Кіріспе

2001 жылы түсірілген Жан-Люк Годардың "Махаббатқа мадақ" фильмі – Жан-Люк Годардың 2001 жылы жазған және режиссерлік еткен француз фильмі. Қара-ақ және түсті драманы Джулиен Хирш пен Кристоф Поллок түсірді. Годар "Фильмнің басы, ортасы және соңы болуы керек, бірақ міндетті түрде осы ретпен емес" деп атап көрсеткен. Осы афоризм "Махаббатқа мадақ" (Éloge de l'amour) фильмінде бейнеленген, ол өткен мен қазіргінің орнын ауыстырады. Бұл фильм 74-ші "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясынан Швейцария атынан ұсынылған, бірақ номинация алған жоқ. "Махаббатқа мадақ" киносын киносыншылар қарама-қарсы пікірлерге бөліп қарады. Кейбір белгілі сыншылар бұл туындыға өте теріс баға берсе, ал басқалары оны онжылдықтың ең үздік фильмдерінің бірі деп есептейді.

Сюжет

Фильмнің бірінші жартысы қара-ақ түсті фильмде түсірілген, Эдгар есімді адам махаббаттың төрт кезеңі туралы белгісіз "жоба" үстінде жұмыс істеп жатыр: кездесу, физикалық құмарлық, айырылысу және қайта табысу, өмірдің үш кезеңіндегі адамдарды қамтиды: жастық, ересектік және қарттық. Эдгар бос кітаптың беттерін үнемі парақтап, сөздер пайда болып, күтетіндей мұқият қарап отырады. Ол жобаның роман, пьеса, опера немесе фильм болуын білмейді. Парижде ол өмірдің әртүрлі салаларынан әлеуетті қатысушылармен сұхбаттасады (соның ішінде Виктор Гюго "Les Misérables" деп атаған адамдар, Эдгар оларды жоба үшін маңызды деп санайды), бірақ одан әрі қанағаттанбайды. Эдгардың шын мәнінде қалағаны – екі жыл бұрын танысқан, "өз пікірін ашық айтатын" әйел. Эдгардың қаржылық демеушісі, әкесі мен атасы галерея иелері болған өнер сатушы Розенталь мырзаның ұсынысымен Берте есімді әйелді іздейді. Берта Эдгарды еске алады (және оның жадын таңғалады), бірақ оның жобасына қатысуға құлықсыз. Ол бірнеше жұмыс істейді және үш жасар ұлына күтім жасайды. Эдгар адамдармен сұхбаттасуын жалғастырады, бірақ оның қанағатсыздығы басылмайды. Ол жастық пен қарттықты елестете алады, бірақ ересектік кезеңімен күреседі. Эдгар Бертемен Париж кітап дүкенінде Косово соғысы туралы американдық журналист Марк Хантердің лекциясында кездеседі. Эдгар Бертеге Хантердің "нағыз американдық" екенін айтуға тырысады. Содан кейін екеуі белгілер мен ескерткіштерге толы қаланың көшелерін аралап, түн бойы және келесі күні сөйлесіп, ақырында тасталған Renault зауытына жетеді, онда жұмысшылар қозғалысының құлдырауы туралы ойға келеді. Олар ажырасып кетеді, кейін Берта Эдгармен телефон арқылы сөйлейді; олар алғашқы кездесулері туралы әңгімелеседі және ол оған жобасы туралы неге айтуын тоқтатқанын сұрайды. Олар сөйлескенде бір мәлімдемеге келеді. Эдгар баспанасыз адамдарға арналған үйге барады және төсектердің бірінде ұйықтап жатқан адамды таңдайды. Эдгар екі жас жігітке Персеваль мен оның сүйіктісі Эглантина рөлін ойнауды тапсырады, олар ұйықтап жатқан адамды жуындырады. Розенталь мырза осы көрініске куә болады, бірақ "жобаның" мәртебесі белгісіз. Қара-ақ бөлімнің соңғы көрінісінде Эдгар Берте туралы жаңалықтары бар адаммен кездеседі. Фильмнің екінші бөлімі DV бейнеде, аса қаныққан түстермен түсірілген. Титрде екі жыл бұрынғы оқиға екені жазылған. Эдгар Бретаньға келіп, бірінші бөлімнің соңында көрген адаммен кездеседі. Бұл адам, аймақтың мәдениет министрі, Эдгарды Жан Лакутермен таныстыру үшін келеді, ол француз қарсылық қозғалысындағы католиктердің рөлі туралы сұхбат алады, бұл Симон Вейль үшін жазған кантатасына