Кіріспе

1812 ж. АҚШ-Британия теңіз шайқасы

USS President кемесінің қолға түсуі 1812 жылғы соғыстың соңында болған көптеген теңіз шайқастарының бірі еді. "Президент" фрегаты Нью-Йорк портынан шығуға тырысты, бірақ төрт соғыс кемесінен құралған британдық эскадрильясы оны тоқтатты және қарсыласуға мәжбүр етті.

Кіріспе

"Президент" кемесі 1812 жылғы соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінің басты нысанасы болды, себебі ол "Шағын белдеу" оқиғасынан кейін британдық құрметті қорлаған деп есептелді. 1815 жылы коммодор Стивен Декатур "Президенттің" қолбасшысы болды, ол 1812 жылы танымал шайқаста кішігірім британдық фрегатты басып алған болатын, ал ол фрегат "АҚШ" есімді. Наполеонның 1812 жылы Ресейге басып кіру әрекеті сәтсіз аяқталғандықтан, көптеген британдық кемелер Еуропа суларынан босатылып, АҚШ-қа қатаң блокада салуға мүмкіндік алды. 1 маусым 1813 жылы Декатур "USS United States" және "Macedonian" (АҚШ теңіз күштеріне қосылған) кемелерімен Нью-Йорктан қашып шығуға тырысты, бірақ ол Нью-Лондонға, Коннектикутқа дейін қуған күшті британдық эскадрильямен кездесті. Екі фрегат британдықтардың шабуылынан қауіпсіз болу үшін өзенге жоғары қарай сүйреліп әкелінді, тиімді түрде қарусыздандырылды. Осы күні "Чесапик" кемесі де тұтқындалды, яғни бір күнінде АҚШ фрегаттарының жартысына жуығы британдық күштермен жарамсыз етілді. 1814 жылы АҚШ теңіз күштері бірнеше шлюптерді қоспағанда, толығымен блокадаға алынды. "Эссекс" фрегаты тұтқындалды, "Колумбия", "Бостон", "Адамс" және "Нью-Йорк" фрегаттары жойылды, ал "United States", "Macedonian", "Constitution", "Congress", "Constellation" кемелері блокадада қалды. 1814 жылдың басында Декатур "United States" кемесімен Нью-Лондоннан қашып шығуға тырысты, бірақ британдық жақтастар жергілікті тұрғындары блокадашыларды ескерту үшін көк шамдарды жақты деп қорқып, кері қайтты. Ол және оның командасы "United States" кемесінен жылдам "Президент" кемесіне ауыстырылды, ол Нью-Йоркте қайта жабдықталды. Осы уақытта Нью-Йоркті блокадалаған британдық эскадрильяға 32 фунттық фрегат, 24 фунттық HMS Forth фрегаты және 18 фунттық HMS Pomone және HMS Tenedos фрегаттары кірді, бұрынғы желілік кеме қиратылып (кесіліп) жасалған. Комодор Джон Хейс "Majestic" кемесінің капитаны ретінде жалпы басқаруды жүзеге асырды. 24 фунттық фрегат "Prince de Neufchatel" жеке қарулы кемесін басып алуға (қайықтарды жіберіп, басып алуға) тырысып, көптеген экипаж мүшелерін жоғалтты, ал капитан Генри Хоуп "Endymion" кемесінің (1797 жылы салынған) ескі кеме болғандықтан және экипажы шайқастан әлсірегендіктен, Британияға қайта жіберіледі деп күтті. Басқа алты фрегаттан айырмашылығы, "Президент" кемесі диагональды тіреулермен бекітілмеген, бұл оның корпусының иілуіне және бұрылуына себеп болды. 13 қаңтарда солтүстік-батыстан қарлы боран соғып, британдық кемелер оңтүстік-шығысқа қарай станциясынан алыстады. Декатур жағдайды пайдаланып, "Президент" кемесімен жалғыз қашып кетуді шешті. (Оған сондай-ақ "Macedonian" деп аталатын саудалық бриг де ілесіп отырған болуы мүмкін, ол қосымша рациондарды тасымалдаған, бірақ бриг кейінгі оқиғаларда көрінбеді.) Жоспар бойынша, кішігірім әскери кемелер кейін қашып шығып, Атлантикалық мұхиттың оңтүстігінде Тристан-да-Кунья аралында "Президент" кемесімен кездесуі керек еді. Декатур бірден апатқа ұшырады. Ол порттық ұшқыштар ретінде канонерлік қайықтарды порттың аузында зәкірленген қайықтармен шұңқыр арқылы қауіпсіз өтуді белгілеуді бұйырған болатын, бірақ олар мұны дұрыс істемеді және "Президент" кемесі барға тұрып, екі сағатқа жуық сонда тұрып қалды, желдің және күшті толқындардың соққысын сезінді. Фрегат бос жұмыс істеген кезде зақымдалды: корпустан мыс алынып тасталды, мачталар бұрмаланды және кейбіреулерінде ұзын жарықтар пайда болды. Декатур корпустың бұрылғанын, ал тұмсығы мен артқы бөлігі құмға батқанын мәлімдеді, бірақ бұл "Президент" портынан шығар алдында болған болуы мүмкін, өйткені ол жөндеуден кешікті. "Президент" кемесі мен оның экипажы құм жартасынан жүзіп шығуға тырысқанда, британдық блокадалық эскадрилья блокадалық станциясына оралу үшін күресіп жатты, және Хейстің "Majestic" кемесі ұзындығы ұқсас болғандықтан "Президентке" ұзарады, бірақ "Majestic" айтарлықтай ауыр