтің мұндай реформаларды қолдау ниеті демократияны жақсартуға емес, билікті ұстап тұруға байланысты деп сенді. 2000 жылдың 27 шілдесінде билік өкілдері мерзімінен бұрын сайлаудың 2000 жылдың 24 қыркүйегінде өтетінін жариялады, бірақ Милошевичтің өкілеттігі 2001 жылдың 23 шілдесіне дейін аяқталмайтын еді. Федералды парламенттің жоғарғы палатасы, Азаматтар кеңесіне (Veće građana) сайлау, сондай-ақ жергілікті сайлау да сол күні өткізілуі жоспарланған. 2000 жылдың 25 тамызында Милошевичтің бұрынғы кеңесшісі және саяси одақтасы Иван Стамболич үйінен құпия түрде ұрланып, ұсталды және Фрушка-Горада жазасыз өлімге кесілді. Бұл шабуылды Милошевич ұйымдастырды деп есептеледі, ол Стамболичтің сайлауда қарсыласы болуына жол бермеуді көздеді. Оның шіріген денесі үш жылдан кейін 2003 жылдың наурыз айында табылды. Оны ұрлаған төрт офицер сотталды. Милошевичке қастандық ұйымдастырғаны үшін айып тағылды. Бұл хабарландырудан кейін үкіметке қарсы жастар қозғалысы «Отпор!» үкіметті құлату және ашық демократияны орнату науқанын бастады. Оппозицияны біріктіру үшін Сербиядағы он сегіз партия Сербия демократиялық оппозициясы (DOS) коалициясын құрды, Воислав Коштуница Милошевичке қарсы кандидат ретінде шықты. Бұдан басқа, Сербия радикалдық партиясы және Сербия жаңарту қозғалысы сияқты екі ірі оппозициялық партия да үміткерлерді ұсынды (Тихомир Николич және Воислав Михайлович), бірақ сайлаудың негізгі күресі Милошевич пен Коштуница арасында болды. Сайлау науқаны шамамен екі айға созылды және көптеген оқиғаларға, мемлекетке опасыздық жасады деген айыптауларға, тәуелсіз БАҚ-ты жабуға және тіпті кісі өлтіруге толы болды. Сайлауға дейін бір жыл бойы АҚШ қаржыландырған кеңесшілер Милошевичке қарсы науқанда маңызды рөл атқарды.
Novi Sad
Čačak
| coordinates =
| causes = * Accusations of electoral fraud
Media censorship
International sanctions
Yugoslav Wars
Autocracy
Government corruption
Political violence
Police brutality
Arrests of Otpor! activists
Regime change
Democratic reforms
Freedom of the media
Free and fair elections He became the first sitting head of state to be charged with war crimes. His role in the Yugoslav Wars led to international sanctions against Yugoslavia, which had a devastating impact on the Yugoslav economy and society, while NATO bombing significantly damaged the country's infrastructure. While the overthrow of Milošević was reported as a spontaneous revolution, there had been a year long battle involving thousands of Serbs in a strategy to strip the leader of his legitimacy, turn his security forces against him, and force him to call for elections, the result of which he would not acknowledge. In 1998, a dozen students met to form Otpor! (Serbian for "resistance"). Analysing the mistakes of the 1996–97 protests, they realised they needed more effective organisation, strategy, planning, recruiting, and everything necessary for a sustained fight. Galvanised by outrage over new laws that imposed political control of their universities and harassment of independent media, the Otpor students called for the removal of Milošević and the establishment of democracy and the rule of law. As the end of his first term in office of the president of Yugoslavia approached (previously, he had been elected president of Serbia, in two terms, from 1989 to 1997), on 6 July 2000, the rules of the election of the president were changed. Whilst the president of Yugoslavia had previously been chosen for one term only by the legislature, in the Yugoslav parliament, it was now to be directly elected via the two round voting system of presidential elections with a maximum of two terms. Many onlookers believed that Milošević's intentions for supporting such reforms had more to do with holding power than with improving democracy. On 27 July 2000, the authorities announced that the early elections were to be held 24 September 2000, although Milošević's term wouldn't expire until 23 July 2001. The elections for the upper house of the federal parliament, Council of Citizens (Veće građana), as well as the local elections were also scheduled to be held on the same date. On 25 August 2000, Ivan Stambolić, a former mentor and political ally of Milošević, was mysteriously kidnapped and detained from his home and was summarily executed in Fruška Gora. The hit was believed to have been initiated by Milošević so he could prevent Stambolić from being a potential electoral opponent. His decomposed body was found three years later in March 2003. The four officers who had kidnapped him were sentenced. Milošević was charged for initiating the assassination. Soon after the announcement, the anti government youth movement Otpor! led the campaign to topple the administration and introduce a transparent democracy. To unify opposition, eighteen parties in Serbia formed the Democratic Opposition of Serbia (DOS) coalition, with Vojislav Koštunica as the candidate to confront Milošević. Apart from this, two major opposition parties, Serbian Radical Party and Serbian Renewal Movement also had candidates (Tomislav Nikolić and Vojislav Mihailović, respectively), but the main battle of the elections was the one between Milošević and Koštunica. The election campaign lasted for about two months and was extremely tense, with numerous incidents, accusations of treason, independent media shutdowns and even murders. For a year leading up to the elections, the United States funded consultants played a crucial role in the anti Milošević campaign.