байланысты. Бұл кездесу Эдгарды Қарсылық қозғалысында күрескен және содан бері бірге болған қарт жұппен таныстырады. Жұбайлар "Spielberg Associates" компаниясының атынан келісім жасасуға көмектесетін АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілдерімен кездеседі. Компания Уильям Стайронның сценарийін жазған және Джульетта Бинош ойнаған фильм үшін жұбайлардың оқиғасына құқықтарды сатып алғысы келеді. Жұбайлардың немересі, заңгер болуға дайындықтап жатқан қыз, оларды келісімшарттан шығаруға тырысады, өйткені олар өздерін алдаған деп қорқады. Немересі – Берта, және олар осы кезде алғаш рет кездеседі. Берта келісімшартты жоюға тырысады, себебі қол қойғандар белгілі бір ұлттың мүшелері емес, өздерін "американдықтар" деп атайды, ал "Америка" екі құрлықты және көптеген елдерді қамтитын термин, бірақ бұл әрекет нәтижесіз аяқталады. Бертемен уақыт өткізгеннен кейін Эдгар Парижге қайта оралады және өзінің кездесулерін еске алады. "Егер сіз бір нәрсе туралы ойласаңыз, сіз әрқашан басқа нәрсе туралы ойлайсыз", - деп ойланады ол. Мысалы, сіз жаңа жерді көргенде, оны бұрыннан білетін жермен салыстырасыз. Эдгар болашақта оны не күтіп тұрғанын білмейді, ол туралы фильмнің бірінші бөлігінің соңында Бертаның өзін-өзі өлтіретінін естіген.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes шолу агрегаторының мәліметінше, негізгі сыншылардың 52%-ы 73 шолу негізінде фильмге оң баға берді, орташа ұпай 5.9/10. Веб-сайттың сын пікірінде: "Жан-Люк Годар әлі де қиын режиссер, бірақ Махаббатқа мақтау айту өте өзімшіл және стильдік ләззаттан мүлдем айырылған, сондықтан ол тек режиссердің ең шыдамды жанкүйерлерін ғана қызықтырады". Metacritic 31 шолу негізінде фильмге 100 балдан 64 бал берді, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" екенін көрсетеді. The New York Times газетінің кино сыншысы А.О. Скотт фильмді мақтағанмен, оның антиамерикандық мазмұнын poleмикалық деп тапты. Ол былай деп жазды: "Махаббатқа мақтау айту – 1980 жылдардың ортасынан бері ол жасаған ең сәнді және тұтас фильм. Оның қара-ақ 35 миллиметрлік пленканың көлеңкелерін және цифрлық бейнелердің қанық тонларын меңгеру әлі де таң қалдырады, ал оның сұлу көңіл күйі әлі де тартымды. Бірақ, дәптерге салым салғандай, әдепті стиль, көркем жазу және сапалы қағаз жазылғанның мәнсіздігін жасыра алмайды". Film Comment оны 2000 жылдардың ең үздік 50 фильмінің бірі деп атады. Фильм сыншысы Чарльз Тейлор Годарды "америкалықтардың өздерінің тарихы мен өткені жоқ екенін айтқандығы үшін" сынға алды (ол "тіпті біздің атымыз жоқ" деп мәлімдейді) және "Француз жаңа толқынының өкілдерімен бірге Американы кино өнеріне ескерткен адам қалайша бүкіл мәдениетті құнды емес деп жариялай алады?" деп сұрады. Эмили Шиндлердің кедейлікте өмір сүргені туралы мәлімдемені "Шиндлердің сандығы" кітабының авторы Томас Кенелли де жоққа шығарды, ол оған өзі чек жібергенін растады. The New Yorker журналының редакторы Ричард Броди Махаббатқа мақтау айтуды 2000 жылдардың ең ұлы фильмі деп жариялады, ол "махаббат туралы ең ерекше, сезімтал және сырлы әңгімелердің бірі, сонымен қатар махаббаттың өзі туралы әңгіме; Годардың үшінші дебюттік фильмі, сондықтан киноның қайта жаралуы" деді. Жапондық кино сыншысы Шигехико Хасуми де осы фильмін онжылдықтың ең жақсыларының бірі деп атады, ал ол Британдық кино институтының Sight & Sound журналындағы сауалнамада 2000 жылдардың отыз үздік фильмінің бірі деп танылды.