Ұлыбританиядағы кооперативтік қозғалыс

Кіріспе

Ұлыбритания кең таралған және әртүрлі кооперативтік қозғалысқа отан болып табылады, онда 17 миллион жеке мүшеге тиесілі 7000-нан астам тіркелген кооперативтер бар және олар британ экономикасына жылына 34 миллиард фунт стерлинг үлесін қосады. Қазіргі заманғы кооперация 1844 жылы Солтүстік Англияның Рочдейл қаласындағы Рочдейл пионерлерінің дүкенімен басталды, бірақ Ұлыбританиядағы кооперация тарихы 1800 жылға дейін жетеді. Британдық кооперативтік қозғалысы көбінесе бірнеше ірі тұтынушылар кооперативтері қабылдаған «The Co-operative» брендімен (ең танымал супермаркеттері мен «Funeralcare» брендімен) байланысты; алайда, Ұлыбританияда мыңдаған тіркелген кооперативтік бизнес жұмыс істейді. Осы тұтынушылар кооперативтерімен қатар, көптеген ауыл шаруашылығы кооперативтері (621), тұрғын үй кооперативтері (619), денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық кооперативтері (111), кооперативтік мектептер (834), бөлшек сауда кооперативтері, кооперативтік қағидалармен жүргізілетін қоғамдық энергетикалық жобалар, футбол жанкүйерлерінің сенімдері, несиелік одақтар және жұмысшыларға тиесілі кәсіпорындар бар. Алғашқы кооперативтер көбінесе мүшелеріне қажетті қызметтерді (әсіресе азық-түлік) ұсынуға бағытталған, себебі нарық бұл қызметтерді жеткілікті түрде қамтамасыз ете алмады немесе олар әділетсіз деп есептелді. Көп жағдайда ең табысты кооперативтер жылдам индустрияландырудан ең көп зардап шеккен кен өндіру және тоқу сияқты салаларда құрылды. Бұл мүшеліктің нақты артықшылықтарымен және ұқсас қиындықтарға тап болған жұмысшылардың ынтымағымен байланысты болды. Азық-түлікпен қамтамасыз ету кооперативтер үшін өте табысты сала болды, көптегендері ұн тарту және нан пісірумен айналысты. 1795 жылы құрылған және бір ғасыр бойы сауда жасаған «Hull Anti-Mill Co-op» мұндай табысты қоғамның мысалы болып табылады.

Рочдейл теңгерімді пионерлер қоғамы

1840 жылдары көптеген кооперативтік қоғамдар құрылғанмен, олардың көпшілігі табысты болмады. Қоғамдар көбінесе қаржылық басқарудағы кемшіліктер мен алаяқтықтан зардап шекті, себебі мұндай кәсіпорындарға қатысты заңнама өте шектеулі болды. Өндірістің қарқынды дамыған кезеңінде, фабрикалардағы еңбек жемістірек болғанда, кооперативтік қоғамдар адамдарды мүшелікті сақтауға ынталандыруда да қиындықтарға тап болды, себебі оның қаржылық пайдасы шектеулі болды. Мүшелікке білім беру және әлеуметтік жеңілдіктермен қатар, экономикалық пайда да қажет екені түсінілді. 1844 жылдың желтоқсанында құрылған Рочдейлдің Әділ Пионерлер Қоғамының табысына патенттік дивидендті енгізу және Рочдейл қағидаларын ресімдеу себеп болды. Бұл кәсіпорын бүгінгі күнге дейін «Кооператив» тобының бір бөлігі ретінде жалғасуда. Рочдейл пионерлер қоғамы 1855 жылы 1400 мүшеге ие болды, ал кооператив қосымша дүкендер ашқаннан кейін одан әрі кеңейіп, 1870 жылы 5560 мүшеге жетті. Бұл жетістік келесі онжылдықтарда Ұлыбританияда кооперативтердің өркендеуіне ықпал етті, бірақ негізінен Солтүстік Англияның өнеркәсіптік аймақтарында. Шотландиялық кооперативтік көтерме сауда қоғамы 1868 жылы құрылды. Бірте-бірте көптеген қоғамдар жаңа дүкендер ашу арқылы немесе көршілес қоғамдармен бірігу арқылы кеңейді. Бүгінде «Кооператив» тобы сияқты бір ғана ірі ұлттық қоғам және Орталық Англия Кооперативі, Midcounties Кооперативі және Scotmid сияқты бірқатар ірі аймақтық кооперативтер бар. Көптеген ірі кооперативтерде әртүрлі салаларда бизнестер бар, олар өз құндылықтары мен қағидаларына сүйенеді және мүшелеріне тиесілі. Мүшелік кез келген адамға ашық, және қоғамдардың шешім қабылдау процесіне демократиялық түрде қатысумен қатар, мүшелер жыл сайын сол жылы алынған пайданың мөлшеріне және олардың бизнестерге жұмсаған сомасына байланысты пайданың үлесін алады. «Кооператив» тобының 4 миллионнан астам мүшесі және 3600 сауда нүктесі бар, оның бизнес тобы азық-түлік, сақтандыру, жаназа қызметтері, құқықтық қызметтер және денсаулық сақтау салаларын қамтиды. Осы ірі аймақтық немесе ұлттық қоғамдардан айырмашылығы, кейбіреулері, мысалы, Shepley Co-op, Grosmont Co-op, Coniston Co-op және Allendale Co-op сияқты бір дүкенмен ғана қалды. Бір дүкенді кооперативтердің бірігу арқылы құлдырауы екі үрдіспен тоқтатылды. Біріншіден, 1979 жылдан бері 170-ке жуық қоғамдық меншік дүкендер ашылды, олардың көпшілігі кооперативтер. Екіншіден, АҚШ-тағы азық-түлік кооперативтерінің қозғалысы Ұлыбританияда қайталанды: ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында құрылған кейбір тәуелсіз азық-түлік кооперативтері дүкендер жемістеуде.