Сайлаулар
Дауыс беру 2000 жылдың 24 қыркүйегінде өтті. DOS коалициясы Войслав Коштуница сайлаушылардың жартысынан астамын жеңіп алды деп хабарлады, бұл Милошевичті бір турда жеңу үшін жеткілікті болды. Үкімет бақылайтын Федералды сайлау комиссиясы ешбір кандидат 50%-дан астам дауыс жинамағанын және Коштуница мен Милошевич арасында екінші тур өтетінін мәлімдеді. Бұл дауыс беруді Черногория және Косово албандары (Югославияның бақылауында емес) жаппай бойкоттады. Дегенмен, Милошевич елдің осы бөліктерінде үлкен үлестемемен ресми жеңіске жетті. Бұл күтпеген нәтижелер сайлаудағы бұрмашылық туралы күдіктерді күшейтті және DOS үкіметті құлату үшін бейбіт наразылықтарға шақыруға итермеледі. Федералды сайлау комиссиясының ресми нәтижелерінде бірқатар айқын бұзушылықтар анықталды. Мысалы, жарамды және жарамсыз дауыстардың жалпы саны сайлаушылардың санына сәйкес келмеді; сайлау учаскелерінде және үйде дауыс бергендердің саны сайлаушылардың жалпы санынан асып түсті; пайдаланылған және пайдаланылмаған бюллетеньдердің саны сайлауға қабілетті сайлаушылардың санынан 117 244-ке кем болды, сайлауға қабілетті сайлаушылардың саны сайлау алдында жарияланғаннан өзгеше болды және президенттік, федералдық және жергілікті сайлау нәтижелерінде де айырмашылықтар болды. Осы қайшылықтардың барлығы кеңінен наразылық тудырды. Милошевичті қызметтен шеттетуден кейін нәтижелер дереу жалған деп жарияланды және жаңа ресми нәтижелер одан кейін жарияланды. Жаңа нәтижелер іс жүзінде бірдей болды, тек жалпы дауыс саны және Милошевичке берілген дауыс саны 125 000–130 000-ға төмендеді, осылайша Коштуницаға бірінші турдағы абсолютті, болғасын тар болса да, жеңіс мүмкіндігі туды; Коштуница екінші турдан қашу үшін қажетті шектің үстінен бірнеше мың дауыспен өтті. + 5 қазанға дейін және одан кейін Федералды сайлау комиссиясы жариялаған ресми нәтижелер арасындағы айырмашылықтар Кандидат Тұрақтандырушы Ресми нәтижелер (28 қыркүйек 2000 ж.) Ресми нәтижелер (10 қазан 2000 ж.) Дауыс % Дауыс % Войслав Коштуница Сербияның демократиялық оппозициясы 2 474 392 48,96% 2 470 304 50,24% Слободан Милошевич СПС–ЖУЛ–СНП 1 951 761 38,62% 1 826 799 37,15% Томислав Николич Сербияның радикалдық партиясы 292 759 5,79% 289 013 5,88% Войслав Михайлович Сербияның жаңарту қозғалысы 146 585 2,90% 145 019 2,95% Миодраг Видоевич Импактивтік партия 46 421 0,92% 45 964 0,93% Жалпы жарамды дауыс (жалпы дауысқа пайыздық қатынасы) 4 911 918 97,20% 4 778 929 97,19% Жарамсыз дауыс (жалпы дауысқа пайыздық қатынасы) 135 371 2,68% 137 991 2,81% Жалпы дауыс (қатысу) 5 053 428 69,70% 4 916 920 71,55% Сайлауға қабілетті сайлаушылар 7 249 831 6 871 595
Салдары
DOS партиясы желтоқсандағы парламент сайлауында сөзсіз жеңіске жетіп, үштен екі көпшілікті қамтыды. 2001 жылдың 1 сәуірінде Милошевич серб полициясымен ұсталды, кейін Гаагадағы Халықаралық қылмыстық трибуналға (ICTY) сотталу үшін жеткізілді. Ол 2006 жылдың 11 наурызында, төрт жылдық сот процесі аяқталуға бірнеше ай қалғанда түрмеде қайтыс болды.