Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Мейн штатындағы Фрипорт қаласындағы туристік тартымдылық – Мейн шөлі, табиғи құбылыс және жеке меншікке тиесілі туристік орын. Оның ең басты ерекшелігі – Мейн штатының Фрипорт қаласында орналасқан, өсімдіксіз, құнарсыз мұздық құмдардың кең аумағы. XIX ғасырдағы дұрыс емес шаруашылық әдістері салдарынан бұл аймақ өсімдік жамылғысынан айырылған.

Тарих

Мэн шөлін қамтитын жер 1821 жылы Таттл отбасы сатып алғанда шаруашылыққа айналды. Сол дәуірдегі Мэн штатының басқа шаруалары сияқты, Таттлдар да кеңейіп келе жатқан ауыл шаруашылығы нарығында бәсекелесуге тырысты. Шаруашылық әдістерінің нәтижесінде топырақтағы маңызды қоректік заттар бірте-бірте азайды. Содан кейін, көптеген қойлардың шамадан тыс жайылуынан жоғарғы қабаттың кең ауқымды эрозиясына әкеліп соқты, осының салдарынан төменде жатқан эолдық құм қабаты ашылды. Ақырында, шаруашылықтың барлық жері құнарсыз болып, Таттлдар 1890 жылы оны тастап кетті. Көп жылдар бойы бұл жер "құм шаруашылығы" деп белгілі болды және жергілікті халық арасында танымал орынға айналды. 1925 жылы Генри Голдруп бұл жерді сатып алып, оны туристік орталыққа айналдырды.

Геология

Соңғы мұз дәуірінің соңында Жаңа Англия толықтай Лаврентид мұздық жамылғысымен жабылған, оның ең үлкен көлемінде аймақта 3000 метрге дейін (шамамен 2 миль) қалыңдыққа жеткен. Мұздықтың ең ауыр салмағы жағалаудағы Мэн жерін теңіз деңгейінен төмен, қазіргі биіктіктен 175–245 метрге дейін түсірген. Мэн штатындағы мұздықтар шамамен 15 000 жыл бұрын еруді бастағанда, жер қайта көтеріле бастады. 13 500 жылға қарай мұздықтардың шегінуі Фрипорт аймағына жетті, сол жерде болашақтағы Мэн шөлінің жері теңізден шыға бастады. Шөл аймағы пайда болғаннан кейін, шамамен 12 500 жыл бұрын, желмен әкелінген құм жинала бастады. Алғашқы өсімдіктер ашық құмды тұрақтандыруға тез кіріскен, мүмкін бірнеше жүз жылдың ішінде. Осы алғашқы өсімдіктерден орман өсіп, құмды тұрақтандырды, бірақ Таттлдердің шаруашылық әрекеттері оны ашып, желге құмды қайта қозғалуға мүмкіндік берді. Мэн шөлі техникалық тұрғыдан шөл ретінде жіктелмейді, себебі ол жыл сайын мол жауын-шашын алады. Жылдық қардың орташа мөлшері 72,1 дюйм, ал жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 50 дюйм, екеуі де АҚШ-тың орташа көрсеткіштерінен (тиісінше 28 және 38 дюйм) әлдеқайда жоғары. Аймақ шөл деп есептелуі үшін жылына 10 дюймнен артық жауын-шашын жаууы керек емес.

Туризм

Мэн шөлі 1925 жылдан бері жеке меншікте сақталып, туристік тартымдылық ретінде күтіліп келеді. Меншік иесі соңғы рет 2018 жылы ауыстырылса, 2020 жылы жаңару науқаны басталды. Бұл науқанға екінші дүниежүзілік соғыс кезінде парк жабылып, құмға көмілген 1938 жылы салынған үйді қазу кірді. Фрипорт қаласы жаңа құрылыстар салуға және осы орынды сақтап, күтімінде болуға мүмкіндік беретін арнайы аймақ белгілеп, осы орынның дамуын қолдады.