Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвиана жазушысы (1926–2008)
Guyanese writer (1926–2008)
Ол 1952–1956 жылдары Лондон университетінде оқып, заманауи тілдер бойынша мамандық бойынша бірінші дәрежелі диплом алды. Сондай-ақ ол құқық тағылымдарын оқып, 1964 жылы Линкольн мейманханасының адвокатурасына, ал 1973 жылы Гайана адвокатурасына қабылданды, бірақ ешқашан заңгерлік қызметпен айналыспады. 1959 жылдан бастап ол Лондон қаласында жазушы және мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. 81 жасында қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдары Паркинсон ауруына шалдықты. Оның ұлы – Urban Cookie Collective тобының негізін қалаушы Рохан Хит.
He attended the University of London (1952–56), earning a B. A. Honours degree in Modern Languages. He also studied law and was called to the bar at Lincoln's Inn in 1964 (and to the Guyana bar in 1973), although he never practised as a lawyer, pursuing a career since 1959 as a writer and a schoolteacher in London, where he lived until his death at the age of 81. In his later years he had suffered from Parkinson's disease. Rohan Heath, founder of the band Urban Cookie Collective, is his son.
Жазу
1951 жылы Британдық Гвианадан кеткенімен, "ол ешқашан оны тастамады. Ол тек анасының жері туралы ғана жазды, ешқашан асырап алған үйі туралы жазған емес". Дегенмен, "[Хиттің] шығармалары Джорджтаун және жағалау туралы құштар және ұқыпты естеліктерімен байытылған, бірақ оның романдары осы орын мен халқын мақтау деп санауға болмайды. Керісінше, олар жеке тұлғаның және қоғамның сәтсіздіктерін және ұятты кемшіліктерін көрсетеді". Оның "Мисс Мейбелдің қойылуы" атты әңгімесі 1972 жылы Гайананың "Кайе" журналында, ал "Жел мен күн" атты тағы бір әңгімесі екі жылдан кейін Ямайканың "Саваку" журналында жарияланды. Хиттің алғашқы романы "Үйге келген адам" 1974 жылы Лонгман баспасында жарық көрді, онда Энн Уолмсли Кариб аймағы бойынша баспагер болып жұмыс істеді және жергілікті білім беру нарығына баса назар аударды. Хит келесі кітабын аяқтағаннан кейін, Уолмсли оны "өз жұмысына лайық даңқ пен кең сатуды қамтамасыз ететін фирманы іздеуге шақырды. Одан жақсы кім болушы еді, сол кездегі жаңадан құрылған Эллисон мен Басби?" A&B баспасы, Маргарет Басби редакторы болып, Хиттің келесі романы 1978 жылы жарық көрді – "Қатқа", ол сол жылы Guardian Fiction Prize сыйлығын жеңіп алды және The Observer оны "жайсырағандай шынайы және өнер туындысы ретінде бірегей" деп сипаттады. "Қатқа" 1999 жылғы "Қазіргі кітапхана: 1950 жылдан бергі ағылшын тіліндегі 200 үздік роман" тізіміне де енді. Ол сонымен қатар көркем емес туындылар, соның ішінде "Айдың айналасындағы көлеңкелер: Карибтік естеліктер" (1990) және пьесалар жазды – оның "Инез Комбрей" пьесасы 1972 жылы Гайананың Джорджтаун қаласында қойылды, сол жылы ол Гайана Театр Гильдиясының сыйлығын жеңіп алды. Джорджтаун қаласында. Хит лекциясында былай деді: "Көркемші өзінің мақтандығы үшін қымбат баға төлейді. Бір жағынан, мақтандығы оны шығармашылыққа итермелейді, ал сол мақтандығы оны жоюмен қорқытады. Сәттілік оның басына ғана емес, сонда қалып, оның қанағаттандыра алмайтын талаптарын тудырады. Мен мұның бәрін жақсы білемін, сондықтан тегін жарияланудан қашып жүремін". 1989 жылы ол "Көлеңкелі келін" романы үшін Гвиана әдебиеті сыйлығын алды, ал Publishers Weekly осы роман туралы былай деді: "Хиттің қарапайым, әдемі стильі күшті реализмге негізделген, өйткені оның отбасылық жанжалдарды талдауы трагикалық және әсерлі шешіміне жетеді".
