Чехословакия-Югославия дәлізі: 1919 жылғы Париж бейбіт келісімдеріндегі ұсыныс тарихы
Czech Corridor
Чехословакия дәлізі: Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аустрия мен Венгрия арасында құрылатын, Югославия мен Чехословакияны байланыстыру жобасы. Талқыланды, бірақ қабылданбады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех дәлізі (;) немесе Чехословакия дәлізі (;) – Бірінші дүниежүзілік соғыстан соң және Австрия-Мажарстанның тарауынан кейін 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясында жасалған сәтсіз ұсыныс. Бұл ұсыныс Австрия мен Венгрия арасындағы жер суырып алу арқылы, жаңадан құрылған славян елдері – Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі (Югославия) мен Чехословакияның ортақ мүдделерін қамтамасыз ететін дәліз құруды көздеген. Бұл ұсыныс көбінесе "Чехия-Югославия аумақтық дәлізі" деп те аталады. Бүгінде оны көбінесе "Чех дәлізі" деп атайды, себебі Югославияның конференциядағы өкілдері бұл дәлізді тек чехословактар бақылауына беруді жөн көретінін мәлімдеді. Аталған ұсыныс конференцияда мақұлданбады және қайтадан ұсынылмады.
The Czech Corridor (; ) or Czechoslovak Corridor (; ) was a failed proposal during the Paris Peace Conference of 1919 in the aftermath of World War I and the breakup of Austria Hungary. The proposal would have carved out a strip of land between Austria and Hungary to serve as a corridor between two newly formed Slavic countries with shared interests, the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (Yugoslavia) and Czechoslovakia. A different name often given is Czech–Yugoslav Territorial Corridor. It is primarily referred to as "the Czech Corridor" today, because representatives of Yugoslavia at the Peace Conference stated that they would prefer it if the corridor were to be controlled solely by Czechoslovaks. The proposal was ultimately rejected by the conference and never again suggested.
Аумағы
Бұл дәліз Бургенланд және Австрия мен Венгрияның болашақ шекарасы бойындағы көршілес аймақтардан тұруы тиіс еді. Бұл аймақ кейде Батыс Трансдунай деп аталады. 1916 жылдың ақпан айында француз үкіметіне жолданған меморандумында Томаш Масарик бұл дәліздің "чехословакиялықтар мен югославиялықтардың (яғни батыс және оңтүстік славяндардың) бөлінуін" түзететінін айтты, бұл 9 ғасырдағы венгр шапқыншылығынан туындаған еді. Жоспарланған дәліздің ұзындығы шамамен 200 километр, ал ені ең көп дегенде 80 километр болуы керек еді. Ол төрт венгр округінен (Мошон, Сопрон, Вас және Зала) өтетін еді. Дегенмен, бұл аймақты едәуір кеңейтетін басқа да ұсыныстар бар.
The corridor would have consisted of Burgenland and neighboring areas that would be found along the future border of Austria and Hungary. The area is sometimes called Western Transdanubia. In a February 1916 memorandum to the French government, Tomáš Masaryk stated that the corridor would correct "the division of the Czechoslovaks and Yugoslavs" (i. e. West Slavs and South Slavs), arising from the 9th century Hungarian invasion. The planned corridor would have been some 200 kilometers long and at most 80 kilometers wide. It would have cut through four Hungarian counties (Moson, Sopron, Vas and Zala). However, there exist variant proposals that would have made the area significantly larger.
Тарих
Чехословакия делегаттары бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадағы көптеген ұлттық мемлекеттер құрылуының заңды негізі ретінде қолданылған өзін-өзі анықтау принципін дәліз құру үшін аргумент ретінде пайдаланды; алайда, бұл ұсыныстың сол кездегі аймақта тұратын 1,17 миллион адамның ішінде 662 000-ы этникалық немістер, 220 000-ы славяндар (көбінесе хорваттар мен словендер) және 289 000-ы басқа этнолингвистикалық топтар (көбінесе венгрлер) құрағандықтан, осы принцип бойынша қабылдануы екіталай еді. Олар сондай-ақ дәліздің Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы немістерді (Дунай швабтарын) Орталық Еуропамен байланыстыратынын айтты. Бұл Францияның аймақтағы ықпалын арттыратынын да жеткізді. Дегенмен, бүгінде еуропалық тарихшылар Чехословакияға Поцсон/Прессбург/Преспорок (кейіннен Братислава деп аталды) қаласын Дунайдың ірі портына айналдыру үшін Дунай бойындағы жердің үлкен бөлігін беру жоспарланғанын болжайды; бұл Австро-Мажарстанның ыдырауынан кейін Венгрияны одан да маргиналдандырған болар еді. Чехословакия делегаттары қаланың ежелгі астана екенін айтқанмен, оның көпұлтты қала екендігін, сондай-ақ екі жарым ғасыр бойы Венгрия Корольдігінің резиденциясы болғанын және онда неміс және венгр халқының көптеп өмір сүргенін естен шығарды. Бұл ұсынысты панславяндық идеологияны қолдаушылар жақтады, себебі ол славян бірлігін символдайтын екі мемлекет (Чехословакия және Югославия) арасында ортақ шекараны құруға мүмкіндік берер еді. Бұл идеяны хорват ұлтшылдары да қолдады, олар Бургенланд хорваттарының Югославия құрамына кіруін қалады. Олар Австро-Мажарстанның жойылғанын еске салып, Австрия мен Венгрияның шекара бөлісуіне мұқтаждық жоқ екенін, ал мұндай дәліздің құрылуы екі елдің болашақ одақ құру туралы ойларын тоқтатуы мүмкін екенін мәлімдеді. Халықтың көпшілігінің өзін-өзі анықтау құқығын бұзып, Югославияның қарсыласы Италияның мүдделеріне қайшы келгендіктен, бұл жоспар ақырында қабылданбады.
Czechoslovak delegates used the principle of self determination, which was used as legitimate basis for creation of many nation states in Europe after World War I, as an argument for the creation of the corridor; however it is unlikely that the proposal would have been accepted on that principle, since of the 1.17 million people that lived in the area at the time, some 662,000 were ethnic Germans, 220,000 were Slavs (mostly Croats and Slovenes) and 289,000 belonged to other ethnolinguistic groups (mostly Hungarians). They further argued that the corridor would by virtue also connect the Germans in Southeastern Europe (Danube Swabians) with Central Europe. They also mentioned that this would benefit France's influence in the region. Today, however, European historians speculate that it was planned to give Czechoslovakia a larger share of land along the Danube in order to turn Pozsony/Pressburg/Prešporok (shortly thereafter renamed to modern Bratislava) into a major Danube harbor; this would have marginalized Hungary even more than it already was following the collapse of Austria Hungary. The Czechoslovak delegates claimed that the city was the ancient capital, omitting the fact that the very multicultural city was also the royal capital of the Kingdom of Hungary for two and a half centuries and had a large German and Hungarian populace. The proposal was backed by supporters of pan Slavic ideologies as it would have created a joint border between two states that represented Slavic unity (Czechoslovakia and Yugoslavia) – an idea that was also defended by Croatian nationalists who wanted the Burgenland Croats to be part of the Yugoslav state. They argued that since Austria Hungary no longer existed, there was no reason for Austria and Hungary to share a border and the creation of such a corridor would discourage both countries from harboring any thoughts of future alliance. Violating the self determination of the majority of inhabitants and opposing the interests of Yugoslavia's rival Italy, the plan was eventually rejected.