Though many co operative societies had been established by the 1840s many had not been successful with societies often suffering through financial maladministration or fraud owing to the very limited legislation surrounding such enterprises. During the boom times, when work in the factories was more fruitful, co operative societies also had difficulty encouraging people to retain their membership owing to perception of its limited financial benefits. It became understood that some kind of economic benefit for membership was required alongside the educational and social benefits. It was the implementation of the patronage dividend and the formalisation of the Rochdale Principles which led to the success of the Rochdale Society of Equitable Pioneers which was established in December 1844, a business which continues to this day as a part of The Co operative Group. The Rochdale Pioneers society became highly successful with 1,400 members in 1855 and the co op expanded further, after opening additional stores, to have 5,560 members by 1870. This success encouraged a boom in co operatives in the following decades across the UK, but predominately across the industrial heartlands of northern England. The Scottish Co operative Wholesale Society was founded in 1868. Gradually, many societies expanded by opening further stores or by merging with a neighbouring society. Today, there is one dominant, national society, The Co operative Group, and a number of large regional co operative societies such as Central England Co operative, the Midcounties Co operative and Scotmid. Many of these large co operative societies have businesses in a number of sectors, are led by their values principles and owned by their members. Membership is open to everyone and alongside being democratically involved in the decision making of the societies, every year members receive a share of the profits based on the amount made in profits that year and the how much they had spent with any of its businesses. In the case of The Co operative Group, the society has over four million members and 3,600 trading outlets for its family of business which comprises groceries, insurance, funerals, legal services and health. In contrast to these large regional or national societies, some have remained with a single store such as Shepley Co op, Grosmont Co op, Coniston Co op and Allendale Co op. The decline, through mergers, of single shop co operatives, was reversed by two trends. Firstly, around 170 community owned shops were established since 1979, many of which are co operatives. Secondly, the United States food co operative movement was replicated in the UK: some of the independent food co operatives established in the late 20th and early 21st centuries operate shops.