Although Heath left British Guiana in 1951, "it never left him. He only ever wrote about his mother's land, never his adopted home." However, "Although [Heath's] fiction has fed richly upon his obsessive and meticulous memories of Georgetown and the coastland, his novels cannot be called celebrations of the place and its people. They seem to reveal instead the failures and shameful inadequacies of individual and community." His short story "Miss Mabel's Burial" was published in 1972 in the Guyanese journal Kaie; another story, "The Wind and the Sun", appeared in the Jamaican journal Savacou two years later. Heath's first novel, A Man Come Home, was published in 1974 by Longman, where Anne Walmsley was Caribbean publisher, with a limited focus on the local educational market. When Heath completed his next book, Walmsley "urged him to look elsewhere for a firm that could bring his work the acclaim, the wide sales, that it deserved. Who better than the then fledgling Allison and Busby?" Taken on by A&B, with Margaret Busby as editor, Heath's next novel, published in 1978, was The Murderer, which that same year won the Guardian Fiction Prize and was described by The Observer as "mysteriously authentic, and unique as a work of art". The Murderer was also listed in 1999's The Modern Library: 200 Best Novels in English since 1950 by Carmen Callil and Colm Tóibín. He also wrote non fiction, including Shadows Round the Moon: Caribbean Memoirs (1990), and plays – his Inez Combray was produced in Georgetown, Guyana, in 1972, in which year he won the Guyana Theatre Guild Award. in Georgetown. In the lecture Heath stated: "The price the artist pays for his egotism is a high one. On one level egotism obliges him to create, while the same egotism threatens to destroy him. Success not only goes to his head, it remains there, creating demands he cannot hope to satisfy. I am acutely aware of all of this and therefore try to shun gratuitous publicity." In 1989 he was awarded the Guyana Prize for Literature for his novel The Shadow Bride, and about which Publishers Weekly said: "Heath's modest, unpretentious style undergirds a powerful realism as his subtle analysis of family conflicts builds to a tragic and moving climax."
Қабылдау
Хиттің еңбектері кеңінен мақтауға ие болды және ол "шынымен де әлемдегі ең ұлы әңгімешілердің бірі" деп аталды. Әр кездегі сыншылар оның шығармаларын Д.Х. Лоуренс, Р.К. Нараян, Достоевский, Толстой, Грэм Грин, Джозеф Конрад, В.С. Найпол және тағы да басқа ұлы жазушылармен салыстырды. Салман Рушди оны " көркем жазу шебері" деп, ал Эдвард Блишен "заманымыздың ең таңғажайып жазушыларының бірі" деп сипаттады. Хит, жеке өзі туралы жарнама жасаудан бас тартса, әдеби ортадан тыс жерде де танымал болатын, себебі оның шығармалары өздері айтуға тиіс деп сенді.
Heath's writings have been widely acclaimed and he has been called "truly one of the most brilliant story tellers ever", with reviewers at different times comparing his work to that of such great writers as D. H. Lawrence, R. K. Narayan, Dostoevsky, Tolstoy, Graham Greene, Joseph Conrad, V. S. Naipaul and others. Described by Salman Rushdie as "a beautiful writer" and by Edward Blishen as "simply one of the most astonishingly good novelists of our time", Heath might have been better known outside literary circles had he not eschewed personal publicity, believing that his work should speak for itself.
"Қылмыскер" (1978)
1978 жылы Guardian Fiction Prize жүлдесіне ие болған «Қатіл» алғашқы басылымында және кейінгі қайта басылымдарында жақсы пікірлер алды, The Observer газеті оны «жайдарлы шынайы және өнер туындысы ретінде ерекше» деп сипаттады, ал Publishers Weekly «адамның паранойя мен естен шығуға құлауын әсерлі зерттеу» деп бағалады. Уилсон Харрис World Literature Written in English журналында: «Қатілде әсерлі нәрсе – эмоцияны шектеу арқылы жазылған стиль» деді. 2022 жылдың мамырында «Қатіл» Ұлыбританияда Penguin Classic ретінде қайта басылды, сондай-ақ АҚШ-та McNally Editions баспасынан қайта жарық көрді. Романға Лемн Сисси («Гаяналық авторлар – жарқын жұлдыздар шоқжұлдызы, ал Рой Хит олардың арасында лайықты орнында тұр. Оның ерекше стилі өз заманындағы және біздің заманымыздағы басқалардан ерекшеленеді»), Салман Рушди («Талантты жазушы және естен шығармайтын кітап») және Колм Тойбин («Шедевр») мақтауларын білдірді.
