Кіріспе

Тұрақты ені бар сызықтар салуға арналған жазу құралы.

Техникалық қалам – инженерлердің, сәулетшілердің немесе жобалаушылардың архитектуралық, инженерлік немесе техникалық суреттерде тұрақты ені бар сызықтар салуға арналған арнайы құралы. Техникалық қаламдарды қайта толтырылатын сия қоймасымен немесе алмастырылатын сия картридждерімен пайдалануға болады.

Тарих

Алғашқы техникалық қаламдар (сызықтар салу қаламдары) кішкентай қос калиперден тұратын, олардың біреуі жазық, екіншісі иілген аяқтан, араларында бояу болатын. Аяқтар арасындағы кеңістікті реттеу арқылы қаламмен салынған сызықтың қалыңдығын өзгертуге болады. Мұндай қаламдар қағазға тұрақты бұрышпен ұсталып, сызықтар салу үшін қолданылды, бірақ ағынмен жазу үшін де, не қолмен салынған өрнектер үшін де жарамайтын. 1934 жылы ұсынылған Graphos техникалық қаламы калипер принципін кішірейтіп, ұштарды оңай алмастыруға мүмкіндік берді. Sheaffer компаниясы зығыр матаға арналған қымбат сурет салу жиынтығын жасады, оған осындай қаламдар кірді. Мұндай жиынтықтар көбінесе суретшінің "мерзімі аяқталғаннан" кейін сыйға берілетін, ол шәкірттік кезеңнің аяқталуын білдіретін.

Қаламұш нұсқалары

1950 жылдары цилиндрлі ұштары бар қаламдар қолжетімді болды, бірақ олар кішкентай шахтасы бар құбырларымен жабдықталған күрделі құралдар еді. Сияны шығару үшін шахта басылады және құбырдың сыртқы диаметріне шамамен тең енділі сызық жүргізіледі. Сонымен қатар, кейінгі үлгілерде құбырдың ұшын тиімді түрде тарылтатын кішкентай иілім болды, бұл сызықтың қалыңдығын сақтай отырып, құбырдың көп бөлігін қалыңдатып, сондай-ақ сызғыш, көлбеуіш, Т-сызғыш немесе басқа шаблонның жиегімен жүргізгенде сияның төгілуіне кедергі келтірді (сия шаблонның жиегімен тікелей жанаспады). Кейбір арнайы, қымбат ұштар вольфрам карбидінен жасалған құбырлармен немесе сапфир сияқты синтетикалық құнды тастардан жасалған ұштарымен жабдықталды, бұл олардың қатты беттерде тозуын баяулатты.

Бояу түтіктері

1960 жылдары қаламның дизайны Пастер пипеткасымен немесе арнайы сия бөтелкесінің тар құтысынан толтырылатын сия түтіктерімен дамыды. Мұндай қаламдар көбінесе әртүрлі өлшемдердегі жиынтықтарда келіп, бірнеше қалам ұштары ұстағыштарға орнатылатын, ал ұстағыштардың ішінде толтырылған сия резервуары болып, ол тұтқаға бұралатын. Құрылысы мен бөліктерінің саны компаниядан компанияға өзгеше болатын, және көбінесе бөліктер бір-бірімен үйлесімді болмайтын. Кейбір кейінгі үлгілерде (мысалы, Staedtler MarsMatic700) сыртқы тұтқа қабырғасы мен ұш бөлімінің арасында ауа ағынын жақсарту үшін арнайы каналдар жасалған. Бұл сияның ағысын тұрақтырақ етті. Бұл топтағы қаламдардың жалпы кемшілігі – оларды түтікшелерден барлық сияны алып тастау үшін жиі және сақтықпен тазалау қажет, әйтпесе сия қатып, кейін алып тастау мүмкін болмайды.

Брендтер

АҚШ-та осы сияқты техникалық қаламдарды бірнеше фирма шығарды: WRICO, Leroy және Koh I Noor. Әрқайсысының сызық ендерінің өзіндік тізбегі болды, яғни ендер сала бойынша стандартталмаған, ал әр компанияның ендерге қатысты техникалық сипаттамалары бір-бірімен сәйкес келмеді. Мөлшерлемелер миллиметрдің орнына дюймнің бөлшектерімен берілген. АҚШ нарығына арналған техникалық қаламдарда екі түрлі меншікті символдық белгілер (4×0, 3×0, 2×0, 0, 1, 2 және т.б.) және миллиметрмен көрсетілген стандартты метрикалық өлшемдер болды. Әлемнің қалған бөлігінде ең танымал брендтер Staedtler, Rotring және Faber Castell болды; қазіргі таңдағыда тек Koh I Noor USA, Rotring, Rystor, Aristo, Staedtler және Trident Desegraph (Бразилиядан) дәстүрлі техникалық қаламдарды жасап шығаруда. ISO стандарттарына сәйкес келмейтін техникалық қаламдарды өндіретін тағы бірнеше брендтер бар: Faber Castell, Isomars, Alvin, Hero және Standardgraph.