болды. Түстен кейін желдің күші бәсеңдеді. "Majestic" кемесі бірнеше рет атып жібергеннен кейін, "Pomone" кемесі "Majestic" кемесін басып, қуғын-сүргінді бастады, бірақ "Tenedos" кемесі күтпеген жерден оңтүстікке көрінді және Хейс "Pomone" кемесін тергеуге жіберді. Осы позициядан Хоуп "Endymion" кемесінің 18 фунттық жезден жасалған садағымен "Президент" кемесін шабуылдады. Декатур "Endymion" кемесіне жақындасуға бірнеше рет тырысты, бірақ "Президенттің" зақымдануы оның маневрлеу қабілетін шектегенін және кішірек "Endymion" кемесінің маневрлеу қабілетін арттырғанын анықтады. Осы жаңа қиындыққа тап болған Декатур "Endymion" кемесінің желкендері мен арматурасын бұзатын шырша мен тізбекпен оқ атуды бұйырды. Бірақ "Президент" тұтқындалды; Декатур солтүстікке қашып құтыла алмады, өйткені ол Лонг-Айленд жағалауына жетіп, тағы бір рет шығысқа қарай бұрылуға мәжбүр болар еді; оңтүстікке де қашып құтыла алмады, өйткені "Endymion" кемесі "Президентті" осылайша баяулатып, британдық эскадрильяның қалған бөлігі жетіп алар еді. Содан кейін Хоуп "Endymion" кемесін бұрып, "Президенттің" корпусын шабуылдады, содан кейін "Президенттің" қанатындағы қарулары тимейтіндей етіп тез қайта орналасты. Хоуп осы маневрді үш рет қайталап, айтарлықтай зақым келтірді. Кешкі сағат 7-де "Президент" кемесі спинкерін жинап алып, желдің бағытымен "Endymion" кемесі де осы маневрді қайталап, төмен қарай жүрді. Декатур "Endymion" кемесін қуғыннан шығарып, қашып құтылуды үміттенеді, бірақ "Endymion" кемесі "Президенттің" корпусына, әсіресе қару портына бағытталды. "Президенттің" қару экипажының көптеген мүшелері құлап, "Endymion" кемесіне қарсы оқ ату қабілетін айтарлықтай азайтты. Керісінше, "Президент" негізінен "Endymion" кемесінің арматурасына оқ атып, оны баяулатуға тырысты. "Президент" кемесі кешкі сағат 7:58-де оқ атуын тоқтатып, қанатында шам жақты, ол капитуляциялағанын көрсетті. "Президенттің" арматурасы қирап, ол қалған британдық эскадрилья көрінер алдында қашып құтыла алмайтындай баяулады. Бірақ корпусына келген зақым әлдеқайда ауыр болды және кемеге 6 фут (2 метр) су кірді. "Президент" кемесінде 480 адам экипаж болды және бір жағынан 816 фунт оқ атар еді; "Endymion" кемесінде 346 адам экипаж болды және бір жағынан 641 фунт оқ атар еді. [[File:HMS Endymion with USS President captured. jpg|thumb|300px|right|USS President (сол жақтағы алдыңғы план) капитуляциялағаннан кейін, HMS Endymion (оң жақтағы алдыңғы план) бұзылған қанатын ауыстыру үшін мачтасын түсірген, бірақ екеуі де қауіпсіздікке жетті. Соғыс аяқталғаны туралы ресми хабарлама жақын арада келді. "Endymion" және "Президент" кемелері 1815 жылдың 28 наурызында Спитхедке көрермендердің көптігіне жетті, олар екі кеменің күшінің айырмашылығына және соғыстың басында жеңіске жеткен американдық 44 қарулы фрегаттарының мөлшеріне куә болды. 1815 жылдың 18 қаңтарында HMS "Endymion" кемесінде коммодор Декатур теңіз министрі Бенджамин Крауншилдке келген зиян мен нақты сандарды берудегі қиындықтары туралы есеп берді: "Біздің қаза болғандар мен жараланғандар туралы нақты мәлімдеме бере алмаймын, себебі біздің хирургтың (доктор Сэмюэл Р. Треветт USN) назары жараланғандарға ауғандықтан, дұрыс есеп бере алмады. Қоса берілген тізімде, менің ойымша, [өлгендер] жетіспейді." Британдықтар "Президент" кемесін қысқа мерзімге Корольдік теңіз күштеріне 50 қарулы (кейіннен 60 қарулы) төртінші дәрежелі кеме ретінде қабылдады, бірақ 1818 жылы тозған кемені бұзып жіберді. Кейіннен олар 1829 жылы тұтқындалған кеменің сызықтары бойынша 60 қарулы фрегат салды, бірақ оның дизайнының кейбір элементтері (кері тұмсық) ескіргеніне қарамастан. Бұл кеме саяси мәлімдеме ретінде пайдаланылды, өйткені оны Вашингтонды өртеуге жетекшілік еткен Джордж Кокбурн басқарды және АҚШ-қа 1812 жылғы соғыстағы ең үлкен шығындары туралы еске салмау үшін Солтүстік Америкалық станциясының флагмандық кемесі болды. thumb|S. Decatur to Secretary of the Navy Benjamin Crowninshield 18 Jan 1815 List of the killed and wounded partial

Нью-Йорктегі кішігірім американдық кемелер "Президенттің" тұтқындалғаны туралы естімей тұрып, Тристан-да-Кунья аралында кездесуге шықты. "Hornet" кемесі бриг-шлюпті батырып жіберді, содан кейін "Peacock" кемесі оған қосылды. Екеуі...