Кіріспе

Палаудағы теңіз көлі – Палаудың Эил Малк аралында орналасқан теңіз көлі. Эил Малк – Корор мен Пелелиу арасындағы Палаудың оңтүстік лагунасындағы шағын, тасты, көбінесе адам тұрмайтын аралдардың тобы, Рок аралдарының бір бөлігі. Рок аралдарында тағы 70-ке жуық теңіз көлі бар. Күн сайын миллиондаған алтын медузалар көлдің бойымен көшеді. Медуза көлі ежелгі миоцен рифінің әктастындағы жарықтар мен туннельдер арқылы мұхитпен байланысады. Дегенмен, көл жеткілікті түрде оқшауланған және жағдайлары жақын маңдағы лагунадан ерекшеленеді, сондықтан көлдегі түрлердің әртүрлілігі айтарлықтай төмендеген. Алтын медузалар, Mastigias papua etpisoni, және мүмкін, көлдегі басқа да түрлер, жақын маңдағы лагуналарда өмір сүретін туыстарынан едәуір өзгеше дамыған.

Көлдер қабаттануы

Медуза көлі екі қабатқа бөлінеді, оттегі бар жоғарғы қабат (миксолимнион) және төменгі аноксиялық қабат (монолимнион). Көлдегі оттегі концентрациясы бетінде шамамен 5 ppm-ден 15 метрде нөлге дейін төмендейді (химоклинде). Қабатталу тұрақты және маусымдық араласу болмайды. Бұл көл әлемде анықталған 200-ге жуық тұзды меримиктік көлдердің бірі. Дегенмен, осы көлдердің көпшілігі тұщы судан пайда болған. Тұрақты қабатталған теңіз көлдері сирек кездеседі, бірақ Эил Малк және басқа да жақын аралдарда тағы он бір тұрақты қабатталған теңіз көлі бар. Көлдің қабаттануы судың тік бойда араласуына кедергі келтіретін немесе шектейтін жағдайлардың нәтижесінде пайда болады. Осы жағдайлар мыналарды қамтиды:

Зерттеулер көрсеткендей, медузалар популяциясы көлдегі судың араласуында, сондай-ақ оның оттегі және қоректік заттар мазмұнында маңызды рөл атқарады. Аноксиялық қабат беттен көлдің түбіне дейін созылады. Бұл қабаттағы оттегі концентрациясы нөлге тең. Сутек сульфидінің концентрациясы осы қабаттың үстіңгі бөлігінде нөлден көлдің түбінде 80 мг/литрден асып түседі. Бұл қабаттың жоғарғы үш метрінде бактериялардың тығыз популяциясы бар, олардың кем дегенде бір түрі – қызғылт күкірт фотосинтездейтін бактерия. Бактериялық қабат барлық күн сәулесін сіңіреді, сондықтан бактериялық қабаттың астындағы аноксиялық қабат қараңғы, бірақ мөлдір болады. Хамнер көріну қашықтығын шамамен 30 метр деп бағалаған. Аноксиялық қабатта аммиак пен фосфаттың жоғары концентрациясы бар, олар жоғарғы қабатта дерлік жоқ. Аноксиялық қабат суға шомылушылар үшін қауіпті, олар тері арқылы улануы мүмкін. Бұл тәуекелді азайту үшін көлде скуба дайвинг жабдықтарына рұқсат етілмейді, бұл адамдардың суға батыру тереңдігін шектейді.

Көлдің жасы

Медуза көлі шамамен 12 000 жыл бұрын пайда болған. Бұл жас есебі көлдің тереңдігіне (шамамен 30 метр), шөгінділердің қалыңдығына (кем дегенде 20 метр) және соңғы мұз дәуірінен кейін теңіз деңгейінің көтерілуіне негізделген. Шамамен 12 000 жыл бұрын теңіз деңгейі осы деңгейге жетіп, теңіз суы Медуза көлінің ойысына құйыла бастады.

Медуза түрлері

Медуза көлінде екі түрлі сципфозоа медузасы тіршілік етеді: ай медузасы (Aurelia sp.) және алтын медуза (Mastigias sp.).

Айлық медузалар

Айлық медузалардың ұйымдасқан көлденең қоныс аудару үлгісі жоқ. Түнде олар, болжам бойынша, қоректену үшін су бетіне көшеді. Жаңбырлы көлде айлық медузалардың рационының маңызды бөлігін құрайтын копеподтар да түнде су бетіне көшіп келеді. Доусон және авторлар сонымен қатар Палаудың тағы үш теңіз көліндегі алтын медузалар популяциясын зерттеді. Олар осы көлдердің екеуінде – Эил Малк және Корордың Гоби көлінде – медуза популяциясында маңызды өзгерістерді анықтады. Корордың Үлкен медуза көліндегі алтын медузалар популяциясы зардап шеккендей көрінбеді. Бұның себебі нақты емес, бірақ Үлкен медуза көлі басқа көлдерге қарағанда температураның аз өсуін бастан өткерді және тәжірибелік деректер Үлкен медуза көлінен алынған алтын медузалардың жоғары температураға төзімді екенін көрсетті. Су температурасының көтерілуі 1998 жылғы жаппай қырылудың ең мүмкін себебі деп болжауға болады. Палауға саяхаттайтын туристер үшін Медуза көлінде снуркелинг жасау танымал әрекет. Корордағы бірнеше туроператорлар көлге саяхаттар ұсынады. Эил Мальк аралы Корордан қайықпен шамамен 45 минуттық сапарда орналасқан. Көлге Эил Мальк жағалауынан көлге дейін қысқа жолмен қол жеткізуге болады. Суға батыру резервуарларынан шығатын көпіршіктер, егер олар қоңырауының астына жиналса, медузаларға зиян келтіруі мүмкін. 15 метр тереңдікте басталатын оттегісіз қабатта сутек сульфидінің жоғары концентрациясы бар, ол суға түсушінің терісі арқылы сіңіп, өлімге әкелуі мүмкін. Медуза көлі қазіргі уақытта Палаудың туристерге ашық жалғыз теңіз көлі болып табылады.

Қауіпсіздік мәселелері

Көлде тіршілік ететін екі медузаның да тітіркендіргіш жасушалары (нематоциттер) бар, бірақ олар көбінесе адамдарға зиян келтіруге жеткілікті күшті емес. Ауыз айналасы сияқты сезімтал жерлерде шағуды байқауға болады. Тұз су крокодилдері Палауға тән, бірақ соңғы уақытта оларға байланысты бір ғана өлім жағдайы тіркелді және олар әдетте суға батушылар үшін қауіпті деп есептелмейді. Аноксиялық қабаттағы күкірттегі газ (H2S) осы қабатқа енетін сквабалық сүңгіштер үшін қауіпті, себебі бұл өте улы газ тері арқылы сіңіріледі. 1977 жылы H2S үшін қауіпсіз деңгей 10 ppm деп белгіленді, ал аноксиялық қабаттың түбіндегі концентрация одан сегіз есе артық. Дегенмен, химоклиника дейінгі күкірттегі газ концентрациясы нөлге тең деп хабарланады, және егер аноксиялық қабаттан аулақ болса, көлдегі H2S снорклингпен айналысатындар үшін қауіп тудырмайды.