Winner of the Guardian Fiction Prize in 1978, The Murderer was well reviewed on first publication and later reissues, being described by The Observer as "mysteriously authentic, and unique as a work of art" and by Publishers Weekly as "an impressive study of a man's descent into paranoia and madness." Wilson Harris in World Literature Written in English said: "What is impressive about The Murderer is the execution of a style that truncates emotion." In May 2022, The Murderer was reissued in the UK as a Penguin Classic, and also was reprinted in the United States by McNally Editions. Other praise for the novel has been given by Lemn Sissay ("Guyanese authors are a radiant constellation, and Roy Heath stands rightfully among them. His unique style stands out from others of his time, and ours"), Salman Rushdie ("A beautiful writer and an unforgettable book"), and Colm Tóibín ("A masterpiece").
Армстронг трилогиясы Күн ыстықтан (1979), Бір ұрпақ (1980), Женета (1981)
Гуаяналық отбасының өміріндегі екі буынның ағытты, күңгірт сағасы, олар қадір-қасиетке қол жеткізу үшін күреседі, бірақ ең шағын ғана бақыт сәттерін ұстап алуға мүкіндік таппайды. Ертедегі Д.Х.Лоуренс сияқты, Хит осы отбасының таныс қиындықтарына табиғи күш сыйлайды, әр оқиға алғаш рет болып жатқандай сезім тудырады. Нәтижесінде, қарапайымдылығымен және жинақы күшімен терең әсер етеді. (Kirkus Reviews)
"A spare, bleak saga of two generations in the life of a Guyanese family struggling for respectability but unable to snatch any but the most fleeting moments of happiness. Like the early D. H. Lawrence, Heath endows the familiar trials of this family with an elemental power, as if each were happening for the first time. The result is harrowing in its simplicity and cumulative force." (Kirkus Reviews)
Мырза Хит – нәзік әлеуметтік сатирик, қысқа да тереңдейтін стильге ие; оның прозасы ашық та жасырын иронияларға толы. Рой Хиттің кейіпкерлерге, сюжетке және сезімдерге берілген адалдығы, күнделікті өмірдің ұсақ-түйектері мен жасырылған трагедиялары постмодернистік немесе тіпті модернистік емес. Оның туындылары Достоевский мен Хардиге, сондай-ақ «Дублиндер» Джойсіне ұқсағанына қарамастан, оған нақты уақытты қою мүмкін емес: отаршылдықтан кейінгі әлемнің өзіндік уақыт өлшемдері бар. Дегенмен, осы авторды ескірген деп атау – ең жоғары мақтаудың белгісі. (The New York Times)
"Mr. Heath is a gentle social satirist with a concise, probing style; his prose is filled with ironies, both overt and subtle Roy Heath's solid devotion to character, plot and emotion, to the minutiae of daily life and its buried tragedies, is not post modern or even modernist. It is impossible, despite his work's affinities to Dostoyevsky and Hardy and the Joyce of 'Dubliners,' to put a date on it: the post colonial world has its own unique time lines. To call this author old fashioned, however, is nothing but praise." (The New York Times)
Куку немесе аузын жауып алмайтын адам (1982)
Хит – еңшең комедияның шебері, оның кейіпкерлеріне деген жылы сезімі ешқашан төмендеуге жол бермейді. Ол Р.К. Нараянға ұқсас, бірақ одан да бекем, ал оның авантюристтер мен қулықшыларға деген қызығушылығында Киплингтің әсері бар. Тамаша роман, ол өзінің жеке күшімен де, сонымен қатар оның осыдан да тартымды жалғасымен де керемет. Хиттің әлемдегі ең жақсы жазушылардың бірі екендігіне күмән жоқ. (Kirkus Reviews)
"Heath is a master of droll, understated comedy; his affectionate empathy with his characters is never for a moment compromised by condescension. He's a somewhat flintier R. K. Narayan, and there's more than whiff of Kipling in his avuncular fascination with scramblers and hustlers. A wonderful novel, which stands impressively both on its own and in tandem with its equally irresistible sequel. There's no longer any doubt that Heath is one of the world's best writers." (Kirkus Reviews)