Британдық тұтынушылар кооперативтері қозғалысының тарихы

1860 жылға қарай Англияның солтүстік-батысында Рочдейл қоғамы сияқты жұмыс істейтін 200-ден астам кооперативтер болды. Жеке дүкен иелері осы жаңа кооперативтік дүкендерден туындаған бәсекелестікке наразы болды, себебі олар дивидендті әділетсіз бәсекелестік артықшылығы деп қарады. Сондықтан, кейбір ықпалды дүкен иелері осы жаңа кооперативтік қоғамдарға тауар жеткізуді тоқтату үшін көтерме саудагерлерге лобби жасады. Мұндай бойкоттар көп болмаса да, бұл қауіп кооператив қозғалысындағы көптеген адамдарды алаңдатты, сондықтан олар кооперативтік дүкендерді кем дегенде бірнеше негізгі өніммен қамтамасыз ету үшін кооперативтік көтерме сауда ұйымын құруға тырысты. 1863 жылы Манчестерде Йоркшир мен Ланкаширдегі 300 жеке кооперативтермен Солтүстік Англия кооперативтік көтерме сауда индустриялық және өзара көмек қоғамы, кейін Кооперативтік көтерме сауда қоғамы (CWS) деп аталды, құрылды. Осыған қарамастан, қоғамның нарықтық үлесі мен мүшелерінің саны төмендеді, және ең маңыздысы, қоғамдар инвестиция үшін пайдаланған мүшелердің акционерлік капиталы да азайды. CWS 1968 жылы операциялық жаңару жүргізіп, алғашқы ұлттық кооперативтік брендті, «Coop» үш жапырақты енгізді. Бұл кейбір жақсартуларға әкелгенімен, қозғалыс (CWS-ті қоса) негізінен реформаланбады және азық-түлік нарығындағы үлесі төмендеуді жалғастырды. CWS тікелей бөлшек саудаға (әсіресе 2000-шы жылдардағы бірігулерден кейін) кеңейгені нәтижесінде CWS Ұлыбританияда өте танымал бизнеске айналды. Осының салдарынан көптеген адамдар британдық кооперативтік қозғалысты «The Co-operative Group» деп аталатын бір бизнес ретінде қарастырады. Бірігуді аяқтауға екі жыл кетті және жаңадан құрылған бизнес, «The Co-operative Group» атымен 2001 жылы Джон Монкс төрағалық еткен Кооператив комиссиясының баяндамасымен бірге іске қосылды. Бұл баяндама дүкен дизайнын жақсартуға және тұрақты бренд құруға бағытталған жаңғырту стратегиясын ұсынды, сонымен қатар азық-түлік бизнесін бәсекеге қабілетті ету үшін тиімділікті үнемдеуге бағытталды. 1919, 1958 және 2001 жылдардағы баяндамалардың қорытындыларындағы ұқсастық осы кезеңде қозғалыстың жетіспеушілігін көрсетеді. 2001 жылғы баяндамада «Кооперативтік артықшылық» деп аталатын жаңа ұғымды насихаттау қажеттігі де атап өтілді, онда коммерциялық табыс қозғалыстың әлеуметтік мақсаттарын қаржыландыруды қамтамасыз ететіні және (халық өзінің өміріне нақты пайда көргенде) кооперативке бәсекеге қабілетті артықшылық беретіні, оның коммерциялық табысын одан әрі арттыратыны айтылды. Гайтскелл комиссиясының 1958 жылғы баяндамасынан айырмашылығы, оның ұсыныстары, атап айтқанда «Кооператив брендінің» негізгі жаңартылуы және мүшелік дивидендтер схемасын қайта іске қосу, кооператив қозғалысы, оның ішінде «The Co-operative Group» көпшілігімен қабылданды. Кәсіпорның осы өзгерістеріне көбінесе табыстылықтың және Кооператив комиссиясының баяндамасына сәйкес жылдарда жақсарған әлеуметтік мақсаттарға қол жеткізудің жетістіктері жатады. Бұл CWS-ті жаңғырту біраз уақыттан бері жүргізілмеген деген сөз емес. 1993 жылдан бастап CRTG кооперативтік қоғамдарға «сатудан» «сатып алу» қызметіне ауысуға тырысты, бұл ірі супермаркеттермен бәсекеге қабілетті болу үшін масштабтық үнемділікті барынша арттырудың жолы болды. 1960 жылдан бастап кооператив саудадағы жаңа үрдістерді олар пайда болғаннан кейін қабылдап, соғыстан бұрынғы кезеңдегідей өзгерістерді бастауға тырысты. Көптеген көшбасшылар осы «кейін ілесу» саясатының жұмыс істемейтінін түсіне бастады, мысалы, Tesco және Sainsbury's үстемдікке жеткеннен кейін гипермаркеттерге кеңейді, бірақ баға бойынша бәсекелесуге жеткілікті ресурстар болмады. Өзін ірі бәсекелестерінен ажырату үшін «The Co-operative Bank» 1992 жылы этикалық саясатты енгізді, бұл, техникалық инновациямен бірге, клиенттер арасында жақсы қабылданды. CWS әрқашан жауапкершілікпен сауда жасауды мақсат еткенімен (мысалы, фабрикалар мен плантациялардағы жұмыс жағдайларына қарамастан, сондай-ақ апартеид жылдарында Оңтүстік Африка өнімін бойкоттау арқылы), өзінің «этикалық» беделін бірқатар мықты және айқын саяси міндеттемелерге бекіту арқылы ол «қоғамдық айырмашылықты» жұртшылыққа жеткізе алады. Бұл қадам CWS басшылығы үшін батыл қадам болды, өйткені бұл осындай үлкен бизнес үшін мүлдем жаңа тәсіл болды. CWS «The Fairtrade Foundation» ұйымымен бірлесіп Ұлыбританияда «Fairtrade Mark» таңбасын енгізуге көмектесті, ол «RSPCA» ұйымының «Freedom Foods» жануарлардың әл-ауқаты сертификатын алғашқылардың бірі болып қабылдады, «экологиялық таза» тұрмыстық тауарлардың алғашқы желісін және «Cruelty Free International» ұйымымен жануарларға сынамағандықтары үшін сертификатталған алғашқы әшекейлік тауарлар жиынтығын ұсынды. Осы жаңа этикалық стратегияны қабылдау CWS-тің өзгерістерінің тек бір бөлігі болды. 1997 жылғы стратегиялық шолудан кейін бизнес өзінің көптеген гипермаркеттері мен универмагтарын жауып, орнына ыңғайлы дүкендер тізбегіне назар аударуды ұсынды, бұл тағы бір маңызды ұсыныс болды.

By 1860 there were more than 200 co ops in the north west of England which were running in a similar manner to the Rochdale society. Private shopkeepers became resentful of the competition which they were experiencing from these new co operative stores, often as they saw the dividend as an unfair competitive advantage, and so some powerful shopkeepers lobbied for wholesalers to stop supplying these new co operative societies. Though few such boycotts actually occurred, this threat worried many people in the co operative movement and so they endeavoured to create a co operative wholesaler to supply at least some key products to co operative stores. The North of England Co operative Wholesale Industrial and Provident Society Limited, later renamed the Co operative Wholesale Society (CWS) was launched in Manchester by 300 individual co operatives in Yorkshire and Lancashire during 1863. Despite this the market share and the number of members of the society began to dwindle and importantly so did the member share capital which societies used to invest. The CWS responded with an operational facelift in 1968 which introduced the first national co operative branding, the 'Co op' cloverleaf. Though this led to some improvements the movement (including the CWS) remained largely unreformed with its grocery market share continuing its downward trend. The CWS's expansion into direct retailing (especially after the mergers of the 2000s) led to the CWS becoming such a highly visible business in the UK. The legacy of this was that many people consider the British co operative movement to be one business, The Co operative Group. The merger took two years to complete and the launch of the newly combined business, named The Co operative Group, was timed with the release of the 2001 Co operative Commission report, chaired by John Monks, which proposed a strategy of modernisation which focused on improving store design and building a consistent branding whilst also driving for efficiency savings to make the food business more competitive the similarity in conclusions between the 1919, 1958 and 2001 reports highlights the distinct lack of progress within the movement during this time. The 2001 report also highlighted the need to market what it called 'The Co operative Advantage' which suggested that commercial success would provide the funding for the social goals of the movement which (when the public saw a tangible benefit to their own lives) would provide a competitive advantage to the co op which would further its commercial success a virtuous cycle. Unlike Gaitskell Commission's 1958 report the recommendations of the report, notably the major update to "The Co operative brand" and the re launch of the membership dividend scheme, were largely adopted by the co operative movement including The Co operative Group. These changes to the business are largely credited with the successes in profitability and the achievement in social goals which improved in the years after the Co operative Commission report. This is not to say that modernisation of the CWS had not been under way for some time. Since 1993 the CRTG had been working to switch the role of the CWS from 'selling to' to 'buying for' co operative societies as a way of maximising the economies of scale to become more competitive to the major supermarkets. Since the 1960s the co op had been following retail trends after they had occurred, always having to catch up, in a way that it led the changes before World War II. Many leaders in the movement began to appreciate that this 'me too' approach to retailing was not working, for example expanding into hypermarkets after Tesco and Sainsbury's had already developed a dominant position but without the resources to compete on price. As an attempt to differentiate itself from its larger competitors The Co operative Bank had introduced an ethical policy in 1992 and this, along with its technical innovation, was well received with customers. The CWS decided that, though it had always aimed to trade responsibly (for example though the working conditions in its factories and plantations as well as its boycott of South African produce during the years of Apartheid, by cementing its 'ethical' credentials in a series of strong and clear policy commitments it could work to convince the public of the 'co operative difference'. This move posed a bold step for the CWS leadership as this was a wholly new approach for such a large business. The CWS worked with The Fairtrade Foundation to help introduce the Fairtrade Mark in the UK, it was an early adopter of the RSPCA's 'Freedom Foods' animal welfare certification, it introduced the first supermarket line of 'environmentally friendly' household products and the first range of toiletries certified by Cruelty Free International as not tested on animals. This new adoption of an ethical strategy was only part of the CWS's changes. After the 1997 strategic review the business suggested that it close the majority of its hypermarkets and department stores and instead focus on its core chain of convenience stores, another significant proposal.

Кредиттік одақтар

Кредиттік одақтар – несие және жинақ кооперативтері. Мүшелер әдетте мүшелікке қабілетті болуы үшін «жалпы байланысқа» ие болады. Жалпы байланыс әдетте барлық мүшелердің белгілі бір жерде тұруы, ортақ жұмыс берушіде жұмыс істеуі немесе бір кәсіподаққа, шіркеуге немесе қоғамдық бірлестікке мүше болуы болып табылады. Жалпы байланыс қажеттілігіне байланысты, көптеген кредиттік одақтар салыстырмалы түрде кішкентай болып қалады. Кредиттік одақтар коммерциялық емес принцип бойынша жұмыс істейді. Бұл олардың ақшасын өз қызметтерін жүргізуге және мүшелеріне сыйақы беруге, сыртқы акционерлерге емес, жұмсайтынын білдіреді. Олар банкротқа ұшырамауын қамтамасыз ету үшін әр жыл сайын ақша бөліп қоюға міндетті. Қалған ақшаны мүшелерге қызметтерді жақсартуға немесе жинақ шоттары арасында тең бөліп беруге (дивиденд) пайдаланады.

Ұлыбританияда (Англия, Шотландия және Уэльс) кредиттік одақтарды Қаржылық жүйеге қадағалау органы реттейді, ол белгілі бір стандарттарды белгілейді және кредиттік одақтағы маңызды лауазымдарды атқаратын адамдарды бекітеді. Барлық кредиттік одақтардың атауында «кредиттік одақ» деген сөздер болуы керек, ал Уэльсте «undeb credyd» деген сөздерді қолдануға болады. Ұлыбританиядағы кредиттік одақтардың негізгі кәсіби бірлестігі – Британдық кредиттік одақтар қауымдастығы (ABCUL) Ltd. ABCUL штаб-пәтері Манчестердегі Co-operativesUK иелігіндегі бірінші санаттағы Холйоук үйінде орналасқан. Солтүстік Ирландияда кредиттік одақтар қазіргі уақытта Кәсіпкерлік, сауда және инвестициялар департаментімен реттеледі және оның тіркеу функциясы – Кредиттік одақтар мен өндірістік және өзара көмек қоғамдарының тізімі арқылы тіркеледі. Алайда, HM Treasury және DETI ұсынған реттеу реформалары бар, олар Солтүстік Ирландиядағы кредиттік одақтарды тіркеу және реттеу жауапкершілігін Қаржылық жүйеге қадағалау органына беруді қарастырады. Ирландия аралындағы кредиттік одақтардың негізгі кәсіби бірлестігі – Ирландияның кредиттік одақтар лигасы.

Тұрғын үй

Тұрғын үй кооперативтері оның мүше жалдама тұрғындарына тиесілі және демократиялық түрде басқарылады. Кооперативтік тұрғын үйлер конфедерациясы – Ұлыбританиядағы тұрғын үй кооперативтерінің ұлттық ұйымы.

Жұмысшы

Жұмысшылар кооперативі – бұл қызметкерлеріне тиесілі және демократиялық түрде басқарылатын кооператив. Жұмысшылар кооперативінде сыртқы немесе тұтынушылардың меншік үлесі болмайды. Бизнестің акцияларын тек жұмысшылар ғана иеленеді. Ұлыбританияда шамамен 403 жұмысшыларға тиесілі және басқарылатын кооператив бар деп есептеледі. 2009 жылы Co-operativesUK компаниясы Co-operative Review 2009 аясында 144 миллион фунт стерлингтік айналыммен және 32 миллион фунт стерлингтік активтерді тіркеді. Ұлыбританиядағы ең ірі қызметкерлеріне тиесілі компания – Джон Льюис серіктестігі. Джон Льюис акционерлік қоғам болғанымен, оның акциялары Лондон қор биржасында саудаланбайды, олар қызметкерлердің атынан сенімгерлікпен сақталады. Әрбір қызметкер (Джон Льюис ішінде «серіктес» деп аталады) компанияның басқаруына қатысады және олардың жалақысына байланысты жыл сайын пайданың тең пайыздық үлесін алады. Соңғы он жылда бұл серіктестер үшін бір-екі айлық жалақыға тең болды. Джон Льюис серіктестігі Джон Льюис бөлімшесі аясында жиырма алты универмаг пен интернет-дүкен, сондай-ақ 187 (2007 жылғы желтоқсан) Waitrose супермаркеттерін басқарады. Компанияның Англияның оңтүстігі мен шығысындағы ықпалы күштірек, бірақ ол Ұлыбританияның басқа аймақтарына біртіндеп кеңейіп келеді. Suma – Ұлыбританиядағы ең ірі тәуелсіз толық азық-түлік оптом сатушы және жұмысшылар кооперативі. Suma вегетариандық, Fairtrade, органикалық, этикалық және табиғи өнімдерге маманданған. Greencity Wholefoods – Шотландияның Глазго қаласында орналасқан ұқсас жұмысшылар кооперативі. Infinity Foods Workers Co-operative Ltd (кооператив) – Шығыс Сассекстегі ірі тәуелсіз толық азық-түлік бизнесі. Онда кәсіпкерлік нан пісіру, кафе және көтерме сауда бөлімдері бар. Infinity Foods вегетариандық, Fairtrade, органикалық, этикалық және табиғи өнімдерге маманданған. Infinity Foods жұмысшы кооперативінің 100-ден астам жұмысшы мүшесі бар, бұл оны Брайтон және Хов аймағындағы ең ірі тәуелсіз жұмыс берушілердің бірі етеді. Footprint Workers Co-operative баспаханасы 1997 жылдан бері Лидсте жұмыс істейді. Эдинбург Велосипед кооперативі – Шотландиядағы ең көне жұмысшылар кооперативі, ол 1977 жылы құрылған. Ол содан бері кеңейіп, қазір Шотландия мен Солтүстік Англияда сегіз дүкенді, сондай-ақ онлайн сату платформасын басқарады. Эдинбургтан шабыт алған Brixton Cycles 1983 жылы ашылды және бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді.

A worker co operative is a co operative owned and democratically controlled by its employees. There are no outside or consumer owners in a worker co operative. Only the workers own shares of the business. It is estimated that there are approximately 403 worker owned and controlled co operatives in the United Kingdom. In 2009 Co operativesUK recorded a combined turnover of £144 million with assets of £32 million as part of the Co operative Review 2009. The largest employee owned company in the UK is the John Lewis Partnership. Though John Lewis is a public limited company, its shares are held in trust on behalf of the employees rather than being traded on the London Stock Exchange. Each employee (referred to as "partner" within John Lewis) has a say in how the company is run and each year they are awarded an equal percentage share of the profits based on their salary. In the past ten years, this has amounted to between one and two months' salary for partners. The John Lewis Partnership operates twenty six department stores and a web store under the John Lewis division and 187 (Dec 2007) supermarkets in the Waitrose division. The company's presence is more marked in the south and east of England though it is gradually expanding to other areas of Great Britain. Suma is the largest independent wholefood wholesaler distributor in the United Kingdom and a workers' co operative. Suma specialise in vegetarian, Fairtrade, organic, ethical and natural products. Greencity Wholefoods is a similar worker co operative based in Glasgow, Scotland. Infinity Foods Workers Co operative Ltd (co operative) is a large independent wholefood business in East Sussex. With a retail outlet with artisan Bakery, Cafe and wholesaler distribution. Infinity Foods specialise in vegetarian, Fairtrade, organic, ethical and natural products. Infinity Foods workers co operative has over 100 worker members making it one of the biggest independent employers in the Brighton and Hove area. Footprint Workers Co operative, a printing service has been running in Leeds since 1997. The Edinburgh Bicycle Co operative is the oldest workers co operative in Scotland, being established in 1977. It has since expanded and now operates eight stores across Scotland and northern England as well as an online sales platform Brixton Cycles, inspired by Edinburgh, opened in 1983 and is also still running today.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы тауарларын сату және жабдықтау кооперативтері фермерлерге тиесілі. Openfield Group, Ұлыбританияның жалғыз ұлттық астық сату және егістік материалдарын қамтамасыз ету кооперативі, 4000-нан астам фермер-иеге ие. Mole Valley Farmers – фермерлер құрған жабдықтау кооперативтерінің тағы бір мысалы. 20-шы ғасырдың соңында бірнеше ірі кооперативтер өз өзара меншігінен айырылды, оның ішінде 1916 жылы Atworth және ауданының ауыл шаруашылығы қоғамы ретінде құрылған ірі аймақтық West Midland Farmers та. West Midland Farmers 1999 жылы Countrywide Farmers деп қайта аталды және 2018 жылы банкротқа дейін 11 000 фермерге тиесілі акционерлік қоғамға айналды. 1994 жылы Сүт сату кеңесінің таратылуы нәтижесінде бірнеше ірі сүт өнімдерін сату кооперативтері құрылды, оның ішінде Milk Marque (кейіннен өз өзара меншігінен айырылып, Community Foods Group деп аталды), Dairy Farmers of Britain (2009 жылы қызметін тоқтатты), Milk Link (2012 жылы Arla Foods-қа қосылды) және First Milk.

Қоғамдық дүкендер

Қоғамдық дүкендер азық-түлік кооперативтерінен көп ерекшеленбейді, бірақ көбінесе шалғайдағы ауылдарда табалады және ыңғайлы дүкендерге ұқсас қызметтермен қатар, кафе, денсаулық сақтау немесе кітапхана қызметтерін де ұсынады. 1979 жылдан бері Шотландияның таулы аймақтары мен аралдарындағы шалғай жерлерде жиірмеден астам қоғамдық кооператив құрылды. Олар саудамен ғана шектеліп қоймай, өндіріс және қызмет көрсету салаларын дамытып, табыс пен өмір сапасын жақсартты. 2015 жылғы мәлімет бойынша, Ұлыбританияда 330 қоғамдық дүкен бар.

Қоғамдық энергетикалық кооперативтер

Жергілікті қоғамдық кооперативтер шағын көлемдегі жаңартылатын энергия жобаларын иелену және басқару мақсатымен құрылған. Олардың көпшілігі құрлықтағы жел электр станциялары, шағын күн электр станциялары немесе кішкентай су электр станциялары ретінде жұмыс істейді. Мұндай жобаларды қаржыландыру көбінесе қоғамдық үлестер мен несиелік қаржыландырудың үйлесімінен тұрады, ал пайда болған қаржы (несие берушілер мен акционерлерге үлестің төленгеннен кейін) қоғамдық ұйымдарға немесе жергілікті даму жобаларына бөлінеді. Мұндай кооперативтердің мысалдары – Baywind Energy Co-operative және Torrs Hydro.

Бөлшек сауда"

Бөлшек сауда кооперативтері (жоғарыда аталған бөлшек сауда тұтыну кооперативтерімен шатастырмау керек) бөлшек сауда кәсіпорындарына маркетинг және көтерме сауда қызметтерін ұсынады. Тәуелсіз бөлшек сауда тұтыну кооперативтері – екінші деңгейлі кооператив болып табылатын The Co-operative Group-тың корпоративтік мүшелері. The Co-operative Group 3200 азық-түлік дүкеніне, оның ішінде өзінің және корпоративтік мүшелерінің дүкендеріне қызмет көрсететін Co-operative Federal Retail and Trading Services-ті басқарады. Сондай-ақ, топ ұжымдық сатып алу, маркетинг және тарату функцияларын да атқарады. Аризона қонақ үйшілердің маркетингтік қауымдастығының мүшесі Best Western 2008 жылы Ұлыбританияда 280 қонақ үйге ие болды. Ұлыбританиядағы Nisa бөлшек сауда бизнесі The Co-operative Group құрамына кіреді. 2008 жылғы мәлімет бойынша, Nisa 300 көтерме саудагер және 674 бөлшек сауда дүкенін, 5000 қолайлы дүкен мен шағын супермаркетті, соның ішінде Costcutter таңбалық тобын біріктіреді. Голландиялық бөлшек және көтерме саудагерлер қауымдастығы Spar Nisa-ға ұқсас, бірақ Ұлыбританиядағы мүшелерінің саны аз. 2008 жылғы мәлімет бойынша, Spar мүшелерінің Ұлыбританияда 2500 сауда нүктесі болды. Көптеген бөлшек сауда гүл дүкендері Interflora-ның мүшелері, ол 2006 жылы (АҚШ-тағы филиалы Florists' Transworld Delivery сатып алған кезде) кооперативтік емес ұйымға айналды.

