Обуду: Тарихы, географиясы және халықтары

Кіріспе

Обуду – Нигерияның Крос-Ривер штатындағы жергілікті басқару аймағы және қала. Аймақта «Обуду тау курорты» туристік курорты орналасқан, онда жыл сайын «Обуду ранчо халықаралық тау жарысы» деп аталатын тауға жүгіру жарысы өткізіледі. Обуду қаласы Обуду тоғанынан төмен орналасқан, бұл құрғақ маусымда ішуге жарамды судың қатты тапшылығына себеп болып отыр. Қала Беби әуежайынан шамамен 17 шақырым қашықтықта және Крос-Ривер штатының астанасы Калабардан 6 сағаттық жерде орналасқан.

География

Обду жергілікті әкімшілік аймағы солтүстігінде Бенуэ штатының Вандейкиясымен, шығысында Камерун Республикасының Аквая коммунасымен, оңтүстігінде және батысында Боки және Бекварра жергілікті әкімшілік аймақтарымен шектеседі. Жергілікті әкімшілік штабы Бетте руында орналасқан, Бетте Бенди орталық жағдайда, ал Укпе Алеге геомәдени кеңістіктің оңтүстік бөлігін қамтиды. Обанликву, Утанга Бечеве және Утугванг енді тәуелсіз Обанликву жергілікті әкімшілік аймағын құрайды.

Африканың ерте тарихы

Обду геомәдени аймағында алты ру тұрады: Бетте, Обанликву, Бенди, Утуванг, Укпе Алеге және Утанга Бечеве. Олардың бәрі туыстық байланыстың күшті мәдениетімен қатар, тәуелсіз ауылдар ретінде гүлденген. Обду халқының тегі белгісіз, бірақ олар шығыс жақтан көшіп келіп, 18 ғасырға дейін қазіргі орнына жеткен болуы мүмкін. Көші-қон туралы ең танымал әңгіме – Уланга жырлары, ол Уланга тауына, қазіргі Амандакуреке ауылында, Утанга Бечеве руындағы екінші, немесе тіпті үшінші таралу орталығына нұсқайды. Әртүрлі отбасылардағы әңгімелерде олар Улангада Игени деп аталатын топтың шабуылынан қоныс аударғандығы туралы бірлескен пікір қалыптасқан. Бұл – ақ терілі, жұмсақ, иілген шашы бар, ұзын көйлек киген, найзамен қаруланған, жылқыға мініп, көптеген қара қызметшілері бар адамдар еді. Қолдағы әдебиеттер бұл фулани, шамба немесе португалдық құл сатушылар болуы мүмкін екенін көрсетеді. Олардың үшеуі де Сахара астындағы империалистік жорықтары 18-ші және 19-шы ғасырдың басында ең жоғары деңгейге жеткені жазылған. Тағы бір әңгіме бойынша, Обду халқының ата-бабалары Камерун жеріндегі Оникал деген жерге келген, содан кейін Улангаға беттеп, онда Игени оларды таратып жіберген. Бенди руының дәстүрлі әңгімелерінде олар Укель Унокельде (Тау Унокель деп аударылады) қысқа ғана уақыт тұрып, содан кейін таралу орталығы – Улангаға барғаны айтылады. Оникал мен Укель Унокельдің бір жерді меңзегені мүмкін. Басқа естеліктерде олардың және олардың көршілері – Бекварраның ортақ тегі болғаны айтылады, оларды олар тарихи «бауырлар» деп есептейді. Бұл мүмкіндік бірнеше мәдени ұқсастықтармен, соның ішінде өзара түсіністік диалекттермен нығайтылады. Аталғандардың негізінде, егер Бекварраның ежелгі Кварарафа империясымен байланысы болған болса, онда Обду дәстүрлеріндегі көші-қон 18 ғасырда Кварарафаның ыдырауымен және халқының таралуымен байланысты болуы мүмкін.

The Obudu geo cultural area is home to six clans: Bette, Obanlikwu, Bendi, Utuwang, Ukpe Alege, and Utanga Becheve, all of which thrived as independent villages with a strong culture of kinship. The origins of the Obudu people are unknown, although it is likely they migrated from somewhere to the east and reached the location they inhabited by the 18th century. The most popular tradition of migration, the Ulanga Legend, points to Ulanga, a mountain peak in the present day village of Amandakureke, in Utanga Becheve clan as a secondary, or perhaps, tertiary dispersal center. There is a relative consensus in traditions across families that they were displaced at Ulanga by the invasion of a group referred to as Igenyi. This was described as light skinned people with soft bunching hair, clad in long flowing gowns, armed with spears, mounted on horses, and with a large following of black servants. Extant literature suggests that these could have been Fulani, the Chamba, or Portuguese slave raiders, all three of whose imperialist expeditions in sub Sahara are recorded to have peaked in the 18th and early 19th century. Another narrative suggests that progenitors of Obudu arrived at a place remembered as Onikal in the Cameroon country, before proceeding to Ulanga, from where the Igenyi dispersed them. Traditional accounts of the Bendi clan report they stayed briefly at Ukwel Unokel (translated as Mountain Unokel), before proceeding to Ulanga, the point of dispersal. It is likely that both Onikal and Ukwel Unokel allude to the same location. Other recollections suggest a shared origin between them, and their Bekwarra neighbors, whom they regard as historical "brothers". This possibility is reinforced by several cultural commonalities, including mutually intelligible dialects. In the light of the foregoing, if as believed, the Bekwarra had a powerful connection with the ancient Kwararaffa Empire, it is probable that the displacement referred to in Obudu traditions of migration correlates with the disintegration of Kwararaffa in the 18th century and spreading of its population.

Қазіргі тарих

Британдық отаршылдық пайда болған кезде, алты Обуду руы Нигерияның шығыс аймағындағы Огоджа провинциясына ресми түрде қосылды. 1960 жылы Нигерия тәуелсіздік алғаннан кейін және 1976 жылғы жергілікті басқару комиссиясынан соң, Обуду автономды жергілікті басқару кеңесіне айналды. Ол содан бері Крос-Ривер штатының он сегіз жергілікті басқару аймақтарының бірі болып табылады. Крос-Ривер штаты Обуду аудандық басқару аймағындағы үлгі мектебі үшін шетелдік білікті мұғалімдерді жұмысқа алды.