Кваку – әдебиеттегі әзілкештердің ұзақ тізімінен шыққан, айналасындағы ақылды адамдарды жеңіп шығатын кейіпкер. Мырза Хит осы процесті сипаттау үшін қолданатын тіл керемет әрі барокколық, кейде әдемі комедиялық. Батырдың әзіл-қалжыңының астында маңызды даналық пен жақсылық жатыр. Ақырында, ол өзі ұмтылғандай қаталданып, бұзыла алмайды, және оның ең үлкен жетістігі осында. (Марк Чайлдресс, Нью-Йорк Таймс)
"Kwaku comes from a long line of literary buffoons who manage to triumph over the intelligent people around them. The language Mr. Heath employs to describe this process is luxurious and densely baroque in places, sweetly comic in others. The hero's clowning conceals an essential wisdom and goodness. In the end, he is unable to become as hardened and corrupt as the people he tries so desperately to emulate, and in this lies his greatest success." (Mark Childress, The New York Times)
Ореалла (1984)
Бұл роман, мүмкін, Уилсон Харриске де, Миттелхолзерге де шамамен бірдей міндетті, себебі ол дәстүрлі американдік өмір салтының қоғамдық, рухани және моральдық құндылықтарын көрсетеді. (Стьюарт Браун, Kyk over Al)
" this novel perhaps owes as much to Wilson Harris as to Mittelholzer, contrasting as it does the communal, spiritual and moral values of traditional Amerindian life" (Stewart Brown, Kyk over Al)
Хиттің романдары жергілікті көріністермен, дыбыстармен, иістермен, тілмен және ландшафттың ерекше белгілерімен тығыз байланысты, сондықтан олар ХХ ғасырдағы Гайананың тарихы мен мәдениетіне сирек кездесетін және терең түсінік береді. (Фрэнк Бирбалсинг, Индо-Кариб әлемі)
"Heath's novels are so imbued with local sights, sounds, smells, speech and unique features of the landscape that they offer rare and penetrating insight into the history and culture of twentieth century Guyana." (Frank Birbalsingh, Indo Caribbean World)
Көлеңкелі қалыңдық (1988)
Гуянала туған Хит өзінің амбициялық, көркем жазылған, психологиялық тұрғыдан бай хроникасымен өзін асып түседі. Оқиға оның көп ұлтты, түрлі-түсті туған елінде өтеді, бұл – құрдымға кеткен арман мен отбасылық жанжалдың тарихы. Хиттің тамаша романы – икемді әрі лирикалық прозасымен, жергілікті халықтарды шебер басқаруымен, пиджин ағылшын тілінің әртүрлі нұсқаларын және көркем тілді есте қалдыра білуімен ерекшеленеді. Ол Букер сыйлығына үміткер болды. Жеңіске жете алмағанына сену қиын.
"The Guyanese born Heath surpasses himself with this ambitious, vividly written, psychologically rich chronicle—set in his own colorfully multiracial native country—of compromised ambition and family conflict. Heath's brilliant novel—also distinguished for its flexible and lyrical prose, expert handling of its several native populations, varieties of pidgin English, and memorable use of figurative language—was shortlisted for the Booker Prize. It's hard to believe it didn't win." (Kirkus Reviews)
Хиттің қарапайым, әдемі стильі күшті реализмді күшейтеді, ал отбасылық жанжалдарды нәзік талдауы трагикалық әрі әсерлі шешімге жеткізеді.
"Heath's modest, unpretentious style undergirds a powerful realism as his subtle analysis of family conflicts builds to a tragic and moving climax." (Publishers Weekly)
Көңілді диалогтарды жақсы сезіне білетін және мінездердің қақтығысындағы иронияны байқайтын Хит, ақымақтар мен алдаушылармен толған өзінің сүйкімді кемесін әдепсіздік пен жемқорлыққа толы теңізден жоғары жандылықпен аяқтайды. (Publishers Weekly)
"With a fine ear for comic dialogue and an eye for the ironies of clashing personalities Heath ably steers his charming ship of fools and knaves through a sea of picaresque corruption to a generous hearted conclusion." (Publishers Weekly)
Ай айналасындағы көлеңкелер (1990)
Оның "Ай айналасындағы көлеңкелер" естелік романында Хит колониалды өмір мен Кариб мәдениеті туралы естеліктермен бөліседі. Оның Гайана диалектісін дәл бейнелеуі, сондай-ақ креол (негр), индуист және мұсылман қауымдастықтарының сипаттамалары ерекше атап өтуге лайық. (Реймонд Уильямс)
"In his memoir novel Shadows Round the Moon Heath offers reminiscences of colonial life and Caribbean culture. His reproductions of Guyanese dialect, as well as his descriptions of the Creole (black), Hindu, and Muslim communities are noteworthy." (Raymond Williams)