Қосымша ұйымдар

Cooperatives UK, британдық кооперативтердің орталық мүшелік ұйымынан басқа, секторға қызмет ететін көптеген басқа да қолдау ұйымдары мен екінші деңгейлі кооперативтер бар. Планкетт қоры ауылдық қауымдастықтарды, соның ішінде ауыл шаруашылығы және сауда салаларын дамытуға көмектеседі. Кооперативтік тұрғын үйлер конфедерациясы және Supporters Direct сияқты бірнеше салалық кооперативтік ұйымдар да бар. Кооператив колледжі 1919 жылдан бері кооперативтік секторға мүшелер мен менеджерлерді дамыту, халықаралық деңгейде жұмыс істеу және жаңа кооперативтік идеяларды әзірлеу арқылы қызмет көрсетіп келеді. Әртүрлі тәуелсіз кооперативтік даму агенттіктері жаңа кооперативтік кәсіпорындар құруға көмектеседі. Кооперативтік және қоғамдық қаржы жаңа жобаларды қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Кооператив Пресс қозғалыстың бас жаңалық құралы – Coop News басылымын шығарады. Ұлыбританиядағы кооперативтік зерттеулер қоғамы ғалымдар мен кооператорларды біріктіріп, «Кооперативтік зерттеулер журналы» журналын жариялайды. Кооперативтік партия кооперативтік секторды Парламентте ілгерілету мақсатымен құрылды. Бөлшек сауда кооперативтері және басқа да кооперативтер партия мүшелерінің арасында, олар Лейборист партиясымен бірлесіп кооперативтік мәселелерге жандашу білдіретін кандидаттарды сайлау және ынтымақтастық пен өзара көмекке негізделген қағидаларды дамыту үшін жұмыс істейді. Mutuo ой-сараптама және консалтингтік бюро бастапқыда партия тарапынан құрылған, ал қазір Ұлыбританиядағы кең ауқымды өзара көмекке негізделген секторда тәуелсіз қызмет етеді. Woodcraft Folk кооперативтік қозғалыстың жастар бөлімі деп саналатын ұйым. Woodcraft Folk топтары балаларға ынтымақтастық принциптерін үйретеді және Кооператив тобы мен көптеген басқа кооперативтік қоғамдар тарапынан қаржылық қолдау алады. Уэльс кооперативтік орталығы – Уэльсте орналасқан кооперативтік даму ұйымы. Олар кооперативтер мен әлеуметтік кәсіпорындар құруға ниеттенген топтарға бизнес қолдау көрсетеді, сондай-ақ қызметкерлерді сатып алу және кооперативтік консорциумдармен жұмыс істеу тақырыптары бойынша да қолдау көрсетеді. Олар тұрғын үй кооперативтерін құруды жоспарлап отырған ұйымдарға да көмек көрсетеді. Студенттер ынтымақтастығы – Ұлыбританиядағы 30 студенттік кооперативтердің федерациясы. Бұл ұйым жаңа және қолданыстағы студенттік кооперативтерді қолдауға, студенттер арасында кооперативтік модель туралы хабардарлықты арттыруға және оны насихаттауға жұмыс істейді.

In addition to Co operatives UK, the central membership organisation for British co operatives, there are a variety of other support organisations and secondary co operatives serving the sector. The Plunkett Foundation promotes co operation in rural communities, including the agricultural and retail sectors. There are several other sectoral co operative bodies, such as the Confederation of Co operative Housing and Supporters Direct. The Co operative College has, since 1919, served the co operative sector in terms of developing members and managers, working internationally and developing new co operative ideas. Various independent co operative development agencies assist the formation of new co operative enterprises. Co operative & Community Finance provides financing for new ventures. The Co operative Press publishes Co op News, the main news organ of the movement. The UK Society for Co operative Studies brings together academics and co operators and publishes the Journal of Co operative Studies. The Co operative Party was formed to promote the co operative sector in Parliament. Retail societies and other co operatives are among the members of the party, which works with the Labour Party to elect those sympathetic to co operative issues and to promote co operation and mutuality. The think tank and consultancy Mutuo was originally developed by the party and now operates independently across the wider mutual sector in the United Kingdom. The Woodcraft Folk is an organisation widely considered to be the youth arm of the co operative movement. Woodcraft Folk groups teach the principles of cooperation to children and is financially supported by the Co operative Group and many other cooperative societies. The Wales Co operative Centre is a co operative development organisation based in Wales. They deliver business support for groups looking to set up co operatives and social enterprises, and also deliver support around the themes of employee buyout and co operative consortia working. They also provide support for organisations who are exploring setting up housing co operatives. Students for Cooperation is a federation of 30 student co operatives across the UK. The organisation works to support new and existing student co ops, and to promote and raise awareness of the co operative model